กรรมที่ทำให้ได้รับผลเป็นความไม่ตกต่ำ
ภิกษุ ท. ! แต่ชาติที่แล้วมาแต่อดีต ตถาคตได้เคยเจริญเมตตาภาวนาตลอด ๗ ปี จึงไม่เคยมาบังเกิดในโลกมนุษย์นี้ ตลอด ๗ สังวัฏฏกัปป์ และวิวัฏฏกัปป์. ในระหว่างกาลอันเป็นสังวัฏฏกัปป์นั้น เราได้บังเกิดในอาภัสสรพรหม. ในระหว่างกาลอันเป็นวิวัฏฏกัปป์นั้นเราก็ได้อยู่พรหมวิมานอันว่างเปล่าแล้ว.
ภิกษุ ท. ! ในกัปป์นั้น เราได้เคยเป็นพรหมได้เคยเป็นมหาพรหมผู้ยิ่งใหญ่ ไม่มีใครครอบงำ ได้ เป็นผู้เห็นสิ่งทั้งปวงโดยเด็ดขาด เป็นผู้มีอำนาจสูงสุด.
ภิกษุ ท. ! เราได้เคยเป็นสักกะ ผู้เป็นจอมแห่งเทวดา นับได้ ๓๖ ครั้ง เราได้เคยเป็นราชาจักรพรรดิผู้ประกอบด้วยธรรม เป็นพระราชาโดยธรรม มีแว่นแคว้นจดมหาสมุทรทั้งสี่เป็นที่สุด เป็นผู้ชนะแล้วอย่างดี มีชนบทอันบริบูรณ์ประกอบด้วยแก้วเจ็ดประการ นับด้วยร้อยๆ ครั้ง, ทำไมจะต้องกล่าวถึงความเป็นราชาตามธรรมดาด้วย.
ภิกษุ ท. ! ความคิดได้เกิดขึ้นแก่เราว่า ผลวิบากแห่งกรรมอะไรของเราหนอ ที่ทำให้เราเป็นผู้มีฤทธิ์มากถึงอย่างนี้ มีอานุภาพมากถึงอย่างนี้ ในครั้งนั้น ๆ.
ภิกษุ ท. ! ความรู้สึกได้เกิดขึ้นแก่เราว่า ผลวิบากแห่งกรรม ๓ อย่างนี้แล ที่ทำให้เรามีฤทธิ์มากถึงอย่างนี้ มีอานุภาพมากถึงอย่างนี้, วิบากแห่งกรรม ๓ อย่าง ในครั้งนั้น คือ
ผลวิบากแห่งทาน การให้ ๑,
แห่ง ทมะ การบีบบังคับใจ ๑,
แห่งสัญญมะ การสำรวมระวัง ๑, ดังนี้.
อิติวุ. ขุ. ๒๕/๒๔๐/๒๐๐.
การทำความเข้าใจผลแห่งกรรมหรือวิบากกรรมเป็นหัวใจสำคัญในการปฏิบัติธรรมตามพระพุทธศาสนา เพราะกรรมที่กระทำในอดีตส่งผลต่อสภาพชีวิตและสถานะในอนาคตอย่างชัดเจน ดังที่บทความได้กล่าวถึงผลวิบากแห่งทาน การให้ทานหรือการเสียสละเป็นกรรมที่ทำให้ได้รับผลดี เช่น การเกิดในวิมานพรหมหรือในสถานะที่มีอำนาจและเกียรติยศสูงในอดีต นอกจากการทำทานแล้ว การฝึกฝนใจให้เข้มแข็งโดยการบีบบังคับใจหรือทมะ และการสำรวมระวังด้วยสัญญมะ ก็เป็นตัวแปรสำคัญที่ช่วยส่งเสริมผลกรรมให้มีอานุภาพยิ่งขึ้น การบีบบังคับใจหมายถึงการมีการควบคุมจิตใจให้ไม่หวั่นไหวต่อสิ่งยั่วยุ และการสำรวมระวังเป็นการรักษาจิตใจให้บริสุทธิ์ไม่ไขว้เขวโดยรักษาศีลและความถูกต้อง ความเข้าใจเรื่องกรรมสามอย่างนี้ไม่เพียงแต่ช่วยให้เห็นภาพของผลวิบากที่เกิดในอดีต แต่ยังสร้างแรงบันดาลใจในการปฏิบัติธรรมในปัจจุบันเพื่อให้เกิดผลดีในอนาคต ผู้ที่เจริญเมตตาภาวนาและรักษาศีลภาวนาอย่างต่อเนื่องย่อมมีโอกาสไม่ตกต่ำและได้รับความสุขสงบ ทั้งในชาตินี้และชาติหน้า นอกจากนี้ ความสำคัญของการเป็นผู้มีธรรมในพระราชาผู้ปกครอง ตามที่บทความระบุไว้นั้น สะท้อนถึงผลของการประพฤติธรรมในระดับที่สูงและการบรรลุผลที่ปรารถนาด้วยการดำเนินชีวิตบนพื้นฐานของกุศลกรรมจึงทำให้ชีวิตเต็มเปี่ยมไปด้วยความสงบสุขและสิริมงคลอย่างแท้จริง กล่าวโดยสรุป การเข้าใจและนำหลักกรรมวิบาก 3 ประการนี้ไปใช้ในชีวิต จะช่วยให้เราพัฒนาชีวิตทั้งทางโลกและทางธรรมอย่างสมดุล และเป็นกุญแจสำคัญในการหลุดพ้นจากสังสารวัฏและการบรรลุธรรมขั้นสูงสุด
