รู้หรือไม่? มะตูมก็มีหนามนะ! 🌱

หลายคนทักมาถามบ่อยมากว่า “ต้นมะตูมมีหนามไหม?” จากที่เราเจอเอง ขอตอบแบบบ้านๆ เลยค่ะ: มีค่ะ แต่ไม่ได้มีทุกกิ่งแบบเห็นชัดๆ เสมอไป หนามของมะตูม (โดยเฉพาะที่คนเรียกกันว่า “มะตูมแขก/มะตูมซาอุ”) มักจะไปอยู่ตามกิ่งด้านในๆ หรือช่วงกิ่งแก่ ทำให้เวลามองจากปลายกิ่งจะดูโล่งเหมือนไม่มีหนาม พอเอามือสอดเข้าไปเก็บลูก/ตัดยอดถึงได้รู้ว่า “อ๋อ มีหนามจริงหรอ?” ทริคที่เราทำเวลาเข้าใกล้ต้นมะตูมคือใส่ถุงมือหนาๆ กับเสื้อแขนยาว แล้วใช้กรรไกรตัดกิ่ง/ที่เก็บผลแทนการปีนหรือเอื้อมมือเปล่า โดยเฉพาะช่วงที่ลูกเริ่มโต เพราะกิ่งจะหนักและแน่น ใกล้โคนกิ่งยิ่งมีโอกาสเจอหนามค่ะ ถ้าบ้านไหนมีเด็กๆ แนะนำให้คอยเช็กกิ่งระดับเอว-หน้าอก และตัดแต่งกิ่งด้านในให้โปร่ง จะช่วยลดการโดนตำได้เยอะมาก อีกคำถามที่คนค้นหากันคือ “มะตูมมีกี่สายพันธุ์” ในมุมคนปลูกบ้านๆ เราจะได้ยินชื่อเรียกหลายแบบ เช่น มะตูมไทย มะตูมแขก/มะตูมซาอุ บางที่เรียกตามแหล่งที่มา/ลักษณะลูก (ลูกใหญ่ ลูกยาว เปลือกหนา) ซึ่งแต่ละบ้านอาจเรียกไม่เหมือนกัน จุดสังเกตที่เราใช้คือขนาดผล ความหนาเปลือก กลิ่นตอนเริ่มสุก และ ‘ความดุของหนาม’ ค่ะ บางต้นหนามเยอะจริง บางต้นหนามน้อย แต่ก็ยังต้องระวังอยู่ดี เรื่อง “ขยายพันธุ์ต้นมะตูมแขก” ถ้าอยากได้ลักษณะเหมือนต้นแม่ (เช่น ลูกใหญ่ หนามน้อย) เราแนะนำให้โฟกัสการขยายพันธุ์แบบไม่เพาะเมล็ด เพราะเพาะเมล็ดอาจกลายพันธุ์ได้ วิธีที่ชาวสวนแถวบ้านนิยมคือ “เสียบยอด/ทาบกิ่ง” เลือกยอดมะตูมแขกที่สมบูรณ์ (ยอดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป) แล้วใช้ต้นตอที่แข็งแรง พอเริ่มติดดีค่อยๆ เปิดถุง/ปรับแดด และอย่าลืมคุมความชื้นให้สม่ำเสมอค่ะ ส่วนใครสนใจ “ยอดมะตูมแขก” หรือ “มะตูมอ่อน” หากจะตัดยอดไปทำอาหาร/ทดลองชิม แนะนำตัดช่วงเช้า เลือกยอดอ่อนพอดี (ไม่เหนียว) และตัดแบบเว้นกิ่งให้แตกใหม่ จะได้ไม่โทรมเร็วค่ะ สุดท้ายถ้าเป้าหมายคือใช้ “มะตูมสุก” ไว้ทำชามะตูมหรือดูสรรพคุณ ให้รอจนผลเริ่มส่งกลิ่นหอม เปลือกออกเหลืองนวล แล้วค่อยเก็บ จะได้รสและกลิ่นที่ชัดกว่าการเก็บก่อนสุกค่ะ