ดอกดินแดง พืชมหัศจรรย์จากผืนป่าอุทยานแห่งชาติภูพาน

ดอกดินแดง 𝘈𝘦𝘨𝘪𝘯𝘦𝘵𝘪𝘢 𝘪𝘯𝘥𝘪𝘤𝘢 L. วงศ์ : OROBANCHACEAE ชื่ออื่น : ซอซวย (แม่ฮ่องสอน), ดอกดินแดง (ตราด), ปากจะเข้ (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ), สบแล้ง (สงขลา),หญ้าดอกขอ (เลย), Ghost flower, Forest ghost flower, Indian broomrape

เป็นไม้ล้มลุก เบียนราก ไม่มีคลอโรฟิลล์ ไม่มีใบ สูงได้ถึง 10-35 เซนติเมตร ส่วนต่าง ๆ สีน้ำตาลอ่อนหรือน้ำตาลแดง มักมีริ้วสีเข้ม

ดอกออกเดี่ยว ๆ กลีบเลี้ยงยาว 2.5-3 เซนติเมตร ปลายแหลม ดอกยาว 2-4 เซนติเมตร หลอดกลีบดอกสีขาว ม่วงอ่อน หรือม่วงเข้ม แผ่นกลีบเส้นผ่านศูนย์กลาง 2-3 มิลลิเมตร บานออกเล็กน้อย ขอบกลีบเรียบ ภายในหลอดกลีบสีเดียวกับด้านนอกหรือเข้มกว่า เกสรเพศผู้ติดที่ประมาณจุดที่หลอดกลีบงอ ก้านชูอับเรณูเกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมียโค้ง ยาว 1-1.5 เซนติเมตร ผลรูปกรวย ยาวประมาณ 2.5 เซนติเมตร

ต้นสามารุลวกกินกับน้ำพริก ทั้งต้นคั้นน้ำให้สีม่วงดำใช้ทำขนมหรือผสมข้าวเหนียวเป็นข้าวก่ำหรือบดผสมกับแป้งเพื่อทำขนม ในทางสมุนไพร ขับพิษ แก้อักเสบ รักษาแผลในปาก

ที่มาภาพ: อุทยานแห่งชาติภูพาน - Phu Phan National Park จังหวัดสกลนคร

ข้อมูล : สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช

#ดอกดินแดง #อุทยานแห่งชาติภูพาน #สกลนคร #กรมอุทยานแห่งชาติ

2025/9/18 แก้ไขเป็น

... อ่านเพิ่มเติมหลายคนเสิร์ชคำว่า “พื้นดินแดง” หรือ “ดอกสีแดงเป็นแท่ง” เพราะเจอดอกแปลก ๆ โผล่ขึ้นจากพื้นป่าหลังฝนตก แล้วไม่แน่ใจว่าเป็นเห็ดหรือดอกไม้กันแน่ จากที่เคยไปเดินป่าแถวอุทยานแห่งชาติภูพาน จ.สกลนคร แล้วเจอด้วยตาตัวเอง ขอบอกว่าอันที่เห็นเป็นแท่งสีน้ำตาลแดงถึงแดงอมม่วงนั้น มักเป็น “ดอกดินแดง” หรือ Ghost flower ค่ะ ดอกดินแดง (Aeginetia indica) เป็นพืชที่น่าสนใจมาก เพราะไม่มีใบและไม่มีคลอโรฟิลล์ เลยไม่เขียวเหมือนพืชทั่วไป เวลาเห็นจะเหมือนแท่ง ๆ สีน้ำตาลแดงชูขึ้นจากดินหรือกองใบไม้แห้ง บางช่วงพอเริ่มบาน จะเห็นหลอดดอกสีขาวด้านใน และกลีบด้านนอกเป็นม่วงอ่อนถึงม่วงเข้ม หรือบางมุมมองจะดูเป็น “ดอกสีแดงเป็นแท่ง” ตามที่หลายคนค้นหาเลย วิธีสังเกตแบบง่าย ๆ เวลาเจอในธรรมชาติ - ขึ้น “จากพื้นดินโดยตรง” ตามพื้นป่าที่มีใบไม้ทับถม ไม่ได้มีหมวกหรือครีบเหมือนเห็ด - ลำต้นและช่อดอกมักเป็นสีน้ำตาลแดง/แดงอมเหลือง พอใกล้บานจะเห็นสีม่วงอมชมพูชัดขึ้น - มักขึ้นเป็นกลุ่มเล็ก ๆ กระจายตามพื้นป่าชื้น ๆ โดยเฉพาะช่วงฤดูฝน หลายคนสับสนกับเห็ดสีเหลืองหรือพืชประหลาดชนิดอื่นที่ขึ้นใกล้ ๆ กัน แนะนำให้ดู “โครงสร้างดอก” ถ้าเห็นเป็นหลอดดอกและปลายเป็นกลีบชัด ๆ โอกาสสูงว่าเป็นดอกดินแดง แต่ถ้าเป็นก้านแล้วมีหมวกหรือผิวเป็นฟองน้ำ อาจเป็นเห็ดแทน อีกเรื่องที่อยากบอกคือ ถึงจะมีข้อมูลพื้นบ้านว่าเอามาลวกกินกับน้ำพริก หรือคั้นสีม่วงดำไปทำขนม/ผสมข้าวเหนียวเป็นข้าวก่ำ แต่ถ้าเราไม่ชัวร์ชนิดจริง ๆ หรือไม่ใช่คนพื้นที่ที่รู้จักพืชนี้ดี แนะนำ “อย่าเก็บ/อย่ากิน” นะคะ โดยเฉพาะในพื้นที่อุทยานฯ ควรดูแบบชื่นชมและถ่ายรูปจะดีที่สุด ถ้าอยากถ่ายให้สวย ลองก้มถ่ายระดับพื้น จะเห็นช่อดอกสีม่วงอมชมพูตัดกับใบไม้แห้งชัดมาก และอย่าลืมถ่ายภาพรวมบริเวณ “พื้นป่า” ไว้ด้วย เผื่อใช้เทียบชนิดทีหลัง (รวมถึงช่วยตอบคำถามตัวเองว่า ดอกสีแดงเป็นแท่งที่เจอ คือดอกดินแดงจริงไหม)