พระแม่คงคา

คัดมาจาก - หนังสือเทพเจ้าและสิ่งน่ารู้

พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (สมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า)

จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ศรีปัญญา ขอขอบพระคุณมา ณ ที่นี้

ได้ความตามพาลกัณฑ์แห่งหนังสือรามายณะว่า พระหิมาลัยมีมเหสีชื่อนางมีนา

บุตรีแห่งพระเมรุ ทั้งสองนี้มีบุตรีสององค์ คือ พระคงคาหนึ่ง พระอุมาหนึ่ง เทพยดาทั้งหลายได้ขอพระคงคาไปไว้เพื่อล้างบาป

ลำน้ำคงคาจึงมีอยู่ในเทวโลก ต่อมามีพระมหากษัตริย์องค์หนึ่ง ทรงพระนามว่า สัตรฤาสาคร

ท้าวสัครราชนี้ไม่มีโอรส จึงกระทำการสักการะด้วยการทรมานพระองค์ต่างๆ ต่อหน้าพระภฤคุมุนีช้านาน

จนพระภฤคุมุนีมีความเมตตา จึงให้พรให้มีโอรส คือมเหสีองค์หนึ่ง ให้มีกุมารองค์เดียว

แต่อีกองค์หนึ่งให้มีกุมารหกหมื่นองค์

การก็เป็นไปตามพระภฤคุได้ประสาทพรไว้

โอรสที่เกิดมาแต่นางเกศินี มเหสีขวานั้นมีมาเฉพาะองค์เดียว นามว่าอังศุมาน นางสุมดีมเหสีซ้ายมีโอรสหกหมื่น

แล้วท้าวสัครราชจะกระทำพิธีอัศวเมธ แต่พระอินทร์ลงมาลักม้าตัวนั้นไปเสียก่อน

ท้าวสัครราชจึงตรัสใช้ให้พระโอรสหกหมื่นองค์ไปเที่ยวตามหาม้าพระกุมารได้ขุดแผ่นดินลงไปองค์ละโยชน์จนถึงกลางพิภพ

ก็หาได้พบม้านั้นไม่ ฝ่ายพวกเทวดามีความตกใจจึงไปทูลวิงวอนพระพรหมาให้ช่วย พระพรหมาตรัสว่า

พระนารายณ์จะทรงแปลงเป็นกะบิลลงไปแก้ไขเหตุร้อนของเทวดา พระนารายณ์เป็นกะบิลลงไปยืนขวางทางพวกกุมารทั้งหกหมื่น

ครั้นกุมารจะจับว่าเป็นผู้ร้ายลักม้าพระกะบิลก็บันดาลให้เกิดไฟผลาญกุมารเป็นเถ้าถ่านไป

ไม่มีสิ่งไรจะทำให้กุมารเหล่านี้จะพ้นทุกข์ได้นอกจากที่กระแสพระแม่คงคาจะมาล้างให้หมดมลทิน

ท้าวสัครราชก็ดี และต่อมาพระอังศุมานก็ดี จะพยายามปานใดก็ไม่สามารถจะให้พระคงคาไหลลงมาจากเทวโลกได้

พระทิลิปะราชโอรสพระอังศุมานก็ได้พยายามอีกแต่ไม่สำเร็จอีก

จนถึงคราวพระภาคิรัถโอรสพระทิลิปะจึงสำเร็จตามประสงค์ พระภาคิรัถไม่มีโอรส

จึงบำเพ็ญการทรมานตนต่างๆ จนพระพรหมมาทรงพระเมตตา ตรัสว่าจะขอพรอันใดจะประสาทให้

พระภาคิรัถจึงทูลขอให้พระแม่คงคาลงมาล้างสาครกุมารทั้งหกหมื่นให้หมดมลทินจะได้ไปขึ้นสวรรค์ได้

กับขอโอรสสององค์ พระพรหมาก็ประสาทพรให้และตรัสสำแดงอุบายให้ว่า

ให้พระภาคิรัถไปทูลวิงวอนพระอิศวรให้ช่วยเหนี่ยวรั้งแม่คงคาไว้บ้าง เพราะถ้ามิฉะนั้นน้ำจะท่วมโลกมนุษย์หมด

พระภาคิรัถก็ตั้งกระทำกิจบูชาพระอิศวรจนสมประสงค์

ฝ่ายพระแม่คงคามีความพิโรธว่ามนุษย์บังอาจมาขอลงไปจึงกล่าวว่าจะไหลลงไปใหท่วมโลก

พระอิศวรเข้ารับกระแสพระแม่คงคาและรวบไว้ด้วยเกศา จนพระแม่คงคาค่อยคลายพิโรธแล้วกระแสคงคาจึงตกลงในสระวินทุ

อันเป็นที่เกิดแห่งสัปตะมหานที น้ำคงคาสายหนึ่งได้หลั่งไหลตามพระภาคิรัถไป

จนถึงมหาสมุทรและดำเนินลงไปในหลุมที่สาครกุมารทั้งหกหมื่นได้ขุดไว้นั้น

พอน้ำพระคงคาตกต้องกองเถ้าล้างมลทินสาครกุมารทั้งหกหมื่นก็พ้นทุกข์กลายเป็นเทพบุตรเหาะไปสู่เทวโลก

พระแม่คงคาก็ยังคงหลั่งไหลอยู่ในมนุษย์โลกภาคหนึ่งจนตราบเท่าทุกวันนี้ เพราะเหตุฉะนี้ ชาวมัชฌิมประเทศจึงนิยมกันว่า

แม้ผู้ใดได้ลงแช่ในกระแสคงคาจะหมดมลทินสิ้นบาปได้

รูปพระคงคาเขียนสีกายสีน้ำไหล สี่กร กรขวาทั้งสองถือก้อนศิลา

กรซ้ายถือใบไม้กรหนึ่ง ถือหม้อน้ำกรหนึ่ง ทรงมัจฉาเป็นพาหนะ (บางตำราว่าทรงจรเข้)

#พระแม่คงคา #พระแม่คงคาเทวี #แม่น้ำคงคา #คงคาเทวี #ตำนาน