ถอดความจาก เพลงสรรเสริญพระบารมี
“ข้าข้าวรพุทธเจ้า เอามโนและศิระกราน นบพระภูมิบาล บุญดิเรก เอกบรมจักริน พระสยามินทร์ พระยศยิ่งยง
เย็นศิระเพราะพระบริบาล ผลพระคุณ ธ รักษา ปวงประชาเป็นสุขศานต์ ขอบันดาล
ธ ประสงค์ใด จงสฤษดิ์ดัง หวังวรหฤทัย ดุจถวายชัย ชโยฯ”
เนื้อเพลงที่เราได้ยิน ได้ฟังกันมาตั้งแต่จำความได้ คงจะบอกได้ว่าในฐานะคนไทยเอง คงไม่มีใครไม่เคยได้ยิน หรือได้ฟังเพลงนี้
บทเพลงสรรเสริญพระบารมีนี้ ประพันธ์คำร้องขึ้นโดย สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้า กรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ ซึ่งประพันธ์ขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 แต่วันนี้เราจะไม่ได้มาพูดกันถึงประวัติของเพลง เราจะมาเล่ากันถึงเรื่องราวของเนื้อความ หรือการถอดความของเพลงนี้กัน
โดยในวรรคแรกของเนื้อเพลงนี้นั้น จะบอกเล่าถึง ว่า “เหล่าข้าพเจ้าทั้งหลายเนี้ย ที่เป็นพสกนิกรของพระองค์ (พระบรมวงศานุวงศ์) ขอน้อมนำเอาดวงใจ และศีรษะนอบน้อมก้มกราบด้วยความเคารพอย่างสูง”
ต่อมาคือการขอนบในพระภูมิบาล คือจะ “ขอนอบน้อม น้อมนบต่อพระผู้ปกครองแผ่นดิน ผู้ทรงมีบุญญาธิการอย่างสูงสุด อย่างใหญ่หลวง” อะไรประมาณนี้
“พระผู้นี้ทรงเป็นเอกแห่งสยาม เป็นเอกองค์แห่งบรมราชวงศ์จักรี คือมีหนึ่งเดียวที่ทรงเป็นศูนย์รวมจิตใจของพสกนิกร ผู้ทรงมีพระเกียรติยศยิ่ง ใหญ่ และยั่งยืนมั่นคง”
แล้วพระผู้นี้ทำอะไรให้เรากันบ้างล่ะ “เย็นศิระเพราะพระบริบาล ทรงประกอบพระราชกรณียกิจอันมากมาย เพื่อบริบาล บำบัดทุกข์ บำรุงสุขของอาณาประชาราษฎ์ของพระองค์ ให้เราได้อยู่กันอย่างร่มเย็นเป็นสุข หมดนี้ก็ล้วนเป็นผลมาจากงาน และคุณงามความดีที่พระองค์ทรงทำ เพื่อคุ้มครองพสกนิกรของพระองค์ ให้อยู่ร่มเย็น เป็นสุข”
“ปวงประชาที่อยู่กันอย่างร่มเย็นเป็นสุข ด้วยน้ำพระทัยจากพระองค์ท่านนั้น ไม่มีอะไรจะให้เพื่อตอบแทนคุณจากพระองค์ ก็ขอถวายพระพรต่อพระองค์ท่านก็แล้วกัน หากมีพระประสงค์สิ่งใด ก็ขอให้สำเร็จลุล่วงไปดั่งพระทัยหมาย ทุกประการด้วยเทอญ”
ฟิลล์ก็จะประมาณนี้ กับการถอดบทความเนื้อเพลงออกมาแบบภาษาบ้านๆ น่ะนะ คือสรุปโดยรวมๆ ก็คือ เนื้อเพลง จะแบ่งเป็น 3 ช่วง ก็คือ ช่วงแรกจะเป็นการกล่าวถึงบุญญาธิการของพระมหากษัตริย์ก่อน (อาจรวมถึงพระบรมวงศานุวงศ์ด้วย) ต่อมากก็จะบอกเล่าถึง สิ่งที่พระองค์ทรงทำเพื่อดูแลพสกนิกรของพระองค์ว่ามันส่งผลให้เราอยู่กันอย่างร่มเย็นเป็นสุขอย่างไร แล้วสุดท้ายก็ปิดจบสวยๆ ด้วยการถวายพระพรต่อพระองค์ ให้อยู่เย็นเป็นสุข หวังสิ่งใดก็ขอให้ได้ตามพระประสงค์ ประมาณนี้
ก็จบไปแล้วกับการถอดความจากเนื้อเพลงที่เราคุ้ยเคย ได้ยินได้ฟังกันมาแต่เล็กแต่น้อย กับเพลง “สรรเสริญพระบารมี”
#หนังสือ #เพลง #น้อมรําลึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้
หลายคนค้นหา “เนื้อเพลงสรรเสริญพระบารมี” เพราะได้ยินบ่อยตั้งแต่เด็ก แต่พอเจอคำโบราณก็แปลไม่ออกเหมือนกัน เราเลยลองสรุปความหมายแบบอ่านง่าย + อธิบายคำยากที่โผล่ในเพลง เพื่อให้เวลาได้ยินท่อนเดิมๆ จะเข้าใจภาพรวมมากขึ้น คำที่มักถูกถามบ่อยคือ “ข้าข้าวรพุทธเจ้า” (เขียนติดกันในเพลง) โดยใจความคือการเรียกตัวเองอย่างสุภาพในฐานะ “ข้าพระพุทธเจ้า” หรือผู้เป็นข้าราชบริพาร/พสกนิกร ใช้ขึ้นต้นเพื่อแสดงความเคารพก่อนกล่าวถ้อยคำถวายพระพร อีกวลีที่หลายคนสะดุดคือ “เอามโนและศิระกราน” - “มโน” แปลว่า ใจ/ดวงใจ/ความตั้งใจ - “ศิระ” แปลว่า ศีรษะ - “กราน” ในที่นี้หมายถึงการก้มลง/น้อมลงเพื่อแสดงความเคารพ รวมๆ คือ “น้อมกายและใจ ก้มศีรษะถวายความเคารพอย่างสูง” เป็นภาพของการแสดงความจงรักภักดีด้วยความอ่อนน้อม ส่วน “นบพระภูมิบาล” คำว่า “ภูมิบาล” หมายถึงผู้ปกครองแผ่นดิน/ผู้คุ้มครองบ้านเมือง จึงตีความเป็นการนอบน้อมต่อองค์พระมหากษัตริย์ผู้ทรงดูแลประเทศ และในท่อน “บุญดิเรก เอกบรมจักริน พระสยามินทร์” ก็เป็นถ้อยคำยกย่องพระเกียรติยศและพระบารมีของพระมหากษัตริย์แห่งสยามอย่างสูงสุด ท่อนที่คนคุ้นหูมาก “เย็นศิระเพราะพระบริบาล” ถ้าแปลให้บ้านๆ คือ “พวกเราอยู่ร่มเย็นเป็นสุข เพราะมีพระองค์ทรงดูแล” โดย “บริบาล” คือการอุปถัมภ์ คุ้มครอง ดูแลทุกข์สุขของประชาชน ทำให้เกิดความสงบสุขในบ้านเมือง คำถามยอดฮิตอีกคำคือ “จงสฤษดิ์ดัง” - “สฤษดิ์/สฤษฎ์” มีความหมายประมาณ “สำเร็จ/เกิดขึ้น/เป็นไป” - “ดัง” คือ “ตาม” รวมเป็น “ขอให้สำเร็จดัง (ที่ทรง) หวัง” หรือ “ขอให้เป็นไปตามพระราชประสงค์” ซึ่งอยู่ในช่วงท้ายของเพลงที่เป็นการถวายพระพร ถ้าจะสรุปความหมายทั้งเพลงแบบจับใจความง่ายๆ จะมี 3 ช่วงใหญ่ๆ คือ (1) กล่าวน้อมเคารพและเทิดพระเกียรติ (2) กล่าวถึงพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงคุ้มครองให้ประชาชนอยู่เป็นสุข (3) ลงท้ายด้วยคำถวายพระพรให้พระราชประสงค์สำเร็จ “ชโย” ทริคเวลาอ่านเนื้อร้องคือให้แยกคำเป็นวลีสั้นๆ แล้วแทนด้วยคำไทยร่วมสมัย เช่น “นบ/กราน/บริบาล/สฤษดิ์” จะทำให้เข้าใจทั้งบทได้เร็วขึ้น และจำความหมายได้แม่นกว่าอ่านรวดเดียวแบบติดกัน
โพสต์ปังมากค่า!🎉 อย่าลืมตอบคอมเมนต์พูดคุยกับเพื่อนๆ และกดติดตามเราไว้ เพื่อดูอัปเดตใหม่ๆ และฮาวทูทำคอนเทนต์ปังๆ!😎 มาโพสต์ใน Lemon8🍋 กันเยอะๆ นะค้า~~✨💕