#サイコパス#サイコパスLEI-N

ถ้าถามว่า “psychopath คืออะไร” แบบสั้นๆ ในมุมคนอ่านเอง (ไม่ใช่หมอ) ฉันมองว่า psychopath คือ “ลักษณะบุคลิกภาพ” บางอย่างที่เกี่ยวกับการรับรู้อารมณ์/ความเห็นอกเห็นใจ และรูปแบบความสัมพันธ์กับคนอื่น ที่อาจทำให้คนๆ นั้นดูเย็นชา เห็นแก่ตัว หรือใช้คนเป็นเครื่องมือได้เก่งกว่าคนทั่วไป แต่ไม่ได้แปลว่าเป็น “คนบ้า” และไม่ได้แปลว่าจะต้องเป็น “ฆาตกร” เสมอไป สิ่งที่สื่อชอบทำให้เราจำผิดๆ คือเอาภาพ psychopath ไปผูกกับความรุนแรงแบบสุดโต่ง: หัวเราะบ้าคลั่ง ชอบเลือด ชอบทรมานคนอื่น หรือทำอะไรแบบไร้เหตุผล ทั้งที่ในชีวิตจริง หลายคนอาจดู “ปกติ” มากจนแยกไม่ออกด้วยซ้ำ และความอันตราย (ถ้ามี) ไม่จำเป็นต้องออกมาเป็นความรุนแรงเสมอ มันอาจมาในรูปแบบการหลอกลวง การปั่นความสัมพันธ์ หรือการเอาเปรียบแบบเนียนๆ ก็ได้ อีกจุดที่คนชอบเข้าใจผิดคือ “psychopath ไม่กลัวอะไรเลย” จากที่ฉันอ่านมา หลายแหล่งอธิบายว่าอาจเป็นลักษณะ “กลัวน้อยลง” หรือ “ตอบสนองต่อความเสี่ยงต่างจากคนทั่วไป” มากกว่า แต่ไม่ได้หมายความว่าไม่มีความกังวล ไม่เครียด หรือไม่รู้สึกอะไรเลย เพียงแต่อารมณ์บางชนิดอาจมาในรูปแบบที่ต่าง เช่น เศร้าได้ แต่เศร้าแบบไม่เหมือนเรา หรือไม่ผูกกับความรู้สึกผิดเท่าคนทั่วไป เรื่อง “ฉลาด วางแผนเก่ง คุมคนเก่ง” ก็เหมือนกันค่ะ สื่อมักทำให้ดูเทพเกินจริง ความจริงคือคนที่มีลักษณะ psychopath ไม่ได้ฉลาดทุกคน บางคนหุนหัน ทำพลาดง่าย หรือคุมอารมณ์ไม่ได้ก็มี เพียงแต่บางกลุ่ม (ที่มักถูกพูดถึงว่าเป็นแนว primary) อาจมีเสน่ห์ทางสังคม พูดเก่ง กล้าตัดสินใจเร็ว เลยดูเหมือนคุมเกมได้เก่งกว่าคนอื่น ถ้าอยากดู “ตัวอย่างในสื่อ” แบบเปรียบเทียบ ฉันชอบเอา American Psycho มาเป็นตัวอย่างของภาพจำที่เว่อร์และถูกทำให้เป็นความบันเทิงมากๆ ส่วน Mindhunter จะให้ความรู้สึกสมจริงกว่าในเชิงการเล่า “พฤติกรรม/วิธีคิด” (แต่ก็ยังเป็นงานเล่าเรื่องอยู่ดี ไม่ใช่ตำราแพทย์) ท้ายที่สุด ขอย้ำตามเจตนาเดิมของบทความ: เนื้อหาแนวนี้เหมาะกับการ “ทำความเข้าใจภาพลักษณ์ในสื่อ” และชวนตั้งคำถามกับความเข้าใจผิด ไม่ใช่เครื่องมือไปวินิจฉัยใครในชีวิตจริงนะคะ ถ้าสงสัยเรื่องสุขภาพจิตของตัวเองหรือคนใกล้ตัว ควรคุยกับผู้เชี่ยวชาญจะปลอดภัยที่สุด ถ้าจะมี Ep. ต่อไป ฉันว่าเล่าเพิ่มเรื่อง “สัญญาณที่สื่อชอบใส่ผิดๆ” กับ “วิธีดูคอนเทนต์อาชญากรรมอย่างมีวิจารณญาณ” น่าจะช่วยให้เข้าใจคำว่า psychopath แบบไม่หลงภาพจำค่ะ