#เกร็ดประวัติศาสตร์ ผ่านละคร สอดสร้อยมาลา ตอนที่ 1 ยุคสมัย ร. 6

หลังจากที่ละครสอดสร้อยมาลาเบิกโรง EP1 และ EP 2 ไปเมื่อวันที่ 22- 23 เมษายน 2569 ในละคร มี 2 ยุค คือ ยุคปัจจุบัน (ในละคร 2500 ) และย้อนไปในวัยเด็ก 2457 ช่วงสมัยรัชกาลที่ 6 วันนี้ จุในฐานะทีมเขียนบท จะนำเกร็ดประวัติความรู้บางส่วนเสี้ยวในยุคสมัยนั้น มาเล่านะคะ

หลังจากพระพุทธเจ้าหลวง ร.5 สวรรคต ในวันที่ 23 ตุลาคม ปี 2453 ร.6 ได้ขึ้นครองราชย์ต่อทันที เราถือว่าแผ่นดินจะว่างกษัตริย์ไม่ได้ แต่ฤกษ์ที่ทำพระบรมราชาภิเษก จะเริ่มวันไหนก็แล้วแต่โหรหลวงจะกำหนดพิธีอีกครั้ง

ร. 6 ท่านทรงมีแนวคิดแบบตะวันตก และทรงโปรดในนาฎศิลป์ไทย ทั้งละครร้อง ละครรำ โขน ดนตรี และที่ทรงโปรดมากที่สุดคือละครพูด ในช่วงเวลานั้น ท่านโปรดให้ตั้งโรงเรียนในพระบรมราชูปถัมภ์ 4 แห่ง คือ

1. โรงเรียนมหาดเล็กหลวงกรุงเทพฯ

2. โรงเรียนราชวิทยาลัย ตั้งอยู่ที่ ตำบลบางขวาง จังหวัดนนทบุรี

3. โรงเรียนพรานหลวง ตั้งอยู่ที่สวนมิสกวัน เน้น ในเรื่องนาฎศิลป์ โขน ละครรำ

4. โรงเรียนมหาดเล็กหลวงเชียงใหม่ ตั้งอยู่ที่ตำบลห้วยแก้ว จังหวัดเชียงใหม่

โรงเรียนทั้ง 4 แห่งนี้ ภายหลังที่ ร.6 สวรรคตแล้ว ได้ถูกยุบรวม กิจการเข้าอยู่ในโรงเรียนมหาดเล็กหลวงกรุงเทพฯ แล้ว ร. 7 ทรงพระราชทานนามให้ใหม่ว่า โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย

แต่....โรงเรียนเหล่านั้น รับนักเรียนผู้ชาย!

อ้าว แล้วนางรำผู้หญิงล่ะ....

ย้อนกลับไปในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ หรือไปถึงปลายอยุธยาเลยก็ได้ค่ะ นางรำละครหลวง จะอยู่ในสังกัดของเจ้านาย ในสมัยอยุธยาตอนปลาย คณะละครรำ ที่มีชื่อคือ คณะของเจ้าฟ้ามงกุฎและเจ้าฟ้ากุณฑล ( พระธิดาของเจ้าฟ้าสังวาลย์ ในสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ )

ใน ร. 5 เจ้านายต่างๆ ก็ยังทรงมีโรงละครเป็นของตัวเอง เช่น คณะเจ้าคุณประยูรฯ เจ้าจอมในสมัย ร.5 คณะวังสวนกุหลาบ ของ เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ ในเวลานั้น นางละคร สังกัดอยู่วังไหนก็ว่ากันไป

ต่อมาใน ร. 6 เมื่อมีโรงเรียนสำหรับสอนนาฎศิลป์สำหรับนักเรียนชายแล้ว ท่านก็ไม่ได้ลำเอียง เพราะในปี 2457 ท่านก็ทรงเปิด “ลครหลวงฝ่ายสตรี” ขึ้นด้วย โดยสังกัดอยู่กรมมหรสพ ถือเป็นละครหลวงของท่าน กุลบุตร กุลธิดา ที่ต้องการส่งลูกหลานมาเรียนก็จะมีอยู่ในท้ายวัง เพราะโรงเรียนละครหลวงฝ่ายสตรี อยู่อยู่ท้ายวังแถวประตูช่องกุด

ชีวิตของสร้อยกับมาลา จึงเริ่มขึ้น ณ เวลานั้น เป็นยุคที่เรียกได้ว่า ยุคทองของนาฏศิลป์ไทย!

เจ้านายแข่งกันคิดบทละคร ร.6 ทรงพระนิพนธ์บทละคร นางรำได้รับความนิยม ถึงกับมีการเดินสายไปโชว์การแสดงที่ต่างประเทศ ทั้งญี่ปุ่นและอเมริกา

แต่ท่ามกลางความเฟื่องฟูของการละคร มุมมืดของยุคสมัยนั้น คือ ภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำอย่างที่สุด แม้ว่าเราจะไม่ได้เป็นสนามรบใน สมัยสงครามโลกครั้งที่ 1 แต่ผลกระทบจากสงคราม ก็ทำให้การค้าขายหยุดชะงัก ข้าวของแพงขึ้น ขโมยขโจรก็เยอะแยะมากมาย ข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์ มีการกวาดล้างแบงค์ปลอม เหรียญปลอมอยู่เป็นระยะๆ

ความแตกต่างนี้.....เป็นภาพสองขั้วที่เดินไปด้วยกัน ในระหว่างสังคมชั้นสูงที่ถูกมองว่าฟุ้งเฟ้อไปกับละเม็งละคร กับชนชั้นกลางและชนชั้นล่างที่ปากกัดตีนถีบกับภาวะเศรษฐกิจ

มันจึงมีคำถามกับชนชนกลางที่ได้รับการศึกษา ทั้งจากมหาวิทยาลัยในเมืองไทย และเมืองนอกว่า...ระบอบที่ปกครองประเทศอยู่นี้ มันเหมาะสมแล้วหรือ?

สิ่งเหล่านี้เหมือนไฟสุมขอน....สะท้อนมาจากการพยายามปฏิวัติ ในสมัย ร.ศ. 130 ที่เรียกกันอย่างลำลองว่า "กลุ่มเก็กเหม็ง" แม้จะทำไม่สำเร็จ แต่ก็เป็นเชื้อไฟที่ไม่เคยมอดของผู้ที่อยากพัฒนาบ้านเมืองให้ทัดเทียมกับตะวันตก

ขณะเดียวกัน ฝ่ายผู้ปกครองก็พยายามอย่างเต็มที่ ที่จะประคองยุคทองของการละครไปกับภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำนี้ไปให้ได้

บรรยากาศเหล่านี้อาจจะไม่ปรากฏชัดนักในละครสอดสร้อยมาลา .... แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่มี ลองดูนะคะ

วันนี้ EP 3 แล้ว และในอาทิตย์หน้า มาคุยกันต่อในยุคสมัยการเปลี่ยนผ่าน ร. 7 กันค่ะ