หลายคนอาจเคยเห็นคำว่า “ปลาจ่อม” เวลาเสิร์ชหาของกินอีสาน แต่ยังงงๆ ว่ามันคืออะไร จากที่เราลองกินและลองเอาไปทำกับข้าวเอง ปลาจ่อมเป็นของหมักพื้นบ้าน (แนวเดียวกับของจิ้ม/กับข้าวรสจัด) กลิ่นจะมีเอกลักษณ์แบบของหมัก แต่รสชาติจะออกเค็มนำ เปรี้ยวตามนิดๆ และมีความนัว กินแล้วเข้ากับข้าวสวยร้อนๆ มาก โดยเฉพาะสายชอบรสแซ่บ ส่วน “กุ้งจ่อม” ก็เป็นไลน์เดียวกัน แต่เปลี่ยนจากปลาเป็นกุ้ง ความรู้สึกตอนกินจะได้ความหวานของกุ้งมากขึ้น เนื้อสัมผัสจะหนึบๆ เคี้ยวเพลิน เวลาเลือกซื้อเราแนะนำให้ดูเรื่อง “ความสด/กลิ่น” เป็นหลัก ของที่ดีควรมีกลิ่นหมักแบบพอดีๆ ไม่ฉุนแปลกๆ และสีไม่คล้ำจนเกินไป ทริคกินให้อร่อย (ที่เราชอบทำ) คือเอาปลาจ่อมหรือกุ้งจ่อมมาคลุกกับหอมแดงซอย พริกป่น ข้าวคั่ว บีบมะนาวนิดเดียว แล้วตักกินกับผักสด เช่น แตงกวา ถั่วฝักยาว กะหล่ำปลี หรือผักลวกก็ได้ จะช่วยบาลานซ์ความเค็มและทำให้กินง่ายขึ้น ใครที่ยังไม่ชินกลิ่นของหมัก ลองเริ่มจากกินคู่กับผักเยอะๆ และข้าวสวยร้อนๆ จะโอเคมาก อีกเมนูที่อยากแนะนำเพราะทำง่ายสุดๆ และเข้ากับกุ้งจ่อมมาก คือ “ไข่คั่วสมุนไพรกุ้งจ่อม” วิธีของเราคือ ตั้งกระทะใส่น้ำมันนิดหน่อย ใส่ตะไคร้ซอย ใบมะกรูดซอย หอมแดง และพริก ลงไปผัดให้หอม จากนั้นใส่กุ้งจ่อมลงไปนิดเดียว (เพราะเค็มอยู่แล้ว) แล้วตอกไข่ใส่ คั่วให้ไข่สุกเป็นก้อนๆ แบบไข่คั่ว ปิดท้ายด้วยต้นหอม/ผักชีตามชอบ กินกับข้าวสวยคือหมดหม้อแบบไม่รู้ตัว ข้อควรระวังเล็กน้อย: ปลาจ่อมและกุ้งจ่อมส่วนใหญ่จะค่อนข้างเค็ม ควรชิมก่อนปรุงเพิ่ม และถ้าเอาไปทำเมนูผัด/คั่ว ไม่จำเป็นต้องเติมน้ำปลาเพิ่มเลย สำหรับการเก็บรักษา แนะนำแช่ตู้เย็นและใช้ช้อนสะอาดตักทุกครั้ง เพื่อให้รสชาติคงที่และอยู่ได้นานขึ้น ถ้าคุณกำลังหา “ปลาจ่อมโคราช” หรืออยากลองของหมักอีสานแบบดั้งเดิม ปลาจ่อมกับกุ้งจ่อมเป็นตัวเริ่มที่ดีมาก เพราะเอาไปทำได้หลายอย่าง ทั้งจิ้มผัก คลุกข้าว หรือทำเมนูคั่วสมุนไพรแบบบ้านๆ ก็อร่อยแบบติดใจ