💜 “เอื้องศรีอาคเนย์” อัญมณีแห่งพงไพร...กล้วยไม้พระนามพระราชทาน
ชวนมารู้จักกับ “เอื้องศรีอาคเนย์” กล้วยไม้ดินที่มีความสวยงามและมีประวัติความเป็นมาที่น่าสนใจยิ่ง โดยเฉพาะชื่อสกุล Sirindhornia ที่ได้รับพระราชทานพระราชานุญาตให้เชิญพระนามาภิไธยของ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มาตั้งเป็นชื่อสกุลกล้วยไม้
“เอื้องศรีอาคเนย์” Sirindhornia monophylla H.A.Pedersen & Suksathan วงศ์ Orchidaceae เอื้องศรีอาคเนย์ เดิมมีชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Habenaria monophylla Collett & Hemsl. โดยนาย Henry Collett และนาย William Botting Hemsley นักพฤกษศาสตร์ชาวอังกฤษ ได้ตีพิมพ์ลงในวารสาร Journal of the Linnean Society. Botany. London เล่มที่ 28 หน้า 134 ปี ค.ศ. 1890
ต่อมา Prof. Dr. Henrik Pedersen และ ดร.ปิยเกษตร สุขสถาน ได้ศึกษาพืชวงศ์กล้วยไม้ของประเทศไทย จึงได้ย้ายกล้วยไม้ชนิดนี้มาอยู่ในสกุล Sirindhornia โดยได้ตีพิมพ์ลงในวารสารนานาชาติ Nordic Journal of Botany เล่มที่ 22(4) หน้า 395-398 ปี ค.ศ. 2002
เป็นกล้วยไม้ดินหรือขึ้นตามซอกหินใบ 1-2 ใบ รูปรีหรือรูปไข่ กว้าง 2.5-5 ซม. ยาว 3-12 ซม. ปลายแหลมถึงเรียวแหลม แผ่นใบหนา สีเขียว มีแต้มเข้มกระจายทั่วไป ช่อดอกแบบช่อกระจะ ยาวได้ถึง 35 ซม. ก้านและแกนช่อมีขนประปราย ใบประดับรูปใบหอก ปลายแหลมถึงเรียวแหลม กว้าง 2-4 มม. ยาว 0.5-1.5 ซม.
ดอกจำนวนมาก ทยอยบานจากโคนสู่ปลายช่อ เส้นผ่านศูน ย์กลางประมาณ 7 มม. กลีบเลี้ยงอันบนสีม่วงจาง รูปขอบขนานแกมรูปรี กว้าง 1.5-2.5 มม. ยาว 2.5-4.5 มม. ปลายมนหรือกลม กลีบเลี้ยงด้านข้างตรงกลางสีเขียว ขอบสีม่วงอมชมพู รูปรีแกมรูปไข่ กว้าง 1.5-3 มม. ยาว 3.5-5 มม. ปลายกลมหรือมน
กลีบดอกด้านข้างรูปขอบขนานหรือรูปขอบขนานแกมรูปไข่กว้าง 1.5-2 มม. ยาว 3-5 มม. ปลายกลมหรือตัด ซ้อนเหลื่อมกันคลุมเส้าเกสร กลีบปาก 3 แฉก กว้าง 4-8 มม. สีม่วงจางมีจุดประสีม่วงแดงกระจายทั่วไป
💚📗 "โลกแห่งการเรียนรู้ สู่การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ" ห้องสมุดกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช 📚
ที่มา : หนังสือ พรรณไม้เกียรติประวัติของไทย เลขเรียกหนังสือ 174(593) ก488/ หอพรรณไม้
#ห้องสมุดกรมอุทยานแห่งชาติ #สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ #กล้วยไม้Sirindhornia #เอื้องศรีอาคเนย์ #พรรณไม้เกียรติประวัติ
การได้รู้จักเอื้องศรีอาคเนย์ หรือ Sirindhornia monophylla เป็นประสบการณ์ที่ผมรู้สึกว่าช่วยขยายมุมมองในการชมพรรณไม้ของไทยได้ลึกซึ้งมากขึ้น กล้วยไม้ชนิดนี้ไม่ใช่แค่ความงดงามที่ชวนให้หลงใหลเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงความผูกพันทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ไทยผ่านการได้รับพระราชทานพระนามจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ซึ่งเป็นเกียรติอย่างสูงและสร้างความภาคภูมิใจอย่างยิ่ง ด้วยลักษณะของเอื้องศรีอาคเนย์ที่เป็นกล้วยไม้ดิน มีใบเพียง 1-2 ใบ รูปทรงสวยงาม และช่อดอกที่มีดอกจำนวนมาก ผมเคยมีโอกาสไปเยือนสวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ และได้สัมผัสกับกล้วยไม้ชนิดนี้อย่างใกล้ชิด พบว่าการขึ้นตามซอกหินและในป่าเขตร้อนทำให้กล้วยไม้มีความทนทานและสีสันที่สดใสเป็นเอกลักษณ์ ลวดลายและสีม่วงอ่อนของกลีบเลี้ยงและกลีบดอก รวมถึงจุดสีม่วงแดงยิ่งเพิ่มความสวยงามจนดูมีชีวิตชีวา สิ่งที่ผมประทับใจอีกอย่างคือการศึกษาวิทยาศาสตร์ของนักพฤกษศาสตร์ต่างชาติและไทยที่ร่วมมือกันจนทำให้เอื้องศรีอาคเนย์ได้รับการจัดหมวดหมู่อย่างถูกต้องตามสายพันธุ์ทางวิทยาศาสตร์ ช่วยให้สามารถอนุรักษ์และพัฒนาพันธุ์ไม้พื้นถิ่นไทยได้อย่างยั่งยืน นอกจากนี้ การอนุรักษ์เอื้องศรีอาคเนย์และกล้วยไม้ไทยชนิดอื่นถือเป็นการรักษามรดกทางธรรมชาติให้คงอยู่กับคนรุ่นหลังอย่างไม่สูญหาย สำหรับผู้ที่สนใจหรือต้องการเริ่มปลูกกล้วยไม้ชนิดนี้ การศึกษาลักษณะใบและดอก การจัดการแสงและความชื้นในธรรมชาติเป็นสิ่งที่ควรใส่ใจมาก เพราะกล้วยไม้ชนิดนี้ขึ้นตามสภาพแวดล้อมที่ค่อนข้างเฉพาะตัว แน่นอนว่าการได้รู้จักเอื้องศรีอาคเนย์มากขึ้น ไม่เพียงแต่เพิ่มความรู้ทางพฤกษศาสตร์เท่านั้น แต่ยังสร้างแรงบันดาลใจในการรักษาและรักในพรรณไม้ของไทยให้ยั่งยืนอีกด้วย
