"เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล" จากกล้องดักถ่ายสัตว์ป่าอุทยานแห่งชาติภูเวียง

หลายคนเสิร์ช “calotes jerdoni” หรือ “กิ้งก่าไทย” แล้วดันมาเจอโพสต์เรื่อง “เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล (Jerdon’s Baza)” จนงงว่าเกี่ยวกันยังไง—ขอเล่ามุมที่ช่วยแกะความสับสนนี้แบบเข้าใจง่ายนะคะ 1) ทำไมคำว่า Calotes ถึงโผล่มาคู่กับเหยี่ยวกิ้งก่า? - “เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล” เป็น “นกนักล่า” (raptor) ชื่ออังกฤษ Jerdon’s Baza และชื่อวิทยาศาสตร์ Aviceda jerdoni - ส่วน “Calotes” เป็นชื่อสกุล “กิ้งก่า” (กลุ่มกิ้งก่า/agamid lizards) ในไทยหลายชนิดถูกเรียกรวม ๆ ว่า “กิ้งก่าไทย” ดังนั้นคำว่า calotes jerdoni กับเหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาลไม่ใช่สัตว์ชนิดเดียวกัน แค่ชื่อ “jerdoni” ดันไปเหมือนกัน (ตั้งตามนักธรรมชาติวิทยา Jerdon) เลยทำให้คนสับสนได้มาก 2) วิธีจำเร็ว: เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล vs กิ้งก่าไทย (Calotes) - เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล (Jerdon’s Baza): มีปีก มีจะงอยปากงุ้ม เป็นนก ลำตัวมีลายพาด/ลายขวาง ใบหน้าดูดุ และที่เด่นมากคือ “หงอน” บนหัว (มักเห็นเป็นหงอนยาวสีเข้มปลายอ่อน) - กิ้งก่าไทย (Calotes): เป็นสัตว์เลื้อยคลาน มีเกล็ด เห็นสันหนามตามคอ-หลัง ชอบเกาะกิ่งไม้/พุ่มเตี้ย สีเปลี่ยนได้ตามอารมณ์/สภาพแวดล้อม และไม่มีปีกแน่นอน ถ้าในภาพเป็นกล้องดักถ่ายตามพื้นป่าหรือกิ่งไม้สูง ๆ แล้วเห็นเป็นนกเกาะนิ่ง ๆ พร้อมหงอน—โอกาสสูงว่าเป็นเหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาลค่ะ 3) จุดสังเกต “เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล (Jerdon’s Baza)” จากภาพถ่าย จากคำบรรยายและภาพที่พบในอช.ภูเวียง จุดที่ช่วยยืนยันได้คือ - หงอนยาวสีดำปลายขาว/ปลายอ่อน - หัวและท้ายทอยสีน้ำตาลอ่อน มีแถบดำบริเวณคอ - ท้องสีขาวมีลายขวางสีน้ำตาลแกมส้ม - ท่าทางชอบเกาะนิ่ง ๆ แล้วค่อยพุ่งจับเหยื่อ 4) ถิ่นอาศัยและช่วงที่มีโอกาสเจอ เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาลมักอยู่ป่าค่อนข้างทึบ เช่น ป่าดิบ และพบได้ตั้งแต่ที่ราบไปจนถึงพื้นที่สูง (มีรายงานได้ราว 1,400 เมตร) การได้ภาพจากกล้องดักถ่ายเลยพิเศษ เพราะเป็นนกที่ “พบยาก” และไม่ค่อยออกมาให้เห็นใกล้คน 5) กินอะไร และเกี่ยวอะไรกับ “กิ้งก่าไทย” ไหม? อาหารหลัก ๆ เป็นสัตว์ขนาดเล็ก เช่น หนู/กระต่าย รวมถึงนก สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ดังนั้น “กิ้งก่าไทย (Calotes)” ก็อาจอยู่ในกลุ่มเหยื่อที่เป็นสัตว์เลื้อยคลานได้ในบางพื้นที่ แต่ไม่ใช่ว่าเหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาลคือกิ้งก่า—เป็นคนละไฟลัมกันเลยค่ะ 6) ถ้าจะค้นต่อ ให้ใช้คีย์เวิร์ดแบบไม่หลงทาง - ถ้าหานก: “เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล”, “Jerdon’s Baza”, “Aviceda jerdoni”, “อุทยานแห่งชาติภูเวียง กล้องดักถ่าย” - ถ้าหากิ้งก่า: “กิ้งก่าไทย Calotes”, “Calotes ชนิดในไทย”, “กิ้งก่าเปลี่ยนสี” ลองแยกคีย์เวิร์ดแบบนี้ จะได้ผลลัพธ์ตรงสาย ไม่ตีกันค่ะ