จิตวิทยา

เมื่อเราเริ่มต้นศึกษาแนวคิดของซิกมุนด์ ฟรอยด์ จะเห็นได้ว่าการเข้าใจจิตใจของตัวเองนั้นไม่ได้เป็นเพียงการรับรู้ความรู้สึกพื้นฐานอย่างโกรธหรือกลัวเท่านั้น แต่ยังเปิดเผยถึงโลกภายในที่ลึกซึ้งมากขึ้นไปอีก เช่น จิตไร้สำนึก ที่ซึ่งเก็บความทรงจำ ความปรารถนา และความขัดแย้งที่เราไม่สามารถรู้ตัวได้โดยทันที จากประสบการณ์ส่วนตัวเมื่อได้เรียนรู้เรื่อง Id – Ego – Superego ทำให้ผมตระหนักว่า แนวคิดนี้ไม่ใช่แค่ทฤษฎีทางจิตวิทยาที่ผ่านไปอย่างเดียว แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เราวิเคราะห์สาเหตุที่แท้จริงของความรู้สึกและพฤติกรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นภายในจิตใจได้อย่างมีเหตุผลและเห็นภาพชัดเจนมากขึ้น เช่น เมื่อเราโกรธ แต่ไม่รู้ว่าทำไม อาจเป็นเพราะ Id ของเราต้องการการตอบสนองทันทีในบางอย่าง ซึ่งถูก Ego และ Superego ควบคุมไว้อย่างสมดุลหรือไม่สมดุล ก่อให้เกิดความเครียดหรือความสับสนนี้ขึ้น ในด้านของกลไก Defense Mechanisms หรือกลไกที่จิตใจใช้ปกป้องตัวเอง ซึ่งฟรอยด์ได้อธิบายไว้หลายรูปแบบ เช่น การกดข่ม (Repression), การปฏิเสธ (Denial), การโยนความผิด (Projection) เป็นต้น การตระหนักถึงกลไกเหล่านี้ช่วยให้เรารู้ตัวเมื่อเรากำลังปกป้องตัวเองเกินความจำเป็นหรือไม่เหมาะสม การเรียนรู้เรื่องนี้ยังช่วยให้ผมพัฒนาการรับมือกับอารมณ์หรือพฤติกรรมซ้ำ ๆ ที่เกิดจากความรู้สึกลึก ๆ ภายในใจ ทำให้สามารถเลือกที่จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และเปิดใจเพื่อพัฒนาตัวเองได้อย่างเป็นระบบมากขึ้น ทั้งยังช่วยลดการตำหนิตัวเองในความรู้สึกและความคิดที่เกิดขึ้น สิ่งสำคัญคือการยอมรับและเข้าใจเหตุผลเบื้องหลัง เพื่อก้าวผ่านและเลือกทางเดินชีวิตที่อยากเป็นจริง ๆ ได้อย่างมั่นใจ สุดท้าย การทำความเข้าใจกับตัวเองตามแนวคิดของฟรอยด์ไม่ใช่เรื่องยากเกินไปหากเราหมั่นสังเกตความรู้สึก ความคิด และการกระทำของตนเองอย่างสม่ำเสมอ พร้อมทั้งให้โอกาสตัวเองในการเรียนรู้และเติบโตอย่างช้า ๆ และมั่นคง เพราะชีวิตที่ดีขึ้นเริ่มจากความเข้าใจตัวเองอย่างแท้จริง