Ultra-Processed Foods - UPF
อาหารแปรรูปขั้นสูง (Ultra-Processed Foods - UPF) ในภาษาไทยมีความหมายว่า:
อาหารที่ผ่านกระบวนการแปรรูปทางอุตสาหกรรมในระดับที่สูงมาก (ขั้นสุด) จนกระทั่ง:
* สูญเสียความเป็น "อาหารจริง" ดั้งเดิมไปเกือบหมด เหลือเพียงรสชาติที่อร่อยและความสะดวกในการบริโภค
* ประกอบด้วยส่วนผสมที่มนุษย์สังเคราะห์ขึ้น หรือสารที่ได้จากการสกัด แยกส่วนของอาหาร (เช่น น้ำมันที่ผ่านกรรมวิธี, แป้งดัดแปร, น้ำตาล/น้ำเชื่อมที่ผ่านกรรมวิธี)
* มักมีส่วนผสมที่ไม่พบในการทำอาหารทั่วไปที่บ้าน เช่น สารปรุงแต่งรสสังเคราะห์, สีสังเคราะห์, สารกันบูด, สารให้ความหวานเทียม, อิมัลซิไฟเออร์ (emulsifiers)
* ถูกออกแบบมาให้มีต้นทุนต่ำ อายุการเก็บรักษานาน และกระตุ้นความอยากอาหาร (Hyper-palatable)
* โดยทั่วไปจะมีพลังงานสูง แต่ขาดสารอาหารที่จำเป็น เช่น ใยอาหาร โปรตีน วิตามิน และแร่ธาตุ
ตัวอย่างที่พบได้บ่อย ได้แก่ ขนมกรุบกรอบ, น้ำอัดลม, บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป, ไส้กรอก, ลูกชิ้น, ซีเรียลปรุงรส, อาหารแช่แข็งปรุงสำเร็จ, และผลิตภัณฑ์เบเกอรี่ที่ผลิตจำนวนมาก
จากประสบการณ์ตรงและการศึกษาพบว่า อาหารแปรรูปขั้นสูงหรือ UPF นั้นควรหลีกเลี่ยงให้มากที่สุด เพราะมีสารเคมีสังเคราะห์และเครื่องปรุงแต่งจำนวนมากที่อาจเป็นอันตรายต่อร่างกาย สำหรับคนที่รักสุขภาพ การรู้จักสังเกตฉลากส่วนผสมเป็นเรื่องสำคัญ เช่น หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีชื่อสารกันบูด สารให้ความหวานเทียม หรืออิมัลซิไฟเออร์ที่มักพบในอาหารแปรรูปเหล่านี้ นอกจากนี้ควรเพิ่มการบริโภคอาหารสดและอาหารที่ผ่านกระบวนการแปรรูปน้อยที่สุด เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืช และโปรตีนคุณภาพสูง เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารครบถ้วน ไม่ขาดใยอาหารและวิตามินที่สำคัญ สำหรับผู้ที่ชื่นชอบอาหารสะดวกซื้อ เช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป หรืออาหารแช่แข็ง ควรบริโภคให้น้อยลงและเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีปริมาณสารปรุงแต่งน้อย และทานควบคู่กับอาหารสดเสมอ เคล็ดลับง่าย ๆ ที่ทำได้คือ การเตรียมอาหารทานเอง เพื่อควบคุมส่วนผสมและลดการบริโภค UPF ซึ่งจะช่วยให้มีสุขภาพที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน