“หนักไม่เอาเบาไม่สู้” เป็นคำพังเพยที่ใช้พูดถึงคนที่ไม่ยอมทำงาน ไม่ยอมช่วยอะไรเลย งานหนักก็ไม่เอา งานเบาก็ไม่สู้ (ไม่ทำ) สรุปคือเอาแต่สบาย ขาดความรับผิดชอบ หรือเกี่ยงงานตลอดเวลา ฟังดูแรงนิดนึง เลยเหมาะใช้ในบริบทที่ต้องการตำหนิหรือเตือนค่ะ ความหมายแบบสั้นๆ ที่เราเข้าใจง่ายๆ คือ “ไม่ขยัน ไม่รับผิดชอบ เกี่ยงงานทุกอย่าง” จะหนักจะเบาก็ไม่ทำอยู่ดี บางบ้านจะใช้ดุเด็กหรือคนในบ้านเวลาไม่ช่วยงาน เช่น ให้ล้างจานก็ไม่ทำ ให้กวาดบ้านก็บ่น หรือให้ช่วยถือของนิดเดียวก็ทำท่าไม่ไหว ตัวอย่างสถานการณ์ที่เจอบ่อย - ที่บ้าน: แม่ให้ช่วยล้างจาน บอกเหนื่อย พอให้กวาดบ้านก็บอกปวดหลัง สุดท้ายไม่ได้ช่วยอะไรเลย แบบนี้ผู้ใหญ่จะว่า “หนักไม่เอาเบาไม่สู้” - ที่ทำงาน/กลุ่มเรียน: แบ่งงานรายงาน คนหนึ่งไม่รับงานที่ยาก พอให้ทำส่วนง่ายๆ ก็เงียบ ไม่ส่งงาน สุดท้ายคนอื่นทำหมด คนนี้เข้าข่ายคำพังเพยนี้เลย ตัวอย่างประโยค - “อย่าเป็นคนหนักไม่เอาเบาไม่สู้ งานนิดหน่อยก็ช่วยกันได้” - “เขาโดนหัวหน้าดุ เพราะทำตัวหนักไม่เอาเบาไม่สู้ มอบหมายอะไรก็ปัดหมด” คำใกล้เคียง/อารมณ์ความหมายคล้ายๆ กัน - “เกี่ยงงาน” (ไม่อยากทำงาน มักเลือกทำเฉพาะที่ตัวเองสบาย) - “เอาแต่ได้” (เน้นอยากได้ประโยชน์ แต่ไม่อยากลงแรง) - “กินแรงคนอื่น” (ปล่อยให้คนอื่นทำแทน) ข้อควรระวังเวลาใช้ คำนี้ค่อนข้างตำหนิชัดเจน ถ้าใช้กับคนที่ไม่สนิทอาจทำให้อีกฝ่ายรู้สึกเสียหน้า แนะนำให้ใช้ในเชิงเตือนอย่างสุภาพ หรือพูดถึงพฤติกรรมมากกว่าตัดสินตัวคน เช่น “ช่วงนี้ดูเกี่ยงงานไปหน่อยนะ ลองช่วยส่วนนี้ได้ไหม” จะนุ่มนวลกว่า ทริคจำความหมายให้ติดหัว ให้จำภาพว่า “งานหนักก็ไม่เอา งานเบาก็ไม่สู้” = ไม่ทำสักอย่าง สุดท้าย “ไม่ได้อะไรเลย” (เหมือนฟีลในคำพังเพยอื่นๆ ที่เราได้ยินบ่อย เช่น “จับปลา…ไม่ได้อะไรเลย”) ถ้าใครกำลังหาความหมายเพื่อเอาไปทำการบ้านภาษาไทยหรือใช้เขียนเรียงความ ประโยคสรุปที่ใช้ได้เลยคือ: “หนักไม่เอาเบาไม่สู้ หมายถึง คนที่เกียจคร้าน เกี่ยงงาน ไม่ยอมทำทั้งงานหนักและงานเบา”