พระอัฐิ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ บรรจุในพระโกศองค์ใหม่
วันศุกร์ ที่ ๓ เมษายน ๒๕๖๙ เจ้าพระคุณ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก เสด็จไปหอพระนาก วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง ในการที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดให้พิธีเชิญพระอัฐิ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ บรรจุในพระโกศองค์ใหม่ อยู่ในพระบรมราชูปถั มภ์
เมื่อเสด็จเข้าหอพระนาก ทรงเชิญถ้ำศิลาบรรจุพระอัฐิ ซึ่งเชิญออกจากพระโกศองค์ที่ประดิษฐานอยู่ในหอพระนากมาแต่เดิม เข้าบรรจุในพระโกศทองคำลงยาราชาวดี ยอดประดับพุ่มเพชร เอวพระโกศประดับดอกไม้เอว ฝาประดับดอกไม้ฝาและเฟื่องเพชรเต็มตามพระอิสริยยศ
เจ้าพนักงานภูษามาลาเชิญพระโกศพระอัฐิขึ้นประดิษฐานบนพานทองเบื้องหน้าอัฒจันทร์ที่ประดิษฐานพระอัฐิพระบรมวงศ์ เจ้าพระคุณ สมเด็จพระสังฆราช ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยถวายสักการะพระอัฐิ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ ทรงคม ประทับพระเก้าอี้ ประธานสงฆ์ให้ศีล จบ พระสงฆ์ ๑๐ รูปเจริญพระพุทธมนต์ฉลองพระโกศพระอัฐิ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ จบ เสด็จไปทรงทอดผ้าไตร พระสงฆ์ทั้งนั้นสดับปกรณ์ พระสงฆ์ถวายอนุโมทนา ทรงกรวดน้ำ ประธ านสงฆ์ที่เจริญพระพุทธมนต์ ถวายอดิเรก จากนั้น พระสงฆ์อีก ๑๐ รูปสวดมาติกา-สดับปกรณ์ พระสงฆ์ถวายอนุโมทนา ทรงกรวดน้ำ ประธานสงฆ์ที่สวดมาติกา ถวายอดิเรก เสร็จแล้ว
เจ้าพนักงานภูษามาลาเชิญพระโกศพระอัฐิ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ ขึ้นประดิษฐานบนพระวิมานที่ประดิษฐานพระโกศพระอัฐิสมเด็จพระมหาสมณเจ้าและสมเด็จพระสังฆราชเจ้า ประจำหอพระนาก วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ร่วมชั้นบนสุดซึ่งประดิษฐานพระอัฐิสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ และสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
เจ้าพระคุณ สมเด็จพระสังฆราช เสด็จเข้าไปทรงคมพระอัฐิ สมเด็จพระมหาสมณเจ้าทั้ง ๔ พระองค์ ที่ประดิษฐานในพระวิมานชั้นบนสุด และพระอัฐิสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญ าณวงศ์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ และสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร ซึ่งประดิษฐานในพระวิมานชั้นรอง จากนั้น เสด็จออกมาทรงยืนเบื้องหน้าพระวิมานที่ประดิษฐานพระบรมอัฐิ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ และสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ และอัฒจันทร์ที่ประดิษฐานพระอัฐิพระบรมวงศ์และพระสัมพันธวงศ์ ทรงเจริญจิตภาวนาถวายพระราชกุศลและถวายพระกุศล
อนุสนธิ พระบรมราชโองการโปรดสถาปนาเฉลิมพระนามพระอัฐิ พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า สกลมหาสังฆปริณายกพระองค์ที่ ๑๑ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เจ้าอาวาสวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ยุคที่ ๒ ขึ้นเป็น “พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ” เสด็จสถิตที่ “สมเด็จพระม หาสมณเจ้า ทรงพระนามว่า สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์” และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระโกศทองคำลงยาสำหรับบรรจุพระอัฐิสำหรับพระเกียรติยศสมเด็จพระมหาสมณเจ้า ผลัดแทนพระโกศองค์เดิมซึ่งเป็นของสำหรับสมเด็จพระสังฆราชเจ้า
ทั้งนี้ เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๖๘ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินไปพระอุโบสถวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ทรงบำเพ็ญพระราชกุศลอุทิศถวายพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาธีรราชเจ้า เนื่องในอภิลักขิตสมัย ๑๐๐ ปีวันสวรรคต และอุทิศถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในอภิลักขิตสมัย ๑๐๐ ปีวันเสด็จขึ้นทรงราชย์ กับทั้งทรงสถาปนาพระอิสริยศักดิ์เฉลิมพระนามพระอัฐิพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า ขึ้นเป็น สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ พร้อมทั้งทรงประกอบพิธียกเบญจปฎลเศวตฉัตรขึ้นกางกั้นเหนือพระรูปสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ ซึ่งประดิษฐานในคูหาพระเจดีย์วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม
ครั้นกรมศิลปากรจัดสร้างพระโกศองค์ใหม่สำหรับพระอิสริยยศสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระ ตามพระบรมราชโองการแล้วเสร็จ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดพิธีเชิญพระอัฐิบรรจุพระโกศองใหม่ ณ หอพระนาก วัดพระศรีรัตนศาสดาราม พร้อมทั้งทรงพระกรุณาโปรดรับการจัดพิธีเชิญพระอัฐิบรรจุพระโกศองค์ใหม่ ไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์
การบรรจุพระอัฐิของพระมหาสมณเจ้าในพระโกศทองคำมีความหมายลึกซึ้งทางศาสนาและประวัติศาสตร์ เป็นการแสดงถึงความเคารพสูงสุดและอนุรักษ์พระเกียรติยศของพระองค์ในฐานะพระสังฆราชและสมเด็จพระมหาสมณเจ้า ซึ่งนอกจากเป็นพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาแล้ว ยังสื่อถึงความผูกพันของชาติและศาสนาที่มีกับประวัติศาสตร์ชาติไทย จากประสบการณ์ส่วนตัวที่ได้มีโอกาสเข้าร่วมพิธีสำคัญที่เกี่ยวกับการบรรจุพระอัฐิ พบว่าการจัดพิธีมีความละเอียดอ่อนและใส่ใจในทุกรายละเอียด ทั้งการจัดเตรียมพระโกศทองคำ การประดับตกแต่งด้วยพุ่มเพชรและดอกไม้ทอง รวมถึงพิธีเจริญพระพุทธมนต์และการถวายผ้าไตร ซึ่งสะท้อนถึงความศรัทธาและความเคารพต่อพระองค์อย่างสูงสุด สิ่งที่น่าประทับใจคือ สมเด็จพระสังฆราชได้ทรงปฏิบัติพิธีด้วยความสง่างามและความละเอียดอ่อน ซึ่งแสดงถึงหน้าที่และความศักดิ์สิทธิ์ของผู้นำศาสนาอย่างแท้จริง นอกจากนี้ การนำพระอัฐิพระมหาสมณเจ้าทั้งสี่พระองค์มาประดิษฐานเคียงข้างกันภายในพระวิมานชั้นบนสุด ยังเป็นสัญลักษณ์แห่งความสมานฉันท์และความต่อเนื่องของประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในประเทศไทย พิธีดังกล่าวยังได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในการเชิญพระอัฐิบรรจุพระโกศองค์ใหม่และโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งแสดงถึงความเคารพและการรับรองพระเกียรติยศอย่างเป็นทางการจากสถาบันชาติ สุดท้ายนี้ การได้เห็นการจัดพิธีบรรจุพระอัฐิในพระโกศทองคำใหม่ครั้งนี้ ทำให้ตระหนักถึงความสำคัญของการรักษามรดกทางศาสนาและวัฒนธรรมไทยไว้ เพื่อให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้และสืบทอดคุณค่าแห่งประวัติศาสตร์ และเข้าใจความสำคัญของพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์ อย่างลึกซึ้งและยั่งยืนในอนาคต
