การใช้มูลวัวเป็นเชื้อเพลิงเป็นแนวทางที่สมเหตุสมผลและได้ผลดีในการจัดการของเสียทางการเกษตรที่มีมากในพื้นที่ชนบท ผมได้ทดลองนำมูลวัวมาแปรรูปเป็นเชื้อเพลิงก้อนซึ่งสามารถใช้แทนถ่านหรือไม้ได้ในกิจกรรมต่าง ๆ ภายในครัวเรือน เช่น การทำอาหารหรือให้ความร้อนในช่วงฤดูหนาว สิ่งที่พบคือเชื้อเพลิงจากมูลวัวมีประสิทธิภาพพอสมควร และที่สำคัญช่วยลดปัญหากลิ่นและแมลงรบกวนเมื่อเทียบกับการทิ้งมูลวัวแบบปกติ นอกจากนั้น การทำเชื้อเพลิงจากมูลวัวยังสามารถช่วยลดปริมาณก๊าซเรือนกระจกได้ด้วย เพราะช่วยนำขยะมูลฝอยทางการเกษตรมาสร้างมูลค่าเพิ่มแทนที่จะปล่อยให้เน่าเปื่อยและปล่อยก๊าซมีเทนสู่ชั้นบรรยากาศ ซึ่งเป็นปัญหาในระดับโลก ในแง่ของการทำเองที่บ้าน ผมแนะนำให้เตรียมมูลวัวให้แห้งพอประมาณก่อนนำมาบีบอัดหรือปั้นก้อน เพื่อให้ก้อนเชื้อเพลิงมีความแน่นและเผาไหม้ได้ดี นอกจากนี้ควรเก็บรักษาในที่แห้งเพื่อป้องกันความชื้นที่ทำให้เปียกชื้นจนใช้ไม่ได้ และสามารถทดลองผสมน้ำผึ้งหรือเศษฟางเพื่อเพิ่มความหนาแน่นและคุณภาพของเชื้อเพลิง ภูมิปัญญาไทยในเรื่องนี้ไม่ได้จำกัดเพียงการใช้มูลวัวกับฟาร์มวัวขนาดใหญ่เท่านั้น แต่ยังเหมาะกับเกษตรกรรายย่อยที่ต้องการลดค่าใช้จ่ายและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นแนวทางที่ดีสำหรับการพัฒนาอย่างยั่งยืนในชุมชนชนบท