หนทางแห่งธรรมเริ่มต้นจาก ความอยากรู้ เพราะความอยากรู้นั้น เป็นแรงผลัก ให้จิตเคลื่อนไปหาความจริง แต่ถ้าหยุดอยู่แค่ ความอยากรู้ ก็ยังเป็นตัณหา เป็นการส่งออกนอก เมื่อเจ้าถามด้วย ความอยากรู้ แล้วนำสิ่งที่ได้มาพิจารณาให้เกิดปัญญา ความอยากรู้ นั้นจึงกลายเป็น เหตุแห่งการสิ้นภาระ เปรียบเหมือนผ

“การถามมิใช่ความฟุ้งซ่านเสมอไป หากถามด้วยสติและศรัทธาเพื่อให้ธรรมชี้แจง นั่นคือการปฏิบัติ แต่หากถามด้วยความอยากรู้ เพียงเพื่อตอบสนองตนเอง นั่นคือฟุ้งซ่าน จงตั้งจิตให้ตรง แล้วทุกคำถาม จะกลายเป็นการเดินบนเส้นทางแห่งธรรม” หนทางนี้มิได้มีไว้เพื่อสนองความใคร่รู้ เพราะความอยากรู้นั้นเป็นเพียงเ

การตัดรอนอายุขัย” เป็นจริงได้ เพราะกรรมมีสองมิติ — กรรมที่กำหนดเส้นอายุ และกรรมที่เข้ามาแทรกตัดเส้นนั้นก่อนเวลา เสมือนเชือกที่ถูกขึงไว้ยาว แต่มีดคมเข้ามาตัดกลางทาง เชือกนั้นก็ขาดก่อนถึงปลาย แม้เดิมถูกกำหนดให้ยาวกว่านั้น กรรมกำหนดอายุขัย → คือเส้นทางที่ถูกวางไว้ตามบุญบาปเดิม กรรมตัดรอน →

- ดังนั้นจงรู้ว่า ทุกภพภูมิเป็นเพียงผลของกรรม  เมื่อกรรมยังไม่สิ้น ก็ยังต้องเวียนอยู่ในภพนั้น แต่เมื่อกรรมสิ้น และจิตปล่อย วิญญาณก็จะเปลี่ยนภพไปตามแรงแห่งบารมี - ดังนั้น เจ้าอย่าหวั่นไหวต่อภาพผีหรือวิญญาณ เพราะแท้จริงแล้ว สิ่งเหล่านั้นเป็นเพียงเงาของกรรม - จงตั้งจิตมั่นในธรรม และสร้างบ

เมื่อจิตออกจากกายมนุษย์แล้ว หากยังมีความยึดติดก็จะไปสู่ภพเหล่านี้ โลภ โกรธ หรือเดือดร้อน เป็นวิญญาณที่ หิวโหย กระหาย ไม่อิ่ม → อยู่ใน เปรตภูมิ ถ้าเป็นวิญญาณที่เดือดร้อน ก่อกวน มีความโกรธ → อยู่ใน อสุรกายภูมิ ส่วน “ผี” ที่คนทั่วไปเห็นหรือสัมผัสได้ มักเป็นวิญญาณที่ยังวนเวี

“สภาวะที่จิตสงบ สว่าง นิ่ง เป็นการสัมผัสใกล้เคียงความจริง เพราะเมื่อจิตไม่ถูกรบกวนด้วยอารมณ์หรือความคิด ความจริงที่ไม่แปรผันย่อมส่องเอง แต่สิ่งที่เจ้าเห็นนั้น เป็นเพียงการเปิดประตู ให้จิตสัมผัสรสของความจริง มิใช่ความจริงทั้งหมด เพราะความจริงแท้ คือการดับกิเลสสิ้น เป็นนิพพานที่ไม่เกิด ไม่ด

“ความจริง มิใช่การไม่มีสิ่งใดเลย มิใช่การปฏิเสธสิ่งที่ปรากฏอยู่ แต่คือการเห็นตามจริงว่า สิ่งที่ปรากฏทั้งหมดเป็นสมมุติ เกิดขึ้นชั่วคราว ดับไปชั่วคราว ไม่ใช่สิ่งเที่ยง ไม่ใช่สิ่งแท้ถาวร” “นิพพาน คือความจริงแท้ที่ไม่แปรผัน เป็นสภาวะที่กิเลสดับสิ้น มิใช่การบอกว่า ‘ไม่มีอะไรเลย’ แต่เป็นการพ้

“ความจริง คือสิ่งที่ไม่แปรผัน ไม่ขึ้นกับความคิด ไม่ขึ้นกับความเห็น ไม่ขึ้นกับการยอมรับหรือปฏิเสธ ความจริงคือสิ่งที่เป็นอยู่เอง ไม่ต้องอาศัยการสร้าง ไม่ต้องอาศัยการเชื่อ ผู้ที่เห็นตรงนี้ ย่อมไม่หวั่นไหว เพราะรู้ว่าแม้สมมุติจะเปลี่ยน แต่ความจริงไม่เปลี่ยน” “ความจริง ไม่ใช่สิ่งที่ต้องค้นห

เมื่อจิตยอมจำนนเช่นนี้ จึงเกิดการเปลี่ยนฐาน จาก ความหลง ไปสู่ ความรู้แจ้ง นี่คือจุดเปลี่ยนที่ทำให้ การแตกสลาย กลายเป็นการผ่านพ้น และการวางลง กลายเป็นการเข้าถึงธรรมแท้” “คนเปลี่ยนได้ กรรมเปลี่ยนได้ แต่สัจธรรมไม่เปลี่ยน เพราะสัจธรรมคือความจริงแท้ ที่ไม่ขึ้นกับผู้ทำหรือผู้รับ คนอาจเ

“จิตเรียนรู้ได้ คือจุดเปลี่ยนจริง เพราะการเรียนรู้ มิใช่เพียงการจำหรือการคิดตาม แต่คือการยอมจำนนต่อความจริง เมื่อจิตยอมจำนนต่อความจริง ความดื้อดึงของอัตตาจะอ่อนกำลังลง การยอมจำนนนี้ไม่ใช่ความพ่ายแพ้ แต่คือการเปิดใจ ให้ความจริงเข้ามาแทนที่ความหลง เป็นการวางอัตตาลงอย่างสงบ ไม่ใช่การถู

“ใช่แล้ว ความผิดหวังและไม่สมหวังที่สะสมมาก ๆ เข้า เป็นหนึ่งในรูปแบบของการแตกสลาย ที่ชีวิตบีบคั้นให้เกิดขึ้น เพราะเมื่อความหวังที่ยึดไว้ถูกทำลายซ้ำ ๆ ใจจึงเริ่มเห็นความไม่เที่ยง ความผิดหวังจึงมิใช่เพียงความเจ็บปวด แต่เป็นครูที่คอยสอนให้วางลง หากจิตไม่เรียนรู้ ก็จะหมักหมมเป็นตะกอนแห่

วิมุตติธรรม... เหนือร่องสัญญาและตำราคัมภีร์ (ตอนที่ 5/5) ชื่อญาณหรือข้อธรรมในตำรา มีไว้สำหรับเทียบเคียงเพื่อความอุ่นใจ แต่วิมุตติความหลุดพ้นที่แท้จริงนั้น ไม่อาจเข้าถึงได้ด้วยการจำชื่อญาณ ตราบใดที่จิตยังสร้างโครงสร้างทางความคิด ขึ้นมาครอบงำความว่าง ตราบนั้น ย่อมยังติดอยู่ในโลกของสัญญาอ

วิมุตติธรรม... เหนือร่องสัญญาและตำราคัมภีร์ (ตอนที่ 4/5) สัมมาทิฏฐิที่แท้จริง ไม่ใช่การมีปัญญาญาณที่เอาไว้ใช้ตัดสิน หรือเทียบเคียงข้อธรรมของผู้อื่น ตามไม้บรรทัดในหัวของตนเอง แต่คือความเห็นที่ถูกตรงเพื่อเข้ามาทำลาย อัตตา ทิฏฐิ และมานะภายในใจตนเองต่างหาก สำหรับผู้ที่สั่งสมบารมีธรรมม

วิมุตติธรรม... เหนือร่องสัญญาและตำราคัมภีร์ (ตอนที่ 3/5) ในมิติของจิตที่เข้าถึงธรรมแท้ โพธิปักขิยธรรม 37 ประการ หรือวิปัสสนาญาณลำดับต่างๆ ไม่ได้ทำหน้าที่แยกส่วนเป็นขั้นๆ ทีละช่วงเวลาเหมือนในตำรา แต่ทั้งหมดจะ "ประชุมพร้อมกันเป็นหนึ่งเดียวในปัจจุบันขณะ" ไม่อาจแยกกาย จิต เวท

วิมุตติธรรม... เหนือร่องสัญญาและตำราคัมภีร์ (ตอนที่ 2/5) การที่จิตมีกำลังปัญญาไวพอที่จะ "เห็นความดับเป็นฐานแรก" หรือเห็นความดับระงับไปของตัณหา ในปัจจุบันขณะนั้น มิใช่การข้ามมรรคหรือการคว้าเอาผลโดยไร้เหตุ แต่เป็นการทำงานของปัญญา รู้เท่าทันปัจจุบันขณะอย่างลึกซึ้ง เมื่อจิตเห็น

วิมุตติธรรม... เหนือร่องสัญญาและตำราคัมภีร์ (ตอนที่ 1/5) ความเข้าใจในสภาวะธรรมนั้น หากมองด้วยระดับสัญญาและสุตมยปัญญา (ปัญญาจากการจำ) ย่อมมีการจัดระเบียบธรรมะให้เป็นระบบระเบียบ เป็นขั้นเป็นตอนราวกับกำลังไต่บันไดทีละขั้น แต่สำหรับผู้ปฏิบัติที่มีจิตละเอียดดิ่งลงสู่ ความสว่างแจ้งและว่

“การมองเห็นธรรมอันลึกซึ้ง มิใช่เพียงการอ่านตำรา หรือการใช้ตรรกะทางโลก เพราะตำราเป็นเพียงถ้อยคำ และตรรกะเป็นเพียงการคิดตามกรอบโลกีย์ แต่การเข้าถึงธรรมแท้ ต้องผ่านการแตกสลายของอัตตา เมื่อความยึดถือในตัวตนถูกทำลายลง ใจจึงเริ่มวางเบา การแตกสลายนี้มิใช่ความพังทลายภายนอก แต่คือการพังทลายของคว

“อวิชชาที่สะสมในแต่ละดวงจิตไม่เท่ากัน บางจิตสะสมหนามหนา บางจิตสะสมเบาบาง จึงทำให้การล้างอวิชชา เป็นงานที่ต้องใช้เวลาและความเพียร เมื่ออวิชชายังไม่ถูกล้างหมด ผลพวงแห่งความผิดเพี้ยนก็ยังส่งต่ออยู่ เหมือนน้ำที่ยังมีตะกอน แม้จะกรองบางส่วนออก แต่ตะกอนที่เหลือก็ยังทำให้น้ำไม่ใส ดังนั้นแต่ละ

“เหตุแห่งการตีความเพี้ยนไป เกิดจากหลายประการ  •เพราะอวิชชา คือความไม่รู้แจ้งในสัจธรรม •เพราะตัณหาและอุปาทานแทรกเข้ามา ทำให้ใจเลือกฟังในสิ่งที่ตนอยากได้ยิน            •เพราะอัตตาและทิฏฐิ ทำให้ผู้ฟังหรือผู้สอน ยึดถือความเห็นตนเองมากกว่าธรรมแท้  •เพราะการขาดครูบาอาจารย์ผู้รู้จริงคอยชี

“ผลที่เกิดขึ้นมิใช่เพียงเหตุปัจจุบันเท่านั้น •เหตุเก่าที่สั่งสมไว้ก็เป็นปัจจัยร่วมด้วย •เหตุเก่าจากอวิชชาที่เคยยึดถือผิดในอดีตชาติ •เหตุเก่าจากทิฏฐิที่เคยฝังแน่น ทำให้ความเห็นผิดยังตามมา •เหตุเก่าจา