เปลี่ยนซีลแกนปั๊มไฮดรอลิก
หลายคนเจออาการ “ปั๊มไฮดรอลิกรั่วซึม/มีคราบน้ำมันรอบแกน” หรือบางเคสเป็นปั๊มน้ำที่เริ่มหยด ๆ ตรงเพลา หลักการแก้จะคล้ายกันมาก คือเปลี่ยน “ซีลแกน” ให้ตรงขนาดและใส่ให้ถูกทิศทาง ผมสรุปแนวทางที่ใช้หน้างานไว้แบบอ่านแล้วทำตามได้ (ไม่ต้องเป็นช่างก็พอจับทางได้ครับ) 1) เช็กอาการก่อนรื้อ - มีคราบน้ำมัน/น้ำเป็นวงรอบ ๆ แกน หรือไหลออกตามรอยต่อฝาหน้า - เปิดใช้งานแล้วมีเสียงหอน/ฝืด (บางทีเพลาสึกหรือบูชหลวม ทำให้ซีลพังเร็ว) - ถอดดูแล้วซีลเก่ามีรอยแตก แข็งกรอบ หรือขอบซีลฉีก 2) เตรียมเครื่องมือพื้นฐาน ประแจ/บล็อก, ไขควง, คีม, น้ำยาล้างคราบ, ผ้าเช็ด, จาระบีบาง ๆ, ท่อ PVC หรือบล็อกที่หน้าตัดพอดีไว้ “ตอกซีล” (ช่วยให้ลงตรง ๆ ไม่บิด) และถ้ามีปากกาจับชิ้นงานจะทำง่ายขึ้น 3) ถอดและทำความสะอาดก่อนวัดเบอร์ พอแยกชิ้นส่วนออกมาแล้วผมจะล้างคราบน้ำมันให้สะอาดก่อน เพราะคราบจะทำให้วัดขนาดเพี้ยน โดยเฉพาะจุดที่เป็นร่องซีลและผิวแกน 4) วัดขนาดซีลให้ตรง (สำคัญสุด) ซีลแกนทั่วไปจะอิง 3 ค่า: - ID (รูใน) = ขนาดแกน/เพลา - OD (รูนอก) = ขนาดเบ้าซีล - ความหนา (W) บนซีลมักมีตัวเลขพิมพ์ไว้ (บางอันเห็นเป็นแนว “40 … …” แบบในงานจริง) ถ้าอ่านไม่ชัดให้ใช้เวอร์เนียช่วยวัด และพกซีลเก่าไปเทียบร้าน จะลดความพลาดได้เยอะ 5) เช็กสาเหตุที่ทำให้ซีลพังซ้ำ - ผิวแกนเป็นรอยคม/เป็นร่อง: ต่อให้เปลี่ยนซีลใหม่ก็รั่วอีก ควรขัดละเอียดหรือซ่อมผิวแกน - บูช/ตลับลูกปืนหลวม: เพลาส่าย ซีลจะสึกเร็ว - คราบผง/เศษโลหะในระบบ: จะกัดปากซีล 6) วิธีใส่ซีลใหม่ไม่ให้เสียทรง - ทาจาระบีบาง ๆ ที่ปากซีลและผิวแกน (ช่วยกันปากซีลแห้งตอนสตาร์ท) - ใส่ให้ “ด้านปากซีล/สปริง” หันเข้าหาด้านของเหลว (หลักเดียวกับซีลปั๊มน้ำหลายรุ่น) - ใช้ท่อ/บล็อกหน้าตัดพอดี กดหรือตอกเบา ๆ รอบวงให้ลงเสมอกัน ห้ามตอกที่ขอบซีลด้านเดียวจนเอียง - ระวังอย่าให้ปากซีลครูดผ่านเหลี่ยมคมของแกน ถ้าจำเป็นใช้เทปพันปลายแกนชั่วคราวเพื่อกันบาด 7) ประกอบกลับและทดสอบ ประกอบตามลำดับเดิม ขันน็อตแบบสลับฝั่งให้หน้าประกบเสมอ จากนั้นทดสอบเดินเครื่อง ดูว่ามีซึมตรงแกนหรือรอยต่อไหม ถ้ายังซึมให้เช็ก “ซีลเอียง/ใส่กลับด้าน/ผิวแกนเป็นร่อง” เป็นอันดับแรก ทริคเล็ก ๆ: ถ้าซีลใหม่สีเขียว/น้ำตาลวัสดุต่างกัน เลือกให้เหมาะกับของเหลวและอุณหภูมิ งานไฮดรอลิกมักต้องทนน้ำมันและแรงดัน ส่วนงานปั๊มน้ำเน้นทนน้ำและการหมุนต่อเนื่อง เลือกเกรดให้ถูกจะอยู่ได้นานครับ
