ถ้ากำลังฝึก “โจทย์สมการ ม.1” แล้วรู้สึกงงเวลาต้องแปลงโจทย์เป็นสมการ เราลองใช้วิธีคิดเป็นขั้นๆ จะช่วยมาก โดยเฉพาะโจทย์แนวสอบเข้า เช่น ข้อสอบเข้าม.1 สตรีวิทยา ที่ชอบออกเป็นโจทย์คำพูดเกี่ยวกับน้ำหนัก/อายุ/จำนวนของ วิธีตั้งสมการที่เราใช้ประจำมี 4 ขั้น: 1) อ่านโจทย์ให้จบ แล้วขีดเส้นใต้คำสำคัญ เช่น “หนักกว่า…”, “รวมกัน…”, “ต่างกัน…”, “มากกว่า…เท่า” 2) กำหนดตัวแปรให้ชัด เช่น ให้ x = น้ำหนักของแพร (กก.) 3) แปลประโยคเป็นสมการ โดยให้หน่วยตรงกัน 4) แทนค่า/แก้สมการ แล้ว “เช็กกลับ” ว่าตรงเงื่อนไขโจทย์ไหม ตัวอย่างแนวเดียวกับในรูป (โจทย์น้ำหนักแพร-พลอย): “น้ำหนักของแพรเป็น 1/3 ของน้ำหนักของพลอย ถ้าพลอยหนักกว่าแพร 26 กิโลกรัม แพรหนักกี่กิโลกรัม” ตั้งตัวแปร: ให้ x = น้ำหนักแพร (กก.) จาก “แพรเป็น 1/3 ของพลอย” แปลว่า แพร = (1/3)พลอย ⇒ พลอย = 3x จาก “พลอยหนักกว่าแพร 26” คือ พลอย = แพร + 26 ⇒ 3x = x + 26 แก้สมการ: 3x - x = 26 ⇒ 2x = 26 ⇒ x = 13 สรุป: แพรหนัก 13 กก. (แล้วพลอยหนัก 39 กก. ต่างกัน 26 จริง) ทริคที่ช่วยกันพลาดเวลาเจอโจทย์สมการ ม.1: - ถ้าเห็นคำว่า “เป็น 1/3 ของ” ให้ระวังสลับฝั่ง เช่น “A เป็น 1/3 ของ B” หมายถึง A = (1/3)B ไม่ใช่ B = (1/3)A - คำว่า “หนักกว่า/มากกว่า” มักเป็น “+” แต่ต้องดูว่าใครมากกว่าใคร (เขียนเป็นประโยค: คนที่มากกว่า = คนน้อยกว่า + จำนวนที่ต่าง) - ทำข้อสอบแบบปรนัย ให้ลองเช็กช้อยส์เร็วๆ ด้วยการแทนค่ากลับ ถ้าค่าไหนทำให้ “ต่างกัน 26” และ “อัตราส่วน 1:3” ถูก ก็ใช่เลย ถ้าฝึกทุกวันวันละ 3 ข้อ โดยเริ่มจากโจทย์สั้นๆ (ต่างกัน/รวมกัน) แล้วค่อยไปโจทย์อัตราส่วนแบบนี้ จะตั้งสมการได้เร็วขึ้นมาก และพร้อมทำแนวสอบเข้า ม.1 ได้สบายขึ้น