พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ทรงเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกที่อยู่ในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขภายใต้รัฐธรรมนูญตั้งแต่แรกเสวยราชสมบัติ ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีพระราชทานรัฐธรรมนูญ ฉบับปีพุทธศักราช ๒๔๘๙ เมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๘๙ ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับนี้เป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ ๓ ของไทย ประกาศใช้ในวันที่ ๑๐ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๘๙ โดยบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ แบ่งอำนาจนิติบัญญัติเป็นสองสภา คือ สภาผู้แทน และพฤฒสภา (ต่อมาคือวุฒิสภา) ประกอบเป็นรัฐสภา
ต่อมาในวันที่ ๑ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๘๙ เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดประชุมสภาผู้แทนและพฤฒสภาชุดใหม่ที่เพิ่งพระราชทานไป ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม ได้มีพระราชดำรัสเปิดประชุมว่า
“ท่านสมาชิกพฤฒสภาและสมาชิกสภาผู้แทน
ข้าพเจ้ามีความยินดีเป็นอันมากที่ได้มากระทำพิธีเปิดการประชุมพฤฒสภาและสภาผู้แทนในวันนี้ ซึ่งนับว่าเป็นวันสำคัญวันหนึ่งในประวัติศาสตร์ของชาติเรา เพราะเป็นการประชุมครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ซึ่งได้ประทานให้ใช้เมื่อวันที่ ๑๐ พฤษภาคม ๒๔๘๙
แม้ว่าบัดนี้ประเทศชาติของ เราจะผ่านพ้นสถานะสงครามไปแล้วก็ตาม แต่เราก็ยังจะต้องทำการต่อสู้เพื่อปรับปรุงการเศรษฐกิจและบูรณะประเทศอีกมากหลาย ส่วนที่เกี่ยวกับการเมืองภายนอกเราจำเป็นต้องปฏิบัติตัวของเราเองให้เขาเห็นว่า เราพร้อมที่จะร่วมมือและส่งเสริมสัมพันธไมตรีกับนานาชาติ และเพื่อธำรงสันติภาพอันสถาพรของโลกสืบไปด้วย
ฉะนั้นข้าพเจ้า จึงขอให้ท่านทั้งหลายจงมีความสมัครสมานสโมสรในสามัคคีธรรมเป็นเอกฉันท์ ในอันที่จะปฏิบัติหน้าที่ของท่าน เพื่อช่วยกันนำความวัฒนาถาวรมาสู่ประเทศชาติ และประคับประคองให้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยนี้ เป็นหลักในการปกครองของเราตลอดไปด้ว
บัดนี้ ถึงเวลาอันสมควรแล้ว ข้าพเจ้าขอเปิด การประชุมตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป
ขอคุณพระศรีรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายจง ดลบันดาลให้กิจการของพฤฒสภาและสภาผู้แทนนี้สัมฤทธิ์ผลเป็นความสุขความเจริญแก่ประชาชนและของชาติสืบไปเทอญ”
นอกจากนี้ ทรงพระราชอุตสาหะเสด็จพระราชดำเนินไปยังหัวเมืองนอกกรุงเทพฯ เพื่อจะได้ทรงศึกษาถึงลักษณะการบริหารบ้านเมืองของหน่วยราชการทุกฝ่ายด้วยพระองค์เอง ดังเช่นการใช้อำนาจตุลาการ ได้ปรากฏว่าเสด็จประทับบัลลังก์ ณ ศาลจังหวัดนครปฐมครั้งหนึ่ง และอีกครั้งในวันที่ ๒๕ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๘๙ ณ ศาลจังหวัดฉะเชิงเทรา เสด็จประทับบัลลังก์ร่วมพิจารณาคดีลักทรัพย์ ซึ่งจำเลยเป็นหญิงแม่ลูกอ่อน ตามคำฟ้องของพนักงานอัยการปรากฏว่าจำเลยได้ลักทรัพย์ห่วงกุญแจนาคของผู้เสียหาย จำเลยให้การรับสารภาพ อ้างว่ากระทำผิดไปเพราะเหตุยากจน ไม่มีทางหาเงินมาเลี้ยงดูบุตร ศาลได้พิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย ๖ เดือน แต่มีพระบรมราชวินิจฉัยตามสำนวนฟ้องและมีพระราชดำรัสว่าโทษจำคุกนั้น ให้เปลี่ยนเป็นการรอลงอาญา เพราะจำเลยไม่เคยต้องโทษและไม่เคยกระทำผิดมาก่อน
การพิพากษาตัดสินคดีครั้งนั้น ไม่เพียงแต่ยังความปลาบปลื้มแก่หญิงผู้เป็นจำเลยเท่านั้น หากแต่ยังรวมไปถึงปวงพสกนิกรซี่งมาร่วมฟังการตัดสินคดีกันจนล้นห้องพิจารณา ล้วนแต่ตระหนักถึงพระปรีชาสามารถและพระมหากรุณาธิคุณของพระมหากษัตริย์ผู้ทรงดำรงไว้ซึ่งความยุติธรรมอันเป็นหลักสำคัญนำมาซึ่งความร่มเย็นของบ้านเมืองอย่างแท้จริง
#เฉลิมเกียรติพระบารมี๑๐๐ปีพระอัฐมรามาธิบดินทรราชา
#ยุวกษัตริย์พระผู้อยู่ในใจไทยตลอดกาล
#พระมหากษัตริย์ซึ่งครองราชย์ในระบอบประชาธิปไตย
https://www.facebook.com/share/p/177nkSALHw/
https://www.facebook.com/share/p/19iZ5BBR9X/
https://www.facebook.com/share/p/19JPQTGJfZ/
https://www.facebook.com/share/p/1Vw53g6qvc/
เวลาค้นคำว่า “ร.8” หรือ “ในหลวงรัชกาลที่ 8” หลายคนมักอยากได้คำตอบสั้น ๆ ว่าพระองค์คือใคร และมีเหตุการณ์สำคัญอะไรที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์การเมืองไทยบ้าง เราเลยลองสรุปประเด็นที่อ่านแล้วเห็นภาพชัด โดยเน้นช่วงปี พ.ศ. 2489 ซึ่งเป็นจุดที่หลายแหล่งข้อมูลพูดถึงมาก พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล (รัชกาลที่ 8) ทรงถูกกล่าวถึงในฐานะ “ยุวกษัตริย์” และเป็นพระมหากษัตริย์ไทยในยุคที่ประเทศเดินหน้าอยู่ภายใต้ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข สิ่งที่น่าสนใจคือพระราชกรณียกิจหลายอย่างเกี่ยวข้องกับ “รัฐธรรมนูญ” และ “รัฐสภา” โดยตรง ทำให้เวลาเราศึกษาประวัติศาสตร์การเมืองไทย มักเจอพระนามของพระองค์อยู่ในเหตุการณ์สำคัญ หนึ่งในหมุดหมายคือการพระราชทานรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2489 ซึ่งประกาศใช้วันที่ 10 พฤษภาคม 2489 (และมีพิธีที่พระที่นั่งอนันตสมาคม) รัฐธรรมนูญฉบับนี้มีโครงสร้าง “สองสภา” คือ สภาผู้แทน และพฤฒสภา (ซึ่งต่อมาคือวุฒิสภา) รวมกันเป็นรัฐสภา หากใครกำลังหาความหมายแบบง่าย ๆ: ประเด็นหลักคือการจัดระเบียบอำนาจนิติบัญญัติให้มีระบบและการตรวจสอบมากขึ้นตามแนวคิดรัฐสภา อีกเหตุการณ์ที่อ่านแล้วรู้สึกเห็นภาพ คือพระราชดำรัสเปิดประชุมสภาผู้แทนและพฤฒสภาชุดใหม่ ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม วันที่ 1 มิถุนายน 2489 ใจความสำคัญพูดถึงการร่วมมือกันของสมาชิกทั้งสองสภา ความสามัคคี และภารกิจหลังสงคราม ทั้งการฟื้นฟูเศรษฐกิจ บูรณะประเทศ และการวางตัวในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เพื่อธำรงสันติภาพของโลก เมื่ออ่านเต็ม ๆ จะสัมผัสได้ถึงน้ำเสียงที่เน้น “หน้าที่” และ “ความเป็นเอกฉันท์” ในการพาประเทศเดินต่อ นอกจากนี้ยังมีเรื่องที่หลายคนสนใจเมื่อค้นคำว่า “กษัตริย์ไทย” ในมุมบทบาทด้านความยุติธรรม คือการเสด็จฯ ไปยังหัวเมืองเพื่อทอดพระเนตรงานราชการ รวมถึงการใช้อำนาจตุลาการ มีบันทึกว่าทรงประทับบัลลังก์พิจารณาคดีที่ศาลจังหวัด (เช่น นครปฐม และฉะเชิงเทรา) โดยกรณีหนึ่งเป็นคดีลักทรัพย์ของหญิงแม่ลูกอ่อน ศาลพิพากษาจำคุก 6 เดือน แต่มีพระบรมราชวินิจฉัยให้เปลี่ยนเป็นรอลงอาญา เพราะจำเลยไม่เคยต้องโทษมาก่อนและมีเหตุแห่งความยากจน เรื่องนี้ทำให้ผู้คนในยุคนั้นรับรู้ถึงพระเมตตาและหลักความยุติธรรมที่คำนึงถึงสภาพชีวิตจริง ถ้าใครกำลังทำรายงานหรืออยากเริ่มอ่านประวัติ “ในหลวงรัชกาลที่ 8” แบบไม่หลงประเด็น แนะนำให้โฟกัส 3 แกนนี้: (1) เหตุการณ์รัฐธรรมนูญ 2489 (2) พระราชดำรัสต่อรัฐสภาและภารกิจหลังสงคราม (3) บทบาทด้านความยุติธรรมและการเสด็จฯ ไปต่างจังหวัด จะช่วยให้เข้าใจภาพรวมว่าเหตุใดพระองค์จึงถูกจดจำในฐานะ “พระมหากษัตริย์ซึ่งครองราชย์ในระบอบประชาธิปไตย” และ “ยุวกษัตริย์พระผู้อยู่ในใจไทยตลอดกาล”
