จากประสบการณ์ส่วนตัว การกู้หนี้มามักทำให้เกิดความเครียดและปัญหาตามมา เช่นเจ้าหนี้ติดตามหรือแม้กระทั่งถูกจับกุมซึ่งเป็นความทุกข์อย่างแท้จริง นอกจากนั้น การที่ต้องใช้ชีวิตอย่างประหยัดและรู้จักจัดการรายรับรายจ่ายให้สมดุลเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยให้หลุดพ้นจากปัญหาหนี้สินได้อย่างยั่งยืน ผมได้ลองเปลี่ยนวิธีการใช้ชีวิตด้วยการลดรายจ่ายและปลูกผักสวนครัวกินเองที่บ้าน ไม่เพียงช่วยลดค่าใช้จ่ายแต่ยังทำให้ได้อาหารสดใหม่และปลอดภัย รวมถึงได้ฝึกความอดทนและมีสมาธิอย่างหนึ่ง นอกจากนี้ การบริโภคอาหารอย่างพอดีตามหลักพระพุทธเจ้า เช่น การแบ่งอาหารเป็นสัดส่วนที่เหมาะสม ทานอาหารย่อยง่ายและจำกัดมื้ออาหารในหนึ่งวัน (อุโบสถศีล 8) ก็ช่วยให้สุขภาพแข็งแรง และลดความเครียดจากการเบียดเบียนร่างกาย การใช้เวลางดดื่มแอลกอฮอล์และน้ำตาล พร้อมทั้งทำสม่ำเสมอในระยะยาว เช่น 8-11 ปี ช่วยส่งผลดีต่อสุขภาพอย่างเห็นได้ชัด ทำให้ไม่เจ็บป่วยง่ายแม้ในช่วงโรคระบาดใหญ่ เช่น COVID-19 การมีวินัยแบบนี้ทำให้ชีวิตสงบสุข ปราศจากความทุกข์จากหนี้สินหรือปัญหาอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับการเงินได้จริง สุดท้ายนี้ ผมขอแนะนำให้ทุกคนลองหาวิธีที่เหมาะกับตัวเองในการจัดการใช้ชีวิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งการหลีกเลี่ยงการกู้หนี้ที่ไม่จำเป็น เพราะนั่นจะเป็นจุดเริ่มต้นของความทุกข์ อย่างที่กล่าวไว้ในบทความนี้ว่าการ "บูชาการได้กาม" แต่พึ่งพาหนี้สินนั้น ทำให้ชีวิตเดือดร้อนและซับซ้อนขึ้น การปลูกผักสวนครัว ทานอาหารอย่างพอดี และวางแผนการเงินอย่างรู้คุณค่า จึงเป็นทางเลือกที่ดีในการมีชีวิตที่สงบสุขและยั่งยืน