พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ทรงเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกที่อยู่ในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขภายใต้รัฐธรรมนูญตั้งแต่แรกเสวยราชสมบัติ ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีพระราชทานรัฐธรรมนูญ ฉบับปีพุทธศักราช ๒๔๘๙ เมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๘๙ ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับนี้เป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ ๓ ของไทย ประกาศใช้ในวันที่ ๑๐ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๘๙ โดยบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ แบ่งอำนาจนิติบัญญัติเป็นสองสภา คือ สภาผู้แทน และพฤฒสภา (ต่อมาคือวุฒิสภา) ประกอบเป็นรัฐสภา
ต่อมาในวันที่ ๑ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๘๙ เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดประชุมสภาผู้แทนและพฤฒสภาชุดใหม่ที่เพิ่งพระราชทานไป ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม ได้มีพระราชดำรัสเปิดประชุมว่า
“ท่านสมาชิกพฤฒสภาและสมาชิกสภาผู้แทน
ข้าพเจ้ามีความยินดีเป็นอันมากที่ได้มากระทำพิธีเปิดการประชุมพฤฒสภาและสภาผู้แทนในวันนี้ ซึ่งนับว่าเป็นวันสำคัญวันหนึ่งในประวัติศาสตร์ของชาติเรา เพราะเป็นการประชุมครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ซึ่งได้ประทานให้ใช้เมื่อวันที่ ๑๐ พฤษภาคม ๒๔๘๙
แม้ว่าบัดนี้ประเทศชาติของ เราจะผ่านพ้นสถานะสงครามไปแล้วก็ตาม แต่เราก็ยังจะต้องทำการต่อสู้เพื่อปรับปรุงการเศรษฐกิจและบูรณะประเทศอีกมากหลาย ส่วนที่เกี่ยวกับการเมืองภายนอกเราจำเป็นต้องปฏิบัติตัวของเราเองให้เขาเห็นว่า เราพร้อมที่จะร่วมมือและส่งเสริมสัมพันธไมตรีกับนานาชาติ และเพื่อธำรงสันติภาพอันสถาพรของโลกสืบไปด้วย
ฉะนั้นข้าพเจ้า จึงขอให้ท่านทั้งหลายจงมีความสมัครสมานสโมสรในสามัคคีธรรมเป็นเอกฉันท์ ในอันที่จะปฏิบัติหน้าที่ของท่าน เพื่อช่วยกันนำความวัฒนาถาวรมาสู่ประเทศชาติ และประคับประคองให้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยนี้ เป็นหลักในการปกครองของเราตลอดไปด้ว
บัดนี้ ถึงเวลาอันสมควรแล้ว ข้าพเจ้าขอเปิด การประชุมตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป
ขอคุณพระศรีรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายจง ดลบันดาลให้กิจการของพฤฒสภาและสภาผู้แทนนี้สัมฤทธิ์ผลเป็นความสุขความเจริญแก่ประชาชนและของชาติสืบไปเทอญ”
นอกจากนี้ ทรงพระราชอุตสาหะเสด็จพระราชดำเนินไปยังหัวเมืองนอกกรุงเทพฯ เพื่อจะได้ทรงศึกษาถึงลักษณะการบริหารบ้านเมืองของหน่วยราชการทุกฝ่ายด้วยพระองค์เอง ดังเช่นการใช้อำนาจตุลาการ ได้ปรากฏว่าเสด็จประทับบัลลังก์ ณ ศาลจังหวัดนครปฐมครั้งหนึ่ง และอีกครั้งในวันที่ ๒๕ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๘๙ ณ ศาลจังหวัดฉะเชิงเทรา เสด็จประทับบัลลังก์ร่วมพิจารณาคดีลักทรัพย์ ซึ่งจำเลยเป็นหญิงแม่ลูกอ่อน ตามคำฟ้องของพนักงานอัยการปรากฏว่าจำเลยได้ลักทรัพย์ห่วงกุญแจนาคของผู้เสียหาย จำเลยให้การรับสารภาพ อ้างว่ากระทำผิดไปเพราะเหตุยากจน ไม่มีทางหาเงินมาเลี้ยงดูบุตร ศาลได้พิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย ๖ เดือน แต่มีพระบรมราชวินิจฉัยตามสำนวนฟ้องและมีพระราชดำรัสว่าโทษจำคุกนั้น ให้เปลี่ยนเป็นการรอลงอาญา เพราะจำเลยไม่เคยต้องโทษและไม่เคยกระทำผิดมาก่อน
การพิพากษาตัดสินคดีครั้งนั้น ไม่เพียงแต่ยังความปลาบปลื้มแก่หญิงผู้เป็นจำเลยเท่านั้น หากแต่ยังรวมไปถึงปวงพสกนิกรซี่งมาร่วมฟังการตัดสินคดีกันจนล้นห้องพิจารณา ล้วนแต่ตระหนักถึงพระปรีชาสามารถและพระมหากรุณาธิคุณของพระมหากษัตริย์ผู้ทรงดำรงไว้ซึ่งความยุติธรรมอันเป็นหลักสำคัญนำมาซึ่งความร่มเย็นของบ้านเมืองอย่างแท้จริง
#เฉลิมเกียรติพระบารมี๑๐๐ปีพระอัฐมรามาธิบดินทรราชา
#ยุวกษัตริย์พระผู้อยู่ในใจไทยตลอดกาล
#พระมหากษัตริย์ซึ่งครองราชย์ในระบอบประชาธิปไตย
https://www.facebook.com/share/p/177nkSALHw/
https://www.facebook.com/share/p/19iZ5BBR9X/
https://www.facebook.com/share/p/19JPQTGJfZ/
https://www.facebook.com/share/p/1Vw53g6qvc/
ในฐานะพระมหากษัตริย์ผู้ครองราชย์ในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่ระบอบประชาธิปไตย รัชกาลที่ 8 ไม่เพียงแต่มีบทบาทสำคัญในการพระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับปี 2489 เท่านั้น แต่ยังทรงแสดงให้เห็นถึงความห่วงใยผู้อาศัยในแผ่นดินโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเสด็จประทับบัลลังก์ที่ศาลจังหวัดต่างๆ และทรงตัดสินคดีด้วยพระปรีชาสามารถและพระเมตตา เช่นกรณีหญิงแม่ลูกอ่อนที่ถูกฟ้องลักทรัพย์และได้รับพระบรมราชวินิจฉัยเปลี่ยนโทษจำคุกเป็นรอลงอาญา เหตุการณ์เหล่านี้ถือเป็นเครื่องพิสูจน์ถึงพระมหากรุณาธิคุณและความยุติธรรมที่พระองค์ทรงยึดถืออย่างจริงจัง นอกจากนี้ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลยังเสด็จประพฤติพระราชกรณียกิจเพื่อศึกษาระบบราชการและการบริหารประเทศด้วยพระองค์เองในหัวเมืองต่างๆ ภายนอกกรุงเทพฯ เช่นที่นครปฐมและฉะเชิงเทรา เพื่อสร้างความเข้าใจและนำความรู้มาใช้พัฒนาประเทศอย่างแท้จริง ภาพพระบรมสาทิสลักษณ์ของรัชกาลที่ 8 ในฉลองพระองค์สูท ซึ่งมีข้อความว่า "ยุวกษัตริย์ พระผู้อยู่ในใจไทยตลอดกาล" และ "พระมหากษัตริย์ซึ่งครองราชย์ในระบอบประชาธิปไตย" เป็นสัญลักษณ์สำคัญที่ระลึกถึงพระองค์ในฐานะพระมหากษัตริย์ที่ทรงดำรงไว้ซึ่งคุณค่าความเป็นผู้นำที่รักยุติธรรมและสามัคคี ทรงเป็นบุคคลสำคัญที่คนไทยระลึกถึงด้วยความเคารพและภาคภูมิใจอย่างยิ่ง การเฉลิมฉลอง 100 ปีพระบรมราชสมภพของพระองค์ ช่วยส่งเสริมความรักและความรู้ในประวัติศาสตร์ชาติไทยพร้อมกระตุ้นให้คนรุ่นหลังรักษาไว้ซึ่งคุณค่าของประชาธิปไตยและความยุติธรรมที่พระองค์ได้วางรากฐานไว้
