การศึกษาวิจัย “เสือโคร่ง” ในผืนป่ามรดกโลกห้วยขาแข้ง

การศึกษาวิจัยเสือโคร่ง ภาพสะท้อนถึงความเข้มแข็งในการดูแลรักษาผืนป่ามรดกโลกห้วยขาแข้ง

จากการวิจัยเสือโคร่งต่อเนื่อง เป็นการการันตีความอุดมสมบูรณ์ของสัตว์ป่าที่ห้วยขาแข้ง สะท้อนให้เห็นความเข้มแข็งของการดูแลรักษาพื้นที่ป่าห้วยขาแข้ง โดยการติดตามประชากรเสือโคร่งในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2547

จากนักวิจัยเสือโคร่ง ได้แสดงให้เห็นว่าประชากรเสือโคร่งในห้วยขาแข้งมีการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจากเดิม 42 ตัวในปี 2553 กระทั่งปัจจุบันได้ประเมินไว้ว่ามีเสือโคร่งอาศัยอยู่ในห้วยขาแข้งมากถึง 87 ตัว

ข้อมูลการศึกษานิเวศวิทยาเสือโคร่งในห้วยขาแข้งโดยเฉพาะประเด็นขนาดพื้นที่หากินของเสือโคร่งเพศเมีย ซึ่งได้เริ่มการศึกษาในปี 2548 จนมีข้อมูลขนาดพื้นที่หากินของเสือโคร่งบุบผารวมถึงสายทายาทเพศเมียที่น่าสนใจและสร้างความเข้าใจที่สำคัญต่อการอนุรักษ์เสือโคร่งและสัตว์ที่เป็นเหยื่อ

เมื่อปี 2548 ซึ่งขณะนั้นเสือโคร่งบุบผาเป็นสาวรุ่นใช้พื้นที่หากินเพียง 57 ตร.กม.และได้ขยายเป็น 75 ตร.กม.ในปี 2557 ปัจจุบัน 2568 พื้นที่เดิมของบุบผาได้ตกเป็นพื้นที่หากินของเสือโคร่งเพศเมียสองตัว โดยหนึ่งในนั้นคือเสือนัทธที่ใช้พื้นที่ 36 ตร.กม.

เสือเอื้อง (ลูกบุบผา) ในปี 2555 ใช้พื้นที่หากินขนาด 80 ตารางกิโลเมตร ต่อมาในปี 2563 พื้นที่นี้บางส่วน (64 ตารางกิโลเมตร) เปลี่ยนมาอยู่ในความครอบครองเสือโคร่งอภิญญา (ลูกเอื้อง) กระทั่งปัจจุบันสอนสา (ลูกอภิญญา) ได้อาศัยและหากินอยู่ในพื้นที่ขนาดเพียง 21 ตารางกิโลเมตร ซึ่งเป็นขนาดพื้นที่หากินเสือโคร่งเพศเมียที่ต้องบันทึกว่ามีขนาดแคบที่สุด นับตั้งแต่เริ่มมีการศึกษา

โดยทฤษฎีที่ได้มีการพิสูจน์แล้วกล่าวไว้ว่า “ขนาดพื้นที่หากินของเสือโคร่งเพศเมียนั้นแปรผกผัน กับปริมาณสัตว์ที่เป็นเหยื่อ” ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงของขนาดพื้นที่หากินของเสือโคร่งบุบผาและทายาทที่มีขนาดเล็กลงตลอดช่วงเวลา 20 ปีที่ผ่านมานั้น ชี้ให้เห็นว่า ปริมาณของสัตว์กีบที่เป็นเหยื่อนั้นต้องเพิ่มขึ้นอย่างแน่นอน จนทำให้เสือโคร่งสามารถอาศัยและขยายพันธุ์ได้ในพื้นที่หากินที่มีขนาดเล็กลง

นอกจากนี้ยังมีข้อมูลการสำรวจประชากรสัตว์กีบที่สามารถยืนยันความอุดมสมบูรณ์ของสัตว์ป่าในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ขนาดพื้นที่หากินของเสือโคร่งเพศเมียที่มีขนาดเล็กลง ทำให้พื้นที่สามารถในการรองรับการอยู่อาศัยของเสือโคร่งในพื้นที่ได้มากขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลการติดตามประชากรเสือโคร่งรายปีที่ระบุได้ว่าจำนวนเสือโคร่งในห้วยขาแข้งในปัจจุบันนั้นเพิ่มเป็นสองเท่าจากอดีต

จากการศึกษาต่อเนื่องกว่า 20 ปี ได้รับความร่วมมือขององค์กรภาคเอกชน โดยเฉพาะ WCS Thailand, มูลนิธิกระต่ายในดวงจันทร์, หน่วยงานในสังกัดกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

ประกอบด้วยหน่วยงานในสังกัดสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12 (นครสวรรค์) คือ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ และกลุ่มงานวิชาการ สามารถยืนยันถึงความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศของป่าห้วยขาแข้งที่มีความเข้มแข็ง การเพิ่มขึ้นของเสือโคร่งและสัตว์กีบเป็นหลักฐานชัดเจนว่าการจัดการพื้นที่และการอนุรักษ์ได้ผลลัพธ์เป็นรูปธรรม

ที่มา : กลุ่มงานวิชาการ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12 นครสวรรค์ , Thailand Tiger Project DNP

#เสือโคร่ง #กรมอุทยานแห่งชาติ #เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง