ความต้านทานไฟฟ้า แบบขนาน #ข้อสอบ

ก่อนทำข้อสอบเรื่อง “วงจรไฟฟ้าแบบขนาน” เรามักพลาดกันตรงการแทนสูตรกับการจัดการเศษส่วน เลยขอสรุปทริคที่ฉันใช้ทวนก่อนเข้าห้องสอบให้แบบจับไปทำโจทย์ได้ทันที 1) เช็กก่อนว่า “ขนาน” จริงไหม วงจรแบบขนานคือ ตัวต้านทานแต่ละตัวต่อคร่อมจุดเดียวกัน 2 จุด (แรงดันเท่ากันทุกแขนง) ถ้าเห็นรูปแตกแขนงเป็นหลายทางแล้วค่อยกลับมารวมที่จุดเดิม ส่วนมากคือขนาน 2) สูตรหลักที่ต้องจำ ความต้านทานรวมของขนาน: 1/Rรวม = 1/R1 + 1/R2 + 1/R3 + … ข้อควรรู้: Rรวม ต้อง “น้อยกว่า” ตัวที่น้อยที่สุดเสมอ ถ้าคิดออกมาแล้วมากกว่า R ที่น้อยสุด แปลว่าพลาดแน่นอน 3) เคสที่ออกบ่อย (ทำเร็วมาก) - ขนาน 2 ตัว: Rรวม = (R1R2)/(R1+R2) - ขนานค่าเท่ากัน n ตัว (เช่น R, R, R …): Rรวม = R/n ทริคนี้ช่วยทำข้อสอบไว โดยไม่ต้องแตกเศษส่วนยาว ๆ 4) ขั้นตอนทำโจทย์แบบเป็นระบบ (กันพลาด) (1) เขียนสูตร 1/Rรวม = … (2) แปลงเป็นส่วนร่วมเดียวกัน (ถ้าเป็นจำนวนเต็มให้ทำเป็นเศษส่วนไว้ก่อน เช่น 1/4, 1/6) (3) รวมเศษส่วนให้ได้ค่า 1/Rรวม (4) “กลับเศษกลับส่วน” เพื่อได้ Rรวม (5) เช็กความสมเหตุสมผล: Rรวม < Rน้อยสุด 5) ตัวอย่างแนวข้อสอบ (พร้อมคำตอบสั้น ๆ) - R1=6Ω, R2=3Ω ต่อแบบขนาน Rรวม = (6×3)/(6+3)=18/9=2Ω - R1=4Ω, R2=4Ω, R3=4Ω ต่อขนาน Rรวม = 4/3 ≈ 1.33Ω - ถ้า Rรวม ที่ได้ออกมาเป็น 5Ω ทั้งที่ตัวต้านทานมี 2Ω กับ 8Ω ขนานกัน ให้รู้เลยว่าผิด เพราะต้องน้อยกว่า 2Ω 6) เชื่อมกับ “สูตรไฟฟ้า” ที่มักถามคู่กัน วงจรขนานมักให้หา I รวมด้วย: Iรวม = I1 + I2 + … และเพราะ V เท่ากันทุกแขนง จึงใช้ V=IR หา I ของแต่ละแขนงได้ง่าย เช่น I1=V/R1 7) ถ้าต้องอ่านค่าตัวต้านทานจากแถบสี (เผื่อเจอในแบบฝึกหัด) จำหลัก ๆ: 2 แถบแรกเป็นตัวเลข แถบที่ 3 เป็นตัวคูณ แถบที่ 4 เป็นค่าความคลาดเคลื่อน แล้วค่อยเอาค่าที่อ่านได้ไปแทนในสูตรหาความต้านทานรวม ลองทำโจทย์ให้ครบ 4 ข้อในภาพ แล้วใช้กฎ “Rรวมต้องน้อยกว่า R ที่น้อยสุด” ตรวจทานอีกที คะแนนข้อสอบเรื่องความต้านทานแบบขนานจะนิ่งขึ้นมาก