Who Wears Whom : The Masks of Southeast Asia

ถ้าใครเสิร์ชหาคำว่า “หน้ากากกู่” แล้วอยากรู้ว่าหน้าตา/อารมณ์ของงานประมาณไหน เราว่ามาดูของจริงที่นิทรรศการนี้สนุกมาก เพราะงานจัดวางทำให้เราเห็น “ผิววัสดุ” และ “ร่องรอยการทำมือ” ชัดกว่าดูรูปออนไลน์ โดยเฉพาะกลุ่มหน้ากากไม้แกะสลัก—บางชิ้นมีผมยาวคล้ายเดรดล็อกทำจากวัสดุธรรมชาติ ทำให้หน้ากากดูมีชีวิตขึ้นมาทันที เวลาเดินเข้าใกล้จะเห็นเสี้ยนไม้ รอยแกะ และการลงสีที่ไม่เนี๊ยบแบบโรงงาน ซึ่งเป็นเสน่ห์ของงานพิธีกรรม/ชุมชน อีกคำที่คนค้นแล้วคลิกน้อยคือ “รูป วาด ตา พราน” เราลองสังเกต “ตา” ของหน้ากากสายพราน (รวมถึงหน้ากากพรานบุญที่จัดแสดงหลายสี เช่น แดง ทอง ขาว และมีผมสีขาวกับลูกปัดที่คาง) แล้วได้ทริคเอาไปวาดต่อที่บ้านแบบง่ายๆ คือ 1) เริ่มจากทรงตา: ตาพรานส่วนใหญ่อารมณ์ชัด—ดุดัน ขึงขัง หรือยิ้มกว้าง ให้ลองวาดเป็นรูปเมล็ดอัลมอนด์ที่มุมตายกขึ้นเล็กน้อย แล้วค่อยเติม “ขอบตา” หนาๆ จะช่วยให้สายตาดูมีพลัง 2) ใส่คิ้วก่อนลงรายละเอียดตา: คิ้วเป็นตัวกำหนดอารมณ์มากกว่าที่คิด ลองคิ้วโก่งสูง+ชี้เข้าหากันนิดๆ จะได้ฟีลขึงขังแบบพราน 3) เน้นคอนทราสต์: ถ้าจะวาดจากหน้ากากสีแดง/ดำ/ขาว ให้แบ่งโซนแสงเงาเป็น 3 ระดับพอ (เข้ม-กลาง-อ่อน) จะได้ลุคเหมือนหน้ากากที่เห็นฟันชัด รอยยิ้มกว้าง และโครงหน้าคม 4) อย่าลืม “ของประดับ”: อย่างลูกปัดที่คาง ผมสีขาว หรือขนนก/ผ้าลายบาติกในบางชิ้น สิ่งพวกนี้ทำให้ภาพวาดดูเป็น “หน้ากาก” จริงๆ ไม่ใช่แค่ใบหน้าแฟนตาซี ส่วนตัวเราเดินดูแล้วชอบที่นิทรรศการไม่ได้มีแค่หน้ากากไทย แต่มีจากหลายพื้นที่ในอุษาคเนย์ รวมถึงงานที่มีป้ายข้อมูล (เช่นที่เห็นคำว่า Batangas) ทำให้ต่อเรื่องราวได้ว่าแต่ละชิ้นอยู่ในบริบทชุมชนแบบไหน ถ้าใครตั้งใจไปเพื่อเก็บรายละเอียดกลับมาวาด แนะนำเผื่อเวลาเดินวนดูซ้ำ 2 รอบ รอบแรกดูภาพรวม รอบสองโฟกัสจุดเล็กๆ อย่าง “รูปตา ริมฝีปาก ฟัน เขา และพื้นผิวไม้” จะได้ข้อมูลกลับไปเต็มมาก