เจตจำนง

การศึกษาแนวคิด Voluntarism ของ Wilhelm Wundt ทำให้ผมเห็นภาพใหม่เกี่ยวกับการทำงานของจิตใจในชีวิตประจำวัน ที่ไม่ใช่แค่รับประสบการณ์แบบ passive แต่มีเจตจำนงหรือพลังที่ขับเคลื่อนช่วยให้เราโฟกัสกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในชีวิตจริง ผมมักพบว่าเมื่อมีเสียงรบกวนหรือสิ่งรบกวนอื่นๆ รอบตัว การจะตั้งใจทำงานหรืออ่านหนังสือให้ได้ผลดีจำเป็นต้องใช้พลังของเจตจำนงในการจัดระเบียบความคิด เหมือนกับที่ Wundt อธิบายว่า Apperception ซึ่งเป็นกระบวนการเลือกและสังเคราะห์ประสบการณ์ ถูกนำพาโดยเจตจำนงนี้ สิ่งที่ทำให้แนวคิด Voluntarism ยังคงความทันสมัย คือการที่เจตจำนงยังคงสามารถใช้จัดการกับความว้าวุ่นโดยเฉพาะในยุคที่มี Notification แจ้งเตือนทุก 5 นาที การมีเจตจำนงที่แข็งแรงช่วยให้เราควบคุมความสนใจ ไม่ปล่อยให้สิ่งเร้ามากำหนดความคิดหรือพฤติกรรมได้ง่าย ผมเองก็เคยลองฝึกฝนการใช้เจตจำนงผ่านเทคนิคต่างๆ เช่น การตั้งเป้าหมายชัดเจน การฝึกสมาธิ หรือการวางแผนกิจกรรมให้มีโฟกัส ผมพบว่าทุกครั้งที่ผมรู้สึกเหนื่อยหรืออยากเลิกทำสิ่งใด สิ่งที่ผลักดันให้ผมลุกขึ้นทำต่อได้คือเจตจำนงนี่เอง ซึ่งมันเป็นเหมือนการออกคำสั่งให้จิตใจทำงานอย่างมีวินัยและจงใจ ดังนั้น การเข้าใจและตระหนักถึงบทบาทของเจตจำนงในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการเรียน การทำงาน หรือการพัฒนาตัวเอง จึงเป็นสิ่งที่มีคุณค่าอย่างมาก ผมอยากชวนให้ทุกคนลองตั้งคำถามกับตัวเองว่าตอนนี้คุณใช้ "เจตจำนง" ของคุณโฟกัสกับอะไร และคุณช่วยเพิ่มพลังเจตจำนงนั้นได้อย่างไรบ้าง เพื่อชีวิตที่มีความหมายและประสิทธิภาพมากขึ้น