# A-level 69 chemical solution

เผื่อใครกำลังหาทบทวน “ข้อสอบเคมี A-Level 69” หรืออยากได้แนวทำข้อสอบแบบเข้าใจจริงๆ (ไม่ใช่แค่จำคำตอบ) ผมขอเสริมทริคที่ใช้ตอนทำชุดนี้ให้เป็นขั้นตอนนะครับ จะได้เปิดเทียบกับเฉลยลายมือแล้วตามทัน 1) การจัดเรียงอิเล็กตรอนของ Sn (ดีบุก) หลายคนพลาดเพราะลืมตำแหน่งในตารางธาตุ: Sn เลขอะตอม 50 → เขียนแบบย่อเป็น [Kr] 4d10 5s2 5p2 แล้วค่อยต่อยอดถามเรื่องอิเล็กตรอนเวเลนซ์ (5s,5p) และแนวโน้มสมบัติธาตุ เช่น รัศมีอะตอม/พลังงานไอออไนเซชัน ให้ดู “คาบ/หมู่” ก่อนเสมอ 2) สมบัติของธาตุ (Periodic trend) ถ้าข้อถามเปรียบเทียบความเป็นโลหะ/อโลหะ, EN, IE: จำภาพรวมง่ายๆ คือไปทางขวาบน → EN, IE สูงขึ้น; ไปทางซ้ายล่าง → ความเป็นโลหะเพิ่มขึ้น และรัศมีใหญ่ขึ้น 3) ครึ่งชีวิตธาตุกัมมันตรังสี สูตรที่ใช้บ่อยคือ N = N0(1/2)^(t/t1/2) ถ้าโจทย์ให้ “เหลือกี่เปอร์เซ็นต์” ให้แปลงเป็นเศษส่วนก่อน เช่น 25% = 1/4 = (1/2)^2 แปลว่าผ่าน 2 ครึ่งชีวิตทันที ไม่ต้องกดเครื่องเยอะ 4) โมเลกุลไม่มีขั้ว + รูปร่างเหมือนกัน ข้อแนวนี้ให้แยก 2 อย่าง: (1) รูปร่างโมเลกุลจาก VSEPR (2) เวกเตอร์ขั้วรวมเป็นศูนย์ไหม โมเลกุล “สมมาตร” มักไม่มีขั้ว เช่น CO2, BF3, CCl4 แต่ต้องระวังถ้าอะตอมรอบๆ ไม่เหมือนกัน ต่อให้รูปทรงดูคล้ายก็ยังมีขั้วได้ 5) การละลายน้ำของโมเลกุล หลักที่ผมใช้คือ “เหมือนละลายเหมือน” + ดูแรงยึดเหนี่ยว: มีขั้ว/เกิด H-bond (เช่น -OH, -NH) มักละลายน้ำดีขึ้น แต่ถ้าสายโซ่คาร์บอนยาวมาก ความไม่ขั้วจะชนะ ทำให้ละลายน้ำแย่ลง 6) แก๊สอุดมคติ PV = nRT โจทย์ชอบหลอกหน่วย: P เป็น atm หรือ kPa, V เป็น L, T ต้องเป็น K เสมอ ถ้าโจทย์ให้ “กราฟ” ให้ดูว่าเป็น P–V, V–T หรือ P–T แล้วโยงกับกฎบอยล์/ชาร์ล/เกย์-ลูสแซกได้ทันที 7) กฎการแพร่ของแก๊ส (Graham’s Law) อัตราการแพร่ r ∝ 1/√M ดังนั้น r1/r2 = √(M2/M1) จำทริค: มวลโมลาร์มากกว่า → เคลื่อนที่ช้ากว่า ถ้าตอบแล้วสวนทาง ให้ย้อนเช็กสัดส่วนอีกครั้ง 8) การเรียกชื่อสารอินทรีย์ IUPAC เวลาตั้งชื่อให้ทำเป็นลำดับ: หาโซ่หลักยาวสุด → กำหนดเลขให้ตำแหน่งหมู่แทนต่ำสุด → เรียงชื่อหมู่แทนตามตัวอักษร (di/tri ไม่นับในตัวอักษร) ข้อนี้ทำช้าได้ แต่อย่ารีบจนพลาดการเลือกโซ่หลัก 9) ไอโซเมอร์ แยกประเภทก่อน: โครงสร้าง (chain/position/functional) หรือสเตอริโอ (cis-trans/E-Z/optical) ถ้าโจทย์ให้สูตรโมเลกุลแล้วถามจำนวนไอโซเมอร์ ให้เริ่มร่างโครงสร้างหลักๆ แล้วค่อยแตกแขนง จะลดหลงนับซ้ำ 10) ลำดับการละลายน้ำของสารอินทรีย์ เทียบ “ขั้ว + H-bond” กับ “ขนาดโมเลกุล” ไปพร้อมกัน โดยเฉพาะแอลกอฮอล์/กรดคาร์บอกซิลิกมักละลายน้ำดีกว่าอีเทอร์/อัลเคน แต่ถ้าโซ่ยาวขึ้นเรื่อยๆ ความสามารถละลายน้ำจะลดลง 11) การเผาไหม้ไฮโดรคาร์บอน + โบรมีน + DBE โบรมีนสีจางลง = มีพันธะคู่/สาม (ปฏิกิริยาเติม) ส่วน DBE (ดีกรีไม่อิ่มตัว) ใช้เช็กจำนวนวง/พันธะ π โดยสูตร DBE = (2C + 2 + N - H - X)/2 (ไม่นับ O) ทำ DBE ก่อนจะช่วยเดาว่ามีวงหรือพันธะคู่กี่อัน 12) Ester hydrolysis และปฏิกิริยากับเอมีน จำภาพรวม: เอสเทอร์ถูกไฮโดรไลซิสได้ทั้งกรด/เบส ให้กรดคาร์บอกซิลิก (หรือคาร์บอกซิเลตในเบส) + แอลกอฮอล์ ส่วนทำปฏิกิริยากับเอมีนมักไปทางแอไมด์ (ต้องดูเงื่อนไข) ข้อสอบชอบถาม “ผลิตภัณฑ์หลัก” ให้ดูว่าเป็นสภาวะกรดหรือเบส และมีตัวเร่ง/ให้ความร้อนไหม ถ้าคุณกำลังตามหาไฟล์ “ข้อสอบ เคมี A-Level 69 pdf” แนะนำให้ใช้โพสต์นี้เป็นแนวทางทำข้อ 1–12 ก่อน แล้วค่อยไปเทียบกับชุดข้อสอบจริงอีกที จะได้ไม่อ่านเฉลยแบบผ่านๆ และจับจุดที่พลาดซ้ำได้ครับ