ยกเลิกเสียภาษีเป็นไปได้

หลังจากที่อ่านบทความเกี่ยวกับระบบภาษีในประเทศไทย และแนวคิดการเปลี่ยนไปใช้ระบบ ‘‘รัฐค่าธรรมเนียม’’ หรือ Fee-based State แล้ว ทำให้ผมนึกถึงความเป็นจริงในชีวิตประจำวันที่เราทุกคนต้องจ่ายภาษีกันในทุกกิจกรรมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ตั้งแต่สำรับอาหารที่เราซื้อจนถึงค่าน้ำมันรถยนต์ สิ่งเหล่านี้ล้วนมีภาษีแอบแฝงอยู่แม้เราอาจไม่รู้ตัวก็ตาม ผมเองเคยคิดว่าถ้ารัฐสามารถเลิกเก็บภาษีรูปแบบเดิมได้ แล้วหันมาเก็บค่าธรรมเนียมตรงตามการใช้จริงของแต่ละบุคคล เช่น การใช้ถนน การใช้บริการสาธารณะ หรือการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ จะเป็นระบบที่ยุติธรรมกว่า เพราะคนที่ใช้มากกว่าก็จ่ายมากกว่าโดยตรง อย่างไรก็ตาม ระบบนี้ก็ยังท้าทายหลายประเด็น เช่น ความสามารถในการบริหารจัดการและตรวจสอบว่าแต่ละคนใช้บริการเท่าไรอย่างชัดเจน รวมถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมต่อกลุ่มเปราะบางที่อาจเสียภาระมากกว่าเดิม นอกจากนี้ โมเดลที่บทความได้เสนอ เช่น ค่าภาคหลวงจากทรัพยากรใหม่อย่างแร่ลิเธียม หรือค่าธรรมเนียมจากการใช้คลื่นความถี่ระดับสูง และรายได้จากการลงทุนของรัฐในหุ้นเทคโนโลยี รวมถึงการเก็บภาษีสิ่งแวดล้อมและคาร์บอนเครดิต ล้วนสะท้อนถึงความพยายามที่จะหาแหล่งรายได้ที่เสถียรและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมร่วมสมัย ซึ่งผมเห็นว่าน่าสนับสนุน เพราะตรงกับแนวทางพัฒนาเศรษฐกิจที่ยั่งยืนของโลก จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมคิดว่าการเปลี่ยนแปลงระบบภาษีจำเป็นต้องทำอย่างรอบคอบและค่อยเป็นค่อยไป พร้อมสร้างการรับรู้และความเข้าใจกับประชาชน เพื่อไม่ให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจหรือความไม่เป็นธรรมในสังคม การนำโมเดลนี้มาปรับใช้ในประเทศไทยจึงควรมีการศึกษาและทดลองอย่างละเอียดก่อนนำไปปฏิบัติจริง สุดท้าย การมีตัวเลือกใหม่อย่าง 'รัฐค่าธรรมเนียม' เป็นเรื่องที่น่าสนใจ และควรเป็นส่วนหนึ่งของการพูดคุยเชิงนโยบายในอนาคต เพื่อให้ระบบภาษีของไทยมีความเหมาะสมกับบริบทเศรษฐกิจและสังคมยุคใหม่มากขึ้น