ปวดจากพังผืดกล้ามเนื้ออักเสบเรื้อรัง

หลายคนที่มีอาการ “ปวดกล้ามเนื้ออักเสบเรื้อรัง” จริง ๆ แล้วมักเกี่ยวข้องกับภาวะพังผืดกล้ามเนื้อหรือ Myofascial Pain Syndrome (MPS) จุดสังเกตที่เจอบ่อยคือปวดตึง ๆ เป็นๆหายๆ แต่พอจับจะเหมือนมีก้อนแข็งเล็ก ๆ ในกล้ามเนื้อ และกดแล้วปวดจี๊ดลามไปที่อื่นได้ อันนี้มักเรียกว่า trigger point (ทริกเกอร์พอยต์) หรือ “จุดกดเจ็บที่กระตุ้นอาการปวด” อาการกล้ามเนื้ออักเสบที่พบบ่อย: - ปวดเมื่อยตื้อ ๆ เฉพาะที่หรือร้าวไปบริเวณใกล้เคียง - ตึงแข็งตอนตื่นนอน/หลังนั่งนาน ๆ - เจ็บมากขึ้นเวลาใช้งานซ้ำ ๆ (เช่นพิมพ์งาน ยกของ ออกกำลังผิดท่า) - บางช่วงเหมือนกล้ามเนื้อกระตุกหรือเกร็งทันที ซึ่งคำว่า muscle spasm แปลว่า “กล้ามเนื้อหดเกร็ง/กระตุกแบบควบคุมไม่ได้ชั่วคราว” - บางรายมีบวมเล็กน้อยหรือรู้สึกร้อน ๆ ในจุดที่อักเสบ (กล้ามเนื้อบวมควรแยกจากการบาดเจ็บฉีกขาด) ถ้าสงสัย “กล้ามเนื้อหน้าท้องอักเสบ”: อาการมักปวดเวลาบิดตัว ไอ จาม ลุกนั่ง หรือเกร็งหน้าท้อง และจะเจ็บชัดเวลาคลำตามแนวกล้ามเนื้อ แต่ถ้าปวดท้องร่วมกับไข้ อาเจียน ปวดรุนแรงเฉียบพลัน หรือกดเจ็บลึกในท้อง ควรพบแพทย์เพื่อแยกโรคในช่องท้องก่อน แนวทางดูแล/วิธีรักษากล้ามเนื้ออักเสบเรื้อรัง (ทำร่วมกันจะได้ผลกว่า): 1) ลดสิ่งกระตุ้น: ปรับท่านั่ง/โต๊ะทำงาน พักทุก 45–60 นาที เลี่ยงยกของหนักหรือออกแรงซ้ำ ๆ ช่วงที่กำเริบ 2) ประคบ: ช่วงตึงเรื้อรังมักตอบสนองกับ “ประคบอุ่น” 10–15 นาที วันละ 1–2 รอบ (ถ้าเพิ่งเจ็บใหม่จากอุบัติเหตุ 24–48 ชม.แรกค่อยพิจารณาประคบเย็น) 3) ยืดเส้นแบบค่อยเป็นค่อยไป: ยืดจนตึงแต่ไม่เจ็บคม ค้าง 20–30 วินาที 2–4 รอบ/มัดกล้ามเนื้อ ทำสม่ำเสมอสำคัญกว่าทำแรง ๆ ครั้งเดียว 4) นวดคลาย trigger point: ใช้นิ้ว/ลูกบอลนวดกดค้างเบา-ปานกลาง 30–60 วินาที แล้วตามด้วยการยืดเส้น จะช่วยลดความตึงสะสมได้ดี 5) กายภาพบำบัดกล้ามเนื้ออักเสบ: เหมาะกับคนที่เป็นเรื้อรัง ปวดซ้ำตำแหน่งเดิม หรือมีข้อจำกัดการเคลื่อนไหว นักกายภาพจะช่วยประเมินกล้ามเนื้อที่อ่อนแรง-ตึงเกิน และจัดโปรแกรมยืด-เสริมแรง/เครื่องมือบำบัดให้เหมาะกับสาเหตุ สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์/นักกายภาพเร็ว: - ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีชา อ่อนแรง ปวดร้าวลงแขน/ขา - กล้ามเนื้อบวม แดง ร้อนชัด หรือมีไข้ - ปวดหลังอุบัติเหตุ/ยกของแล้วเหมือน “ฉีก” ทันที - ทำยืดเส้น/ประคบ/ปรับท่าแล้ว 2–4 สัปดาห์ยังไม่ดีขึ้น ทริคส่วนตัวที่ช่วยได้คือ “ยืดเส้นสั้น ๆ แต่บ่อย” ระหว่างวัน และนวดคลายเฉพาะจุดก่อนนอน พอความตึงลดลง อาการปวดจากพังผืดกล้ามเนื้อเรื้อรังมักค่อย ๆ เบาลงและกลับมาใช้งานได้สบายขึ้น