จิตที่ฝึกดีแล้ว..นำสุขมาให้
#คุมจิตได้ ..ใจก็พบสันติสุข
๕. ทูรงฺคมํ เอกจรํ
อสรีรํ คุหาสยํ
เย จิตฺตํ สญฺญเมสฺสนฺติ
โมกฺขนฺติ มารพนฺธนา ฯ๓๗ฯ
จิตท่องเที่ยวไปไกล
เที่ยวไปดวงเดียว
ไม่มีรูปร่าง
อาศัยอยู่ในร่างกายนี้
ใครควบคุมจิตนี้ได้
ย่อมพ้นจากบ่วงมาร
Faring afar, solitary, incorporeal
Lying in the body, is the mind.
Those who subdue it are freed
From the bond od Mara.
๖. อนวฎฺฐิตจิตฺตสิส
สทฺธมฺมํ อวิชานโต
ปริปุลวปสาทสฺส
ปญฺญา น ปริปูรติ ฯ๓๘ฯ
ปัญญาย่อมไม่บริบูรณ์
แก่ผู้มีจิตไม่มั่นคง
ไม่รู้พระสัทธรรม
มีความเลื่อมใสไม่จริงจัง
He whose mind is inconstant,
He who knows not the true doctrine,
He whose confidence wavers -
The wisdom of such a one is never fulfilled.
๗. อนวสฺสุตจิตฺตสฺส
อนนุวาหตเจตโส
ปุญฺญปาปปหีนสฺส
นตฺถิ ชาครโต ภยํ ฯ๔๐ฯ
ผู้มีสติตื่นตัวอยู่เนืองนิตย์
มีจิตเป็นอิสระ
จากราคะและโทสะ
ละบุญและบาปได้
ย่อมไม่กลัวอะไร
He who is vigilant,
He whose mind is not overcome by lust and hatred,
He who has discarded both good and evil -
For such a one there is no fear.
๘. กุมภูปมํ กายมิมํ วิทิตฺวา
นครูปมํ จิตฺตมิทํ ถเกตฺวา
โยเชถ มารํ ปญฺญาวุเธน
ชิตญฺจ รกฺเข อนิเวสโน สิยา ฯ๔๑ฯ
เมื่อรู้ว่าร่างกายนี้
แตกดับง่ายเหมือนหม้อ น้ำ
พึงป้องกันจิตให้มั่นเหมือนป้องกันเมืองหลวง
แล้วพึงรบกับพญามารด้วยอาวุธคือปัญญา
เมื่อรบชนะแล้ว
พึงรักษาชัยชนะนั้นไว้
ระวังอย่าตกอยู่ในอำนาจมารอีก
Realizing that body is fragile as a pot,
Establishing one's mind as firm as a fortified city,
Let one attack let one guard one's conqust
And afford no rest to Mara.
๙. อจิรํ วตยํ กาโย
ปฐวึ อธิเสสฺสติ
ฉุฑฺโฑ อเปตวิญฺญาโณ
นิรตฺถํว กลิงฺครํ ฯ๔๑ฯ
อีกไม่นาน ร่างกายนี้
จักปราศจากวิญญาณ
ถูกทอดทิ้ง ทับถมแผ่นดิน
เหมือนท่อนไม้
อันหาประโยชน์มิได้
Soon, alas! will this body lie
Upon the ground, unheeded,
Devoid of consciousness,
Even as useless log.
๑๐. ทิโส ทิสํ ยนฺตํ กยิรา
เวรี วา ปน เวรินํ
มิจฺฉาปณิหิตํ จิตฺตํ
ปาปิดย น ตโต กเร ฯ๔๒ฯ
จิตที่ฝึกฝนผิดทาง
ย่อมทำความเสียหายได้
ยิ่งกว่าศัตรูทำต่อศัตรู
หรือคนจองเวรทำต่อคนจองเวร
Whatever harm a foe may do to a foe,
Or a hater to a hater,
An ill-directed mind
Can harm one even more.
การฝึกจิตให้มั่นคงนั้นเป็นเรื่องที่สำคัญมากในการดำเนินชีวิตในยุคปัจจุบัน เพราะจิตที่ไม่แน่นอนและฟุ้งซ่านส่งผลให้เกิดทุกข์และความไม่สงบอย่างมากมาย จากเนื้อหาที่ได้นำเสนอในบทความนี้ ซึ่งมีโคลงธรรมะและคำสอนเกี่ยวกับความสำคัญของการรู้จักควบคุมจิตใจและสร้างสติ จึงเห็นได้ว่าผู้ที่สามารถควบคุมจิตใจได้จะสามารถพ้นจากบ่วงมารซึ่งเปรียบเหมือนภยันตรายต่อใจและชีวิต จากประสบการณ์ส่วนตัว เมื่อเราฝึกฝนจิตใจด้วยการมีสติตื่นตัว ไม่ปล่อยให้ความโลภ โกรธ หลง มีอำนาจเหนือตัวเอง เช่น การทำสมาธิ การตั้งใจปฏิบัติธรรม การทบทวนความจริงของชีวิตว่าร่างกายนี้ไม่เที่ยง และพร้อมสิ้นสลายได้ตลอดเวลา จิตใจก็จะสงบเย็นขึ้น ส่งผลให้มีปัญญาแก่กล้า ไม่หวั่นไหวต่ออารมณ์ร้ายหรือความทุกข์ทางกายและใจ นอกจากนั้น จากข้อความ OCR ที่แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างปุถุชนกับอริยชน คือ แม้จะประสบความเจ็บปวดทางร่างกายเหมือนกัน แต่จิตใจที่มั่นคงและได้รับการฝึกดีแล้วจะไม่เศร้าโศกสะท้อนให้เห็นว่าการฝึกจิตนั้นช่วยลดความทุกข์ทรมานทั้งกายและใจได้อย่างมหาศาล สำหรับผู้ที่สนใจ ฝึกจิตสามารถเริ่มจากการระลึกถึงความไม่เที่ยงของร่างกาย เป็นแรงจูงใจที่ช่วยป้องกันไม่ให้จิตฟุ้งซ่าน และใช้ปัญญาในการเผชิญกับอารมณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นภายในจิตใจ เช่น ความโกรธ ความโลภ ความกลัว ถือเป็นการสู้กับ "พญามาร" ซึ่งเปรียบเหมือนศัตรูภายในใจอย่างหนึ่ง ที่แท้จริงการฝึกจิตเป็นดั่งการสร้างป้อมปราการให้กับใจของเรา เพื่อความสงบและความสุขที่ยั่งยืน สรุปแล้ว การควบคุมจิตให้ดีไม่เพียงแต่ช่วยลดทุกข์ทางใจเท่านั้น แต่ยังเป็นหนทางในการพัฒนาปัญญาและความสุขอย่างแท้จริงในชีวิตประจำวัน เป็นสิ่งที่ทุกคนสามารถเริ่มต้นได้ด้วยตนเองและเห็นผลลัพธ์ที่ชัดเจนเมื่อปล่อยใจให้ฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง
