พิศวง 7 ชนิด ที่ค้นพบในพื้นที่อุทยานแห่งชาติทะเลบัน
เมื่อย่างเข้าหน้าฝนอย่างเต็มที่ ความชุ่มชื้นเติมเต็มทั่วผืนป่า เหล่าบรรดามอส เฟิร์น ไลเคน เห็ด รา ออกมาอวดโฉม หนึ่งในพืชอีกชนิดหนึ่งที่เพิ่งสำรวจพบใหม่ สร้างความชื่นชอบให้ผู้คนที่สนใจในธรรมชาติ โดยเฉพาะเหล่าบรรดาผูับันทึกความทรงจำด้วยรูปถ่าย
พืชพิศวง อยู่ในสกุล Thismia ซึ่งเป็นพืชดอกขนาดเล็กที่อาศัยการกินเชื้อราในดิน (myco-heterotrophic) ในการดำรงชีวิต ไม่สามารถสร้างอาหารเองได้เนื่องจากไม่มีคลอโรฟิลล์ ทำให้ใบมีลักษณะเป็นเกล็ดเล็กๆ พืชกลุ่มนี้จะโผล่ดอกให้เห็นแค่ระยะสั้น ๆ ในช่วงฤดูฝน และเป็นพืชที่พบได้ยาก มีความเชื่อมโยงกับความสมบูรณ์ของระบบนิเวศป่า
ทั่วโลกพบเจอพิศวงประมาณ 120 ชนิด สำหรับประเทศไทยสำรวจพบแล้วประมาณ 30 ชนิด สำหรับอุทยานแห่งชาติทะเลบันพบพิศวงแล้วถึง 7 ชนิดด้วยกัน ทั้งมีชื่อเป็นทางการและรอชื่ออยู่
ที่มา : อุทยานแห่งชาติทะเลบัน - Thaleban National Park จังหวัดสตูล สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 6 (สงขลา)
ถ้าใครกำลังหา “อุทยานแห่งชาติทะเลบัน รูปภาพ” เพื่อดูธรรมชาติแบบใกล้ ๆ เราว่าช่วงหน้าฝนคือเวลาที่ภาพออกมาสวยและมีเรื่องเล่าเยอะที่สุด โดยเฉพาะโซนป่าชื้นที่มีมอส เฟิร์น ไลเคน เห็ด และไฮไลต์ที่คนชอบตามหาคือ “พืชพิศวง” (สกุล Thismia) ซึ่งในทะเลบันมีรายงานพบแล้วถึง 7 ชนิด บางชนิดมีชื่อทางการแล้ว เช่น พิศวงแดงบูโด (Thismia perlisensis), พิศวงขาว (Thismia alba), พิศวงชวา (Thismia javanica) และยังมี Thismia sp. อีกหลายแบบที่รอการศึกษา ทริคเวลาจะไปถ่ายรูปให้ได้ภาพชัด ๆ คือเตรียมเลนส์มาโคร/มือถือที่โฟกัสใกล้ได้ เพราะพืชพิศวงเป็นดอกขนาดเล็กมากและมักขึ้นติดพื้นดินในจุดที่ชื้นจัด แสงในป่าจะค่อนข้างน้อย เราแนะนำให้พกขาตั้งเล็ก ๆ หรือใช้โหมดกันสั่น และหลีกเลี่ยงแฟลชแรง ๆ ตรง ๆ เพราะสีและผิวดอกจะดูแข็ง (ถ้าจำเป็นให้ใช้แผ่นกระดาษขาวช่วยสะท้อนแสงแทน) สิ่งที่ควรรู้ก่อนตามหา: พืชพิศวงเป็นพืชที่ไม่มีคลอโรฟิลล์ จึงสร้างอาหารเองไม่ได้และต้องอาศัยเชื้อราในดิน (myco-heterotrophic) ทำให้มันเป็น “ตัวชี้วัดความสมบูรณ์” ของระบบนิเวศป่าชื้นได้ระดับหนึ่ง และที่สำคัญคือดอกจะโผล่ให้เห็นช่วงสั้น ๆ ในฤดูฝน บางครั้งเจอวันนี้ พรุ่งนี้อาจยุบหรือโรยแล้ว ดังนั้นถ้าตั้งใจไปเก็บรูปภาพอุทยานแห่งชาติทะเลบันแบบเน้นพืชพิศวง ควรเผื่อเวลาเดินสำรวจและถามเจ้าหน้าที่/ไกด์ในพื้นที่ว่าช่วงนี้มีจุดที่พบได้บ่อยไหม มารยาทการถ่ายภาพสำคัญมาก: อย่าเหยียบหรือเขี่ยใบไม้เพื่อเปิดทางจนหน้าดินพัง เพราะราก-เชื้อรา-ความชื้นคือหัวใจของมัน พยายามถ่ายจากมุมที่ไม่ต้องเข้าใกล้เกินไป และหลีกเลี่ยงการจับหรือย้ายตำแหน่งดอกเพื่อให้ได้ภาพสวย ๆ ถ้าอยากได้รูป “ชัดแต่ไม่รบกวนธรรมชาติ” ให้ใช้การครอปภาพหรือเลนส์ซูมแทน สุดท้าย ถ้าคุณกำลังรวบรวมรูปภาพอุทยานแห่งชาติทะเลบันเพื่อทำอัลบั้มหรือรีวิว แนะนำให้ถ่ายเก็บทั้งภาพบรรยากาศป่าชื้นทางเดิน น้ำค้าง/หยดฝนบนมอส และภาพมาโครของพืชพิศวงแต่ละแบบ (เช่น แบบคล้ายหมวก/กระเปาะ แบบดาวหกแฉก หรือแบบมีเส้นใยขาวคล้ายหนวด) จะช่วยเล่าเรื่องความหลากหลายของทะเลบันได้ครบและน่าสนใจกว่าถ่ายแค่จุดเดียวค่ะ
