#ข้าวตอกโบราณ#สกรสมเด็จ#กาฬสินธุ์#sweetheritage #ร

ถ้าใครค้นหา “ข้าวตอกคืออะไร” หรือ “ข้าวตอกหมายถึงอะไร” แบบที่เราเคยสงสัยมาก่อน ข้าวตอกในความหมายพื้น ๆ คือ “ข้าวที่นำไปคั่ว/ทำให้แตกตัวเป็นเม็ดฟู ๆ” คล้ายป๊อปข้าว กลิ่นจะหอม ๆ และเนื้อสัมผัสกรอบเบา กินเล่นได้ หรือเอาไปเป็นส่วนประกอบของขนมพื้นบ้านหลายอย่าง ส่วนคำว่า “ข้าวตอกโบราณ” ที่หลายคนพูดถึง (รวมถึงที่อำเภอสมเด็จ จ.กาฬสินธุ์) มักจะหมายถึงข้าวตอกที่ทำแบบดั้งเดิม เน้นวิธีคั่วให้เม็ดข้าวแตกสวย ไม่ไหม้ และยังคงกลิ่นข้าวคั่วหอม ๆ แบบบ้าน ๆ จุดเด่นคือความกรอบที่ไม่แข็ง และความหอมที่ได้จากการคั่วอย่างพอดี ซึ่งต่างจากบางแบบที่ทำเชิงอุตสาหกรรมแล้วกลิ่นจะเบาลง แล้ว “ข้าวตอก” มีประวัติ/ที่มายังไง? จากที่เราได้ฟังผู้ใหญ่เล่า ๆ กันมา ข้าวตอกเป็นภูมิปัญญาการถนอมและเพิ่มมูลค่าข้าวของคนอีสานและหลายพื้นที่ของไทย เพราะข้าวเป็นของใกล้ตัว พอเอามาคั่วให้แตกก็ได้ของกินที่พกง่าย อยู่ได้นาน และใช้ในงานบุญงานประเพณีได้ด้วย บางชุมชนจะทำไว้แจกในงานบุญ หรือนำไปคลุกกับน้ำอ้อย/น้ำตาล ทำเป็นขนมหวานแบบพื้นบ้าน (แนว sweet heritage ที่หลายคนตามหา) ถ้าถามว่า “ข้าวตอกตั้ง” คืออะไร (บางคนพิมพ์ค้นหาว่า ข้าวตอกตั้ง ประวัติ) โดยทั่วไป “ข้าวตอกตั้ง” จะเป็นชื่อของว่าง/กับแกล้มโบราณชนิดหนึ่งที่ใช้ข้าวตอกเป็นส่วนผสมหลัก แล้วคลุกกับน้ำปรุงรสหวานเค็ม (มักมีถั่ว/งา/เครื่องปรุงอื่น ๆ) รสชาติจะมีมิติ กินเพลินมาก ซึ่งคำว่า “ตั้ง” ในอาหารไทยหลายเมนูมักเกี่ยวกับการจัดเครื่อง/การปรุงให้พร้อมเสิร์ฟเป็นสำรับ ทริกเล็ก ๆ เวลาเลือกซื้อหรือชิมข้าวตอกโบราณ: ลองสังเกตสีควรออกขาวนวล ไม่คล้ำไหม้ กลิ่นต้องหอมข้าวคั่วแบบธรรมชาติ และกำแล้วไม่เหนียวชื้นเกินไป (ถ้าชื้นมักกรอบไม่นาน) ถ้าได้ไปแถวกาฬสินธุ์หรืออำเภอสมเด็จ แนะนำให้ถามคนพื้นที่ถึงแหล่งทำข้าวตอกในชุมชน เพราะบางที่ยังทำแบบดั้งเดิมจริง ๆ ได้ทั้งเรื่องรสและเรื่องราว “ความเป็นมา” ที่ฟังแล้วอบอุ่นมาก