เวลาเราพูดถึง “หัวโขนที่สวมใส่” ในชีวิตจริง ฉันมองว่ามันคือบทบาท—ตำแหน่ง หน้าที่ ยศ หรือแม้แต่ภาพลักษณ์ที่คนอื่นมอบให้เรา เช่น หัวหน้า ครู ผู้จัดการ แอดมิน คนดัง หรือคนที่มีคนติดตามเยอะๆ บทบาทเหล่านี้ “ใส่ได้” เพราะช่วยให้ทำงานได้เป็นระบบ แต่ที่ต้องระวังคือ “อย่าหลงระเริง” จนคิดว่าหัวโขนคือคุณค่าทั้งหมดของเรา หัวโขนมันมีสองด้านจริงๆ ด้านแรกคือช่วย “ขับคุณค่า” ของงาน เช่น ทำให้คนเชื่อมั่น กล้าฝากความหวัง หรือทำให้ตัดสินใจได้เร็วขึ้น เพราะมีผู้รับผิดชอบชัดเจน แต่อีกด้านคือถ้าเราเอามาเป็นเครื่องข่มคน เมื่อไหร่ความสัมพันธ์จะพังไวมาก และสุดท้ายงานก็จะพังตามไปด้วย สิ่งที่ฉันเคยเจอคือบางคนใช้ตำแหน่งเป็นเกราะ พูดอะไรคนก็ต้องยอม หรือเอาไปตัดสินคนอื่นแบบไม่ฟังเหตุผล ตอนนั้นเองที่ “อีโก้” เริ่มทำงาน พอใครทักนิดเดียวก็หงุดหงิด พอใครไม่เห็นด้วยก็คิดว่าโดนลบหลู่ ทั้งที่จริงๆ เขาอาจแค่เสนอให้ปรับปรุงงานเท่านั้น ผลคือทีมเริ่มเงียบ คนไม่กล้าพูด ความผิดพลาดเล็กๆ เลยสะสมจนกลายเป็นเรื่องใหญ่ ถ้าอยากวางหัวโขนให้เป็น ฉันใช้หลักง่ายๆ 4 ข้อ 1) แยก “ตัวตน” ออกจาก “ตำแหน่ง” ให้ชัด—วันนี้เราเป็นหัวหน้า พรุ่งนี้อาจเป็นผู้เรียนก็ได้ 2) ใช้ตำแหน่งเป็น “เครื่องทำประโยชน์” ไม่ใช่เครื่องข่มคน—ทุกคำสั่งควรตอบได้ว่าเพื่อคุณภาพงานหรือเพื่อเอาชนะ 3) ฟังให้มากขึ้นเมื่อยิ่งมีอำนาจ—เพราะคนรอบตัวมักเกรงใจ และความจริงจะมาหาเรายากขึ้น 4) ตั้งคำถามกับตัวเองก่อนนอน: วันนี้เราทำให้คนอื่นรู้สึกเล็กลงไหม หรือทำให้เขากล้าเติบโตขึ้น สุดท้าย หัวโขนถอดได้ทุกเวลา แต่ผลจากคำพูดและการกระทำถอดไม่ได้ ถ้าเรารู้ตัวทัน ไม่หลงระเริงกับหัวโขนที่สวมใส่ ชีวิตจะเบาขึ้น งานจะเดินขึ้น และคนรอบตัวก็อยากร่วมทางกับเราแบบจริงใจมากกว่าเดิม