นางสุชาดาเป็นน้องสาวของนางวิสาขา เป็นธิดาของธนัญชัยเศรษฐี เป็นสะใภ้ของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี และเป็นหลานของท่านเมณฑกเศรษฐี วันที่นางสุชาดาแต่งงานและออกเรือนคือเดินทางไปบ้านของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี นางไปด้วยยศอย่างใหญ่หลวง

นางสุชาดาคิดว่า เราเป็นธิดาของตระกูลใหญ่ จึงเป็นผู้ถือตัวจัด มักโกรธ ดุร้าย หยาบช้า ไม่กระทำวัตรปฏิบัติแก่พ่อผัว แม่ผัว และสามี เที่ยวคุกคามเฆี่ยนตีคนในเรือน

ด้วยความที่นางเป็นลูกสาวธนัญชัยเศรษฐีและเป็นหลานของท่านเมณฑกเศรษฐี ฐานะของตระกูลของนางสุชาดาจึงร่ำรวยกว่าท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีมาก เพราะตระกูลของนางมีสมบัติที่ตักไม่พร่อง

วันหนึ่ง พระพุทธเจ้าแวดล้อมด้วยภิกษุ 500 รูป เสด็จไปแสดงธรรมที่เรือนของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ท่านเศรษฐีเข้าไปนั่งใกล้พระศาสดาแล้วฟังธรรม ขณะนั้น นางสุชาดาได้ทะเลาะกับพวกทาสและกรรมกร

พระศาสดาทรงหยุดการแสดงธรรมแล้วตรัสว่า นี่เสียงอะไร ท่านเศรษฐีกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ มีหญิงสะใภ้ในตระกูลคนหนึ่ง ไม่มีความเคารพ นางไม่มีวัตรปฏิบัติต่อพ่อผัว แม่ผัว และสามี ไม่ให้ทาน ไม่รักษาศีล ไม่มีศรัทธา ไม่มีความเลื่อมใส เที่ยวก่อแต่การทะเลาะทุกวันทุกคืน

พระศาสดาตรัสว่า ถ้าอย่างนั้น ท่านจงเรียกนางมา นางสุชาดามาแล้วได้ถวายบังคม พระศาสดา

ตรัสถามนางว่า ดูก่อนสุชาดา ภรรยาของบุรุษมี 7 จำพวก เธอเป็นภรรยาพวกไหน ในบรรดาภรรยา 7จำพวกนั้น

นางสุชาดากราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ หม่อมฉันไม่ทราบความแห่งพระดำรัสที่พระองค์ตรัสโดยย่อ ขอพระองค์จงตรัสบอกแก่หม่อมฉันโดยพิสดารเถิด พระศาสดาตรัสว่า ถ้าอย่างนั้น เธอจงเงี่ยโสตสดับแล้วได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

ภรรยาคนใดของชายที่เป็นอย่างนี้คือ มีจิตคิดประทุษร้ายสามี มิได้ประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่สามี ยินดีรักใคร่ในบุรุษอื่น ดูหมิ่นล่วงเกินสามี ขวนขวายเพื่อจะฆ่าสามีผู้ไถ่มาด้วยทรัพย์ ภรรยาชนิดนั้นเรียกว่า วธกาภริยาคือภรรยาเสมอเพชฌฆาต

ภรรยาใดของชายที่เป็นอย่างนี้คือ สามีได้ทรัพย์สิ่งใดมาโดยทางศิลปวิทยาก็ดี โดยทางค้าขายก็ดี ทางกสิกรรมก็ดี แม้จะน้อยมากเพียงใดก็มอบให้ภรรยาเก็บรักษาไว้ แต่ภรรยานั้นไม่รู้จักเก็บงำ ปรารถนาแต่จะใช้ทรัพย์นั้นให้หมดเปลืองไป ภรรยาชนิดนั้น เรียกว่า โจรีภริยาคือภรรยาเสมอดังโจร

ภรรยาใดของชายที่เป็นอย่างนี้คือไม่ปรารถนาทำการงาน เกียจคร้าน กินจุ หยาบช้า ดุร้าย ปากคอเราะราน ประพฤติข่มขี่พวกคนผู้คอยรับใช้ ภรรยาชนิดนั้น เรียกว่า อัยยาภริยาคือภรรยาเสมอดังเจ้า

ภรรยาใดของชายที่เป็นอย่างนี้คือ โอบอ้อมอารี ประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์เกื้อกูลทุกเมื่อ ตามรักษาสามีคล้ายมารดาตามรักษาบุตร รักษาทรัพย์ที่สามีหามาได้ไว้ ภรรยาชนิดนั้น เรียกว่า มาตาภริยา คือภรรยาเสมอดังมารดา

ภรรยาใดของชายที่เป็นอย่างนี้คือมีความเคารพต่อสามีของตน มีความละอายใจ ประพฤติตามอำนาจ ความพอใจของสามี คล้ายกับน้องหญิงมีความเคารพพี่ชายฉะนั้น ภรรยาชนิดนั้น เรียกว่า ภคินีภริยาคือภรรยาเสมอดังน้องหญิง

ภรรยาใดของชายที่เป็นอย่างนี้คือเห็นสามีแล้วย่อมร่าเริงยินดี คล้ายกับหญิงสหายเห็นมิตรสหายมาเรือนของตนฉะนั้น เป็นผู้รักษาวงศ์ตระกูล มีศีลมีวัตรปฏิบัติต่อสามี ภรรยาชนิดนั้นเรียกว่า สขีภริยา คือภรรยาเสมอดังเพื่อน

ภรรยาใดของชายที่เป็นอย่างนี้คือ เป็นคนไม่มีความขึ้งโกรธ ถึงจะถูกคุกคามด้วยการฆ่าและลงอาญา ก็ไม่มีจิตคิดประทุษร้าย อดกลั้นต่อสามี ไม่โกรธ ยอมประพฤติตามอำนาจสามี ภรรยาชนิดนั้น เรียกว่า ทาสีภริยาคือภรรยาเสมอดังทาส

ดูก่อนสุชาดา บรรดาภรรยา 7 จำพวกนั้น ภรรยา 3 จำพวกเหล่านี้ คือ ภรรยาเสมอดังเพชฌฆาต ภรรยาเสมอดังโจร ภรรยาเสมอดังเจ้า ย่อมบังเกิดในนรก ส่วนภรรยา 4 จำพวกที่เหลือย่อมบังเกิดในเทวโลกชั้นนิมมานรดี ครั้นพระศาสดาตรัสจำแนกภรรยา 7 จำพวกแล้วจึงตรัสว่า

ภรรยาใดในโลกนี้ ที่เรียกว่า วธกาภริยา โจรีภริยา และอัยยาภริยา เป็นคนทุศีล หยาบช้า มิได้เอื้อเฟื้อ ภรรยานั้นครั้นแตกกายทำลายขันธ์ ย่อมไปสู่นรก ส่วนภรรยาใดในโลกนี้ที่เรียกว่า มาตาภริยา ภคินีภริยา สขีภริยา และทาสีภริยา เป็นคนดำรงอยู่ในศีล สำรวมระวังดีตลอดเวลานาน ภรรยานั้นครั้นแตกกายทำลายขันธ์ ย่อมไปสู่สุคติ

เมื่อพระศาสดาทรงแสดงภรรยา 7 จำพวกแล้ว นางสุชาดาได้บรรลุธรรมเป็นพระโสดาบัน จากนั้นพระศาสดาตรัสว่า ดูก่อนสุชาดา บรรดาภรรยา 7 จำพวกนี้ เธอเป็นภรรยาพวกไหน ? นางสุชาดาจึงกราบทูลว่า หม่อมฉัน ขอเป็นภรรยาเสมอด้วยทาส พระเจ้าข้า

คำอธิบายและอ้างอิง

1. เมื่อนางสุชาดาได้บรรลุธรรมเป็นพระโสดาบันแล้ว นิสัยจึงเปลี่ยนไปด้วยและขอเป็นภรรยาเสมอด้วยทาสซึ่งมีคุณสมบัติคือเป็นคนไม่มีความขึ้งโกรธ ถึงจะถูกคุกคามด้วยการฆ่าและลงอาญา ก็ไม่มีจิตคิดประทุษร้าย อดกลั้นต่อสามี ไม่โกรธ ยอมประพฤติตามอำนาจสามี เนื่องจากที่ผ่านมานางเป็นคนมักโกรธ ถือตัวจัด และไม่เกรงใจใครเลย

2. พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปล ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย เล่ม 58 หน้า 147 - 155

กราบขอบพระคุณข้อมูลแหล่งที่มา:เพจธรรมะในพระไตรปิฎก โดยพระมหา สมคิด ชยาภิรโต