#31 พระองค์ เจ้านายในพระราชวงศ์จักรี
#31 พระองค์ เจ้านายในพระราชวงศ์จักรี
ที่พระนามทรงกรมมีนามเมืองในพระราชอาณาเขต ดังนี้
(ฝ่ายหน้า)
1. กรมขุนเทพทวาราวดี (พระนครศรีอยุธยา)(ร.6)
2. กรมขุนมไหยสุริยสงขลา (เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์)
ต่อมาเปลี่ยนเป็นกรมขุนนครสวรรค์วรพินิต
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็นกรมพระนครสวรรค์วรพินิต)
3. กรมขุนศรีธรรมราชธำรงฤทธิ์ (เจ้าฟ้าสมมติวงศ์วโรทัย)
4. กรมขุนพิษณุโลกประชานาถ (เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็นกรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ)
5. กรมขุนนครราชสีมา (เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็น กรมหลวงนครราชสีมา)
6. กรมขุนสงขลานครินทร์ (เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็นกรมหลวงสงขลานครินทร์)
7. กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราไชย (เจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก)
8. กรมขุนศุโขไทยธรรมราชา (ร.7)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็นกรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา)
9. กรมหมื่นลพบุราดิศร (เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร)
(เฉลิมพระยศเป็นกรมหลวงลพบุรีราเมศวร์)
10. กรมหมื่นราชบุรีดิเรกฤทธิ์ (พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็น กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์)
11. กรมหมื่นนครไชยศรีสุรเดช (พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็นกรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช)
12. กรมหมื่นจันทบุรีนฤนาถ (พระองค์เจ้ากิติยากรวรลักษณ์)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็น กรมพระจันทบุรีนฤนาถ)
13. กรมหมื่นปราจิณกิติบดี (พระองค์เจ้าประวิตรวัฒโนดม)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็น กรมหลวงปราจิณกิติบดี)
14. กรมหมื่นชุมพรเขตอุดมศักดิ์ (พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็นกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์)
15. กรมหมื่นกำแพงเพชรอรรคโยธิน (พระองค์เจ้าบุรฉัตรไชยากร)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็นกรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน)
16. กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม (พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์)
17. กรมหมื่นสิงหวิกรมเกรียงไกร (พระองค์เจ้าวุฒิไชยเฉลิมลาภ)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็นกรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร)
18. กรมหมื่นสรรควิไสยนรบดี (พระองค์เจ้าดิลกนพรัฐ)
19. กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส (พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์)
20. กรมหมื่นชัยนาทนเรนทร (พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์)
(เฉลิมพระอิสริยยศขึ้นเป็นกรมพระยาชัยนาทนเรนทร)
21. กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต (พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร)
22. กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ (พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านักขัตรมงคล)
(ฝ่ายใน)
23. กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร (เจ้าฟ้าสุทธาทิพยรัตน์ฯ)
24. กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร (เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์)
25. กรมขุนพิจิตรเจษฎ์จันทร์ (เจ้าฟ้าจันทราสรัทวาร)
26. กรมขุนสวรรคโลกลักษณวดี (เจ้าฟ้าเยาวมาลย์นฤมล)
27. กรมขุนศรีสัชนาลัยสุรกัญญา (เจ้าฟ้ามาลินีนภดารา)
28. กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี (เจ้าฟ้านิภานภดล)
29. กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ (เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา)
30. กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี (เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา)
31. กรมขุนสุพรรณภาควดี (พระองค์เจ้าศรีวิไลยลักษณ์)
โดยการเฉลิมพระอิสริยยศเจ้านายด้วยการ “ทรงกรม”
เป็นธรรมเนียมที่ปรากฏตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระนารายณ์
มหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยา โดยเป็นการให้พระบรมวงศา
นุวงศ์ใกล้ชิดถือครองกำลังพล ซึ่งเทียบเท่ากับกรมกองหนึ่ง
ในระบบราชการพร้อมทั้งให้มีขุนนางขึ้นตรงต่อเจ้านาย
พระองค์นั้นคอยกำกับดูแลกำลังพล
แต่ต่อมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
รัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรั ตนโกสินทร์ การ “ทรงกรม”
เป็นการเฉลิมพระอิสริยยศเจ้านายให้สูงยิ่งขึ้นเท่านั้น
ไม่ได้มีหน้าที่คอยกำกับดูแลกำลังพลเหมือนอดีตแต่อย่างใด
ในสมัยรัชกาลที่ 5 มีการ “ทรงกรม” เจ้านายหลายพระองค์
แต่ที่มีความพิเศษประการหนึ่งคือ ทรงนำนามเมือง
ในพระราชอาณาเขตมาใช้อ้างอิงในพระนามทรงกรม
ซึ่งลักษณะการอ้างอิงเช่นนี้ อาจได้รับมาจากอิทธิพล
พระนามเจ้านายในประเทศยุโรป เช่น Prince of Wales,
Duke of Edinburgh, Duke of Kent เป็นต้น
วิเคราะห์ว่า ในสมัยรัชกาลที่ 5 การที่ทรงนำนามเมือง
ในพระราชอาณาเขตมาใช้อ้างอิงในพระนามทรงกรม
ของพระราชโอรสและพระราชธิดา เริ่มขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2431
ก่อนการปฏิรูปการปกครองส่วนภูมิภาคเป็นแบบมณฑล
เทศาภิบาลเพียง 4 ปี แนวคิดข้างต้นจึงน่าจะมีความ
เกี่ยวข้องกัน ในแง่ของการจัดการพื้นที่ในป กครอง
ของสยาม และแสดงพระราชอาณาเขตที่ชัดเจน
เพื่อป้องกันการล่าอาณานิคม
ที่มา
บทความ “นามเมืองในพระนามทรงกรม
ธรรมเนียมใหม่สมัยรัชกาลที่ 5”
ในเว็บไซต์ : silpa-mag (ศิลปวัฒนธรรม)
ภาพ
กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร
กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา
🙏🙏🙏.Cr.ขอบขอบคุณข้อมูลดีจาก FB.Thai Classic
#มะลิเตียวแอ่วเหนือ #มะลิพามูเตลู #มะลิกินแอ่วนอนนวด @สวย เฟริมอ่อนวัย style marli @ViangPing massage by Namarli @แจสมินพาใช้กินแอ่ว #lemon8ไดอารี่
นอกจากรายชื่อกรมเจ้านายในพระราชวงศ์จักรีที่มีการทรงกรมตามนามเมืองในพระราชอาณาเขตแล้ว ยังมีเรื่องราวเบื้องหลังที่น่าสนใจเกี่ยวกับเหตุผลและความสำคัญของการ ‘ทรงกรม’ ในแต่ละยุคสมัย โดยปกติแล้ว การทรงกรมนั้นมีความหมายทั้งในทางการบริหารกำลังพลและเป็นการยกย่องพระราชฐานันดรศักดิ์ แต่เมื่อถึงรัชกาลที่ 5 การทรงกรมเปลี่ยนแปลงไปเป็นการเฉลิมพระอิสริยยศมากกว่าที่จะมีหน้าที่บริหารปกครองกำลังพลจริง นอกจากนี้การใช้ชื่อนามเมืองในพระราชนามกรมยังสะท้อนถึงบริบททางการเมืองที่อยากแสดงความชัดเจนในพระราชอาณาเขต เพื่อตอบโต้กับการล่าอาณานิคมจากประเทศตะวันตก สำหรับคนที่สนใจเจาะลึกเรื่องนี้เอง ผมได้ลองศึกษารายชื่อกรมเจ้านายแต่ละพระองค์ พร้อมพยายามเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและสภาพบ้านเมืองในยุคนั้น สิ่งที่ค้นพบคือวิธีการทรงกรมเป็นเหมือนการบันทึกประวัติและสถานะทางสังคมที่สำคัญ แล้วยังเป็นการเทิดพระเกียรติที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างราชสำนักและท้องถิ่นอีกด้วย นอกจากนี้ ผมยังอยากแนะนำให้ผู้ที่สนใจศึกษารายชื่อเจ้านาย รวมถึงนามพระนามกรมตามที่ได้แสดงไว้ในบทความนี้ ควรเปิดใจรับฟังเรื่องเล่าและบริบททางประวัติศาสตร์ควบคู่กันไป เพราะแต่ละชื่อไม่เพียงแต่เป็นบันทึกของตำแหน่งเท่านั้น แต่ยังเต็มไปด้วยความหมายและบทบาททางประวัติศาสตร์อีกมากมาย หวังว่าข้อมูลเสริมนี้จะช่วยตอบโจทย์ความอยากรู้ของผู้ที่กำลังมองหาความรู้ด้านนี้อย่างลึกซึ้ง และเพิ่มคุณค่าให้กับบทความหลักในการเข้าใจประวัติศาสตร์พระราชวงศ์จักรีได้มากขึ้นครับ
🥰🥰🥰