พยาบาลวิสัญญี ทำอะไรบ้าง?
พอพูดถึงวิสัญญีพยาบาล หลายคนอาจจะงง หรือไม่คุ้นหูกับคำนี้
แต่ถ้าพูดพยาบาลดมยาหลายคนอาจจะอ่อออ หรือคุ้นชินขึ้นมาบ้าง วันนี้เราจะมารีวิวให้ฟังว่า พยาบาลดมยาที่ทุกคนรู้จักกันเค้าทำอะไรกันบ้าง
พยาบาลดมยา (Anesthesia Nurse หรือพยาบาลวิสัญญี) มีบทบาทสำคัญในการดูแลผู้ป่วยตลอดช่วงก่อน ระหว่าง และหลังการให้ยาระงับความรู้สึก โดยทำงานร่วมกับวิสัญญีแพทย์อย่างใกล้ชิด หน้าที่หลัก ได้แก่
1. ก่อนผ่าตัด
* ซักประวัติและประเมินผู้ป่วยเบื้องต้น
* ตรวจสอบผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ เอกซเรย์ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ และข้อมูลสำคัญ
* ตรวจสอบการงดน้ำงดอาหาร (NPO)
* เตรียมเครื่องดมยา เครื่องช่วยหายใจ เครื่องเฝ้าระวังสัญญาณชีพ และอุปกรณ์ช่วยเปิดทางเดินหายใจ
* เตรียมยาและอุปกรณ์สำหรับการระงับความรู้สึก รวมถึงยาฉุกเฉิน
* ยืนยันตัวตนผู้ป่วย ตำแหน่งผ่าตัด และความพร้อมก่อนเข้าห้องผ่าตัด
2. ระหว่างผ่าตัด
* ช่วยวิสัญญีแพทย์ในการเหนี่ยวนำและคงระดับการระงับความรู้สึก
* เฝ้าติดตามสัญญาณชีพอย่างต่อเนื่อง เช่น
* ความดันโลหิต
* ชีพจร
* คลื่นไฟฟ้าหั วใจ (ECG)
* ออกซิเจนในเลือด (SpO₂)
* คาร์บอนไดออกไซด์ปลายลมหายใจ (EtCO₂)
* อุณหภูมิร่างกาย
* ช่วยจัดการทางเดินหายใจ เช่น ส่งอุปกรณ์ใส่ท่อช่วยหายใจ ดูแลเครื่องช่วยหายใจ
* เตรียมและส่งยา สารน้ำ และเลือดตามแผนการรักษา
* เฝ้าระวังและช่วยจัดการภาวะแทรกซ้อน เช่น ความดันตก หัวใจเต้นผิดจังหวะ เลือดออกมาก หรือภาวะแพ้ยา
* บันทึกข้อมูลการดมยาตลอดการผ่าตัด
3. หลังผ่าตัด
* ดูแลผู้ป่วยระหว่างฟื้นจากยาสลบ
* ประเมินการหายใจ การไหลเวียนโลหิต ระดับความรู้สึกตัว และการควบคุมความปวด
* ส่งต่อข้อมูลสำคัญให้หอผู้ป่วยหรือห้องพักฟื้น (PACU)
* เฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนหลังดมยา เช่น คลื่นไส้อาเจียน ทางเดินหายใจอุดกั้น หนาวสั่น หรือปวดมาก
นอกจากงานในห้องผ่าตัด
พยาบาลวิสัญญีอาจปฏิบัติ งานใน
* ห้องส่องกล้อง (Endoscopy)
* ห้องตรวจสวนหัวใจ (Cardiac Cath Lab)
* ห้องรังสีร่วมรักษา (Interventional Radiology)
* ห้อง MRI หรือ CT ที่ต้องให้ยาระงับความรู้สึก
* ห้องคลอด (กรณีให้ยาระงับปวดหรือช่วยวิสัญญี)
ทักษะที่จำเป็น
* ความรู้ด้านสรีรวิทยา เภสัชวิทยา และการระงับความรู้สึก
* การประเมินผู้ป่วยและการเฝ้าระวังอย่างละเอียด
* การช่วยชีวิตขั้นสูง (CPR/ACLS)
* การทำงานเป็นทีมและการสื่อสารกับศัลยแพทย์ วิสัญญีแพทย์ และทีมผ่าตัด
* การตัดสินใจและแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าในภาวะฉุกเฉิน
พยาบาลวิสัญญีจึงไม่ได้มีหน้าที่เพียง “ส่งยา” แต่เป็นผู้ที่ช่วยเตรียม ดูแล และเฝ้าระวังผู้ป่วยอย่างต่อเนื่องตลอดกระบวนการระงับความรู้สึก เพื่อให้การผ่าตัดเป็นไปอย่างปลอดภัยที่สุด ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังผ่าตัด
ถ้าใครอยากรู้เรื่องอะไรเพิ่มเติมก้สามารถคอมเท้นไว้ได้เลยน้าาา เดี๋ยวเราจะมาตอบ
จากประสบการณ์การทำงานในส่วนของพยาบาลวิสัญญี ต้องบอกเลยว่างานนี้ต้องอาศัยความละเอียดและความรอบคอบอย่างมาก เพราะพยาบาลวิสัญญีไม่ใช่แค่คนที่ช่วยส่งยาดมยาหรือยาระงับความรู้สึกเท่านั้น แต่เป็นผู้ที่คอยเฝ้าระวังความปลอดภัยของผู้ป่วยอย่างต่อเนื่องตลอดเวลาที่ใช้ยาระงับความรู้สึก ซึ่งรวมถึงประเมินสัญญาณชีพอย่างใกล้ชิด และเตรียมการช่วยเหลือฉุกเฉินเมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อน ทั้งในห้องผ่าตัดและสถานที่อื่น ๆ เช่น ห้อง Cath lab, ห้องส่องกล้อง หรือห้อง MRI ที่จำเป็นต้องใช้ยาระงับความรู้สึก นอกจากนี้ยังต้องมีความรู้ด้านสรีรวิทยาและเภสัชวิทยาที่ดีมาก ๆ เพื่อให้สามารถเข้าใจผลของยาระงับความรู้สึกและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ป่วย รวมถึงการใช้ทักษะ CPR/ACLS เพื่อช่วยชีวิตในสถานการณ์เร่งด่วน ส่วนการทำงานร่วมกับทีมแพทย์ศัลยกรรมและทีมผ่าตัดก็เป็นสิ่งสำคัญ เพราะต้องสื่อสารและตัดสินใจเร็วในสถานการณ์ที่มีความเสี่ยงสูง ในฐานะพยาบาลวิสัญญี การเตรียมความพร้อมก่อนผ่าตัด เช่น การตรวจสอบประวัติผู้ป่วย ผลตรวจต่าง ๆ การงดน้ำงดอาหาร รวมทั้งการตรวจสอบตัวผู้ป่วยและตำแหน่งผ่าตัด ช่วยสร้างความมั่นใจและลดความผิดพลาดที่จะเกิดขึ้นได้มาก ที่สำคัญคือต้องมีการติดตามและบันทึกข้อมูลสัญญาณชีพอย่างต่อเนื่อง เช่น ความดันโลหิต ชีพจร ECG ออกซิเจนในเลือด (SpO₂) และคาร์บอนไดออกไซด์ปลายลมหายใจ (EtCO₂) เพื่อให้ได้ข้อมูลที่แม่นยำและทันท่วงทีในการปรับยาหรือแก้ไขสถานการณ์ เรื่องที่หลายคนอาจไม่ค่อยรู้คือพยาบาลวิสัญญียังช่วยดูแลผู้ป่วยในช่วงหลังผ่าตัด เพื่อประเมินการฟื้นตัวจากยาสลบ และเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น เช่น คลื่นไส้อาเจียนหรือทางเดินหายใจอุดกั้น ซึ่งการดูแลในช่วงนี้มีความสำคัญไม่แพ้ช่วงผ่าตัดเลย สุดท้ายนี้ การเป็นพยาบาลวิสัญญีต้องใช้ความอดทน ความรับผิดชอบสูง และรักที่จะช่วยเหลือผู้ป่วยในทุกขั้นตอน เพื่อให้การผ่าตัดและการระงับความรู้สึกเป็นไปอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากที่สุด
