หน้าที่ของพยาบาลห้องผ่าตัด

หลายคนถามว่า “พยาบาลห้องผ่าตัดทำอะไรบ้าง” จริงๆ งาน OR จะมีบทบาทหลักๆ ที่เจอบ่อยคือ scrub nurse และ circulate nurse (บางที่เรียกพยาบาลหมุนเวียน) ซึ่งหน้าที่ต่างกันชัดเจน แต่ต้องทำงานเป็นทีมมากๆ เพราะทุกขั้นตอนเกี่ยวกับความปลอดภัยคนไข้โดยตรง หน้าที่พยาบาลห้องผ่าตัดช่วงก่อนผ่าตัด (Pre-op) ที่เจอประจำคือเช็กความพร้อมเคสและห้องผ่าตัด เช่น ตรวจรายชื่อผู้ป่วย/ชนิดผ่าตัด/ข้างซ้ายขวา อุปกรณ์-เครื่องมือ-ผ้าปลอดเชื้อ ยา น้ำเกลือ เครื่องจี้ไฟฟ้า suction และการจัดเตียง/ท่าผ่าตัดให้เหมาะ (รวมถึงการป้องกันแผลกดทับ) บางวันถ้าเป็นเคสเฉพาะทางต้องเตรียม set เครื่องมือเยอะมาก และต้องสื่อสารกับทีมวิสัญญี-ศัลยแพทย์ให้ตรงกันตั้งแต่ต้น Scrub nurse คือคนที่ “ลง sterile field” อยู่ข้างโต๊ะผ่าตัด จัดเตรียมเครื่องมือ ทำ count ผ้าก๊อซ/เข็ม/ใบมีดร่วมกับทีม และส่งเครื่องมือให้หมอตามขั้นตอน ต้องรู้จังหวะการผ่าตัดว่าอีกเดี๋ยวหมอจะขออะไร เช่น clamp, suture, retractor เพื่อช่วยให้ผ่าตัดลื่นไหลและลดเวลาคนไข้โดนดมยา งานนี้ยืนเยอะจริงและต้องโฟกัสมาก เพราะแค่ส่งผิดชิ้นหรือหลุด sterile อาจกระทบทั้งเคสได้เลย หน้าที่ circulate ห้องผ่าตัด จะเป็นคนที่ไม่ sterile คอยวิ่งประสานงานรอบห้อง เช่น เปิดของเพิ่ม ติดต่อขอเลือด/ผลแลบ/ฟิล์ม เรียกเจ้าหน้าที่ ช่วยติดอุปกรณ์ monitor ช่วยบันทึกเวลาสำคัญ (time out, incision time, blood loss โดยประมาณ) และดูภาพรวมความปลอดภัย เช่น อุณหภูมิห้อง การจัดสายต่างๆ ไม่ให้ดึงรั้งคนไข้ รวมถึงการรับ-ส่ง specimen ให้พยาธิอย่างถูกต้อง หลังผ่าตัด (Post-op) ยังมีงานปิดเคส เช่น ทำ count ซ้ำให้ครบ ทำความสะอาด-ส่งล้างเครื่องมือ จัดเตรียมห้องสำหรับเคสถัดไป เขียน/เช็กบันทึกที่จำเป็น และส่งต่อผู้ป่วยไปห้องพักฟื้น (PACU) พร้อมรายงานข้อมูลสำคัญ อีกคำที่คน OR มักเจอคือ CQI ห้องผ่าตัด (Continuous Quality Improvement) พูดง่ายๆ คือการปรับปรุงคุณภาพงานอย่างต่อเนื่อง เช่น เก็บเหตุการณ์ near miss/incident เรื่อง count ไม่ครบ เครื่องมือชำรุด แผลติดเชื้อ (SSI) เวลารอคอยเคสยาวเกิน เพื่อหาสาเหตุและทำแผนแก้ไขให้ดีขึ้น รอบหน้าเคสจะปลอดภัยและไหลลื่นกว่าเดิม ถ้าใครสนใจสมัครงานพยาบาลห้องผ่าตัด แนะนำเตรียมตัวเรื่องพื้นฐาน aseptic technique, การนับผ้า-เข็ม, การรู้จักเครื่องมือผ่าตัดเบื้องต้น และความอึดเรื่องยืน+ความกดดันในห้องผ่าตัด ส่วนตัวรู้สึกว่างานนี้เอกสารน้อยกว่า ward จริง แต่ต้องเรียนรู้ตลอดเวลา และ “ความละเอียด” สำคัญมากๆ เพราะทุกดีเทลคือความปลอดภัยของคนไข้