หลายครั้งที่เราเผชิญกับความเครียดหรือความสัมพันธ์ติดขัดกับคนรอบข้าง สิ่งหนึ่งที่ช่วยให้เข้าใจและปรับปรุงสถานการณ์ได้ดี คือการเข้าใจว่าพฤติกรรมของเราไม่ใช่แค่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เกิดจากการเลือกของเราที่มีเป้าหมายชัดเจน นั่นคือสิ่งที่ Choice Theory ของ Dr. William Glasser เน้นย้ำ ผมเองเคยผ่านช่วงเวลาที่รู้สึกว่าความสัมพันธ์กับเพื่อนหรือครอบครัวตึงเครียด บางทีเราอาจพยายามเปลี่ยนคนรอบตัวโดยไม่ยอมเปลี่ยนตัวเอง สุดท้ายก็เครียดและเสียใจมากขึ้น เมื่อได้ศึกษาทฤษฎีนี้ผมได้เรียนรู้ว่า การเปลี่ยนตัวเองก่อน คือกุญแจที่สำคัญ โดยเริ่มจากปรับ "การกระทำ" และ "ความคิด" ของเราก่อน เพราะสองสิ่งนี้เหมือนพวงมาลัยที่ควบคุมล้อหน้า ในขณะที่ความรู้สึกและร่างกายจะตามมาเอง ยิ่งถ้าเราเข้าใจ 5 ความต้องการพื้นฐานที่ขับเคลื่อนพฤติกรรม ได้แก่ ความอยู่รอด ความรักและการเป็นส่วนหนึ่ง อำนาจและความสำเร็จ อิสรภาพ และความสนุกสนาน เราจะสามารถตั้งคำถามกับตัวเองได้ว่า บางครั้งสิ่งที่เราทำหรือคิดนั้นตอบสนองความต้องการใดของเรา และเราจะเลือกตอบสนองอย่างไรให้เกิดประโยชน์ที่สุด นอกจากนี้ การเปลี่ยนนิสัยที่ทำลายความสัมพันธ์ เช่น การวิพากษ์วิจารณ์หรือข่มขู่ ไปสู่การนิสัยที่เกื้อกูล เช่น การรับฟังอย่างตั้งใจและให้กำลังใจ จะช่วยเปิดทางให้ความสัมพันธ์ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ผมลองเลือกฝึกนิสัยรับฟังตั้งใจทุกครั้งที่คุยกับคนรอบข้าง พบว่าไม่เพียงแต่ลดความขัดแย้งได้ แต่ยังทำให้รู้สึกเข้าใจกันและกันมากขึ้น ถ้าใครกำลังเผชิญกับความเครียดเรื่องความสัมพันธ์ แนะนำลองมองย้อนกลับมาที่ตัวเองก่อนว่าพฤติกรรมที่เลือกตอบสนองนั้นช่วยให้ความสัมพันธ์ดีขึ้นหรือแย่ลง และลองเปลี่ยนจากนิสัยทำลายเป็นนิสัยเกื้อกูลทีละเล็กทีละน้อย คุณอาจจะพบว่า "เลือก" เพื่อความสุขของตัวเองและคนรอบข้าง ทำได้ง่ายกว่าที่คิดและเห็นผลจริงในชีวิตประจำวัน