“พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ”
พระราชสมัญญาที่สะท้อนถึงพระวิสัยทัศน์อันกว้างไกล
ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๓ (ค.ศ. ๒๐๑๐) องค์การสหประชาชาติได้ประกาศให้เป็น “ปีสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ (International Year of Biodiversity)” ภายใต้คำขวัญ “Biodiversity is life, biodiversity is our life” (ความหลากหลายทางชีวภาพคือชีวิต คือชีวิตของเราทุกคน) เพื่อกระตุ้นให้ประชาคมโลกตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์ธรรมชาติ
เพื่อร่วมเฉลิมฉลองวาระสำคัญระดับโลกดังกล่าว และด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ คณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๕๕๓ เห็นชอบให้ถวายพระราชสมัญญา “พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ” แด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตามข้อเสนอของคณะกรรมการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพแห่งชาติ
การถวายพระราชสมัญญาในครั้งนี้ เป็นผลจากพระราชกรณียกิจอันเป็นที่ประจักษ์ชัด ทั้งในประเทศและในสายตาประชาคมโลก ตลอดระยะเวลาหลายทศวรรษ พระองค์ทรงมีพระราชดำริและทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมทั้งพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ และระบบนิเวศ อาทิ การอนุรั กษ์ทรัพยากรทางทะเล การพัฒนาคุณภาพชีวิตควบคู่กับการอนุรักษ์ ตลอดจนการฟื้นฟูป่าไม้และแหล่งต้นน้ำ
การถวายพระราชสมัญญา “พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ” จึงนับเป็นการประกาศเกียรติคุณที่สะท้อนถึงพระวิสัยทัศน์อันกว้างไกลของพระองค์ ผู้ทรงริเริ่มงานด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติมาตั้งแต่ก่อนที่โลกจะตื่นตัว พระเมตตาธรรมของพระองค์มิได้ปกแผ่เพียงพสกนิกรชาวไทย หากยังเผื่อแผ่ไปถึงทุกสรรพชีวิตบนผืนแผ่นดินไทย ให้สามารถพึ่งพาอาศัยและดำรงอยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืนสืบไป
ในฐานะผู้ที่ติดตามข่าวสารเกี่ยวกับการอนุรักษ์ธรรมชาติมาอย่างต่อเนื่อง ผมรู้สึกประทับใจมากกับพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงได้รับพระราชสมัญญาว่า “พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ” ซึ่งไม่ใช่เพียงเกียรติยศในเชิงสัญลักษณ์เท่านั้น แต่เป็นผลมาจากพระวิสัยทัศน์อันกว้างไกลและพระเมตตาธรรมที่สอดแทรกในทุกโครงการฟื้นฟูและอนุรักษ์ธรรมชาติของพระองค์ การที่องค์การสหประชาชาติประกาศปี 2553 ให้เป็น “ปีสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ” เป็นการตอกย้ำให้โลกได้รับรู้ถึงความสำคัญของธรรมชาติที่มีบทบาทเป็นรากฐานความมั่นคงของชีวิตทั้งหมด การที่รัฐบาลไทยเห็นชอบมอบพระราชสมัญญานี้แก่พระองค์จึงมีความหมายอย่างลึกซึ้ง เนื่องจากพระองค์ทรงดำเนินรอยพระราชกรณียกิจที่ครอบคลุมทั้งการฟื้นฟูผืนป่า การอนุรักษ์สัตว์ป่า พันธุ์พืช และทรัพยากรทางทะเล ซึ่งทั้งหมดนี้ล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ช่วยรักษาสมดุลของระบบนิเวศ และยั่งยืนต่ออนาคตของประชาชนและสิ่งแวดล้อม จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมเคยมีโอกาสเข้าร่วมกิจกรรมปลูกป่าภายใต้โครงการที่พระราชทานอุปถัมภ์ ทราบว่าการอนุรักษ์เหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยฟื้นฟูต้นน้ำลำธาร แต่ยังส่งผลดีต่อชุมชนท้องถิ่นในด้านการสร้างรายได้และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นด้วย ผลงานของพระองค์ไม่ใช่เพียงแค่การอนุรักษ์ด้านสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการส่งเสริมความตระหนักรู้ของประชาชนทุกระดับว่าความหลากหลายทางชีวภาพนั้นสำคัญสำหรับชีวิตมนุษย์และธรรมชาติร่วมกันอย่างแท้จริง พระราชดำริที่เน้นเรื่องการพัฒนาคุณภาพชีวิตควบคู่กับการอนุรักษ์นี้จึงกลายเป็นแบบอย่างที่ดีในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างสมดุล ดังนั้น เมื่ออ่านบทความนี้แล้ว ผมอยากกระตุ้นให้ทุกคนเห็นคุณค่าของความหลากหลายทางชีวภาพและร่วมกันปกป้องธรรมชาติในรูปแบบที่เราทำได้ แม้จะเป็นการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยในชีวิตประจำวันที่ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อร่วมสืบสานพระราชปณิธานอันงดงามของพระองค์ที่ทรงทำมาเป็นแบบอย่างให้กับคนทั้งโลก
