25 พฤศจิกายน “วันประถมศึกษาแห่งชาติ”
ประเทศไทยนับเป็นประเทศหนึ่งที่เล็งเห็นความสำคัญของการศึกษาเห็นได้จาก พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงจัดตั้งโรงเรียนหลวงสำหรับราษฎร์ขึ้นเป็นครั้งแรก ณ วัดมหรรณพาราม ต่อมาในปี พ.ศ.2464 พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติประถมศึกษา พ.ศ.2464 ขึ้น เพื่อกำหนดให้เด็กที่มีอายุ 7 ปี บริบูรณ์ทุกคนต้องเรียนหนังสืออยู่ในโรงเรียนจนอายุครบ 14 ปี บริบูรณ์ โดยไม่ต้องเสียค่าเล่าเรียน โดยพระราชบัญญัติประถมศึกษานี้มีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ.2464ด้วยเหตุนี้กระทรวงศึกษาจึงได้กำหนดให้ วันที่ 1 ตุลาคมของทุกปีเป็นวันประถมศึกษาแห่งชาติ และได้จัดงานวันประถมศึกษาแห่งชาติเป็นประจำมาตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2491-2509
ต่อมาในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2523 ได้จัดตั้งสำนักงานคณะกรรมการประถมศึกษาขึ้น จึงได้โอนโรงเรียนประชาบาลกลับมาสังกัดคณะกรรมการการศึกษา การจัดงานวันศึกษาประชาบาลจึงสิ้นสุดลง และกลับมาจัดวันประถมศึกษาแห่งชาติขึ้นใหม่ โดยกำหนดให้เปลี่ยนจากวันที่ 1 ตุลาคม มาเป็นวันที่ 25 พฤศจิกายน ซึ่งตรงกับวันคล้ายวันสวรรคต พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวแทน เนื่องจากพระองค์ทรงเป็นผู้ให้การสนับสนุนการประถมศึกษาและพระราชทานตราพระราชบัญญัติ อีกทั้งเป็นการเฉลิมพระเกียรติพระองค์ในคราเดียวกันกับวันวชิราวุธที่ตรงกับวันที่ 25 พฤศจิกายนของทุกปี
วันประถมศึกษาแห่งชาติซึ่งตรงกับวันที่ 25 พฤศจิกายน ถือเป็นวันที่สำคัญในการระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ทรงมีบทบาทสำคัญในการยกฐานะและพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐานของประเทศไทย การจัดตั้งโรงเรียนหลวงสำหรับราษฎร์และการตราพระราชบัญญัติประถมศึกษา พ.ศ. 2464 เป็นจุดเริ่มต้นของระบบการศึกษาที่เปิดโอกาสให้เด็กไทยทุกคนได้รับการศึกษาฟรีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ซึ่งถือเป็นเสรีภาพทางการศึกษาที่เปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของคนไทยอย่างลึกซึ้ง การกำหนดวันประถมศึกษาแห่งชาติในวันที่ 25 พฤศจิกายน แทนวันที่ 1 ตุลาคมนั้น มีความหมายลึกซึ้ง เนื่องจากวันที่ 25 พฤศจิกายนเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงสนับสนุนและวางรากฐานพระราชบัญญัติประถมศึกษาอย่างชัดเจน จึงเป็นการเฉลิมพระเกียรติและยกย่องความเสียสละของพระองค์ในการส่งเสริมการศึกษาประถมศึกษาในประเทศ นอกจากความหมายทางประวัติศาสตร์แล้ว วันประถมศึกษาแห่งชาตินี้ยังเป็นโอกาสให้สังคมไทยตระหนักถึงความสำคัญของการศึกษาขั้นพื้นฐานในการพัฒนาประเทศ รากฐานของการเรียนรู้ที่ดีจะช่วยให้เยาวชนเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพและพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงในโลกยุคใหม่ ในด้านการใช้ชีวิตจริง การเรียนรู้ในระดับประถมศึกษาไม่เพียงแค่การอ่าน เขียน และคำนวณเท่านั้น แต่ยังเป็นจุดเริ่มต้นในการสร้างทักษะชีวิต เช่น ความอดทน การมีวินัย การทำงานร่วมกับผู้อื่น และการคิดวิเคราะห์ ซึ่งทักษะเหล่านี้เป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้เด็กก้าวไปข้างหน้าอย่างมั่นใจ หัวใจสำคัญของวันประถมศึกษาแห่งชาติจึงไม่ได้เป็นเพียงแค่วันระลึกถึงแต่คือการเตือนใจทุกภาคส่วนให้เห็นถึงความจำเป็นที่จะต้องสนับสนุนและพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เยาวชนไทยได้มีโอกาสพัฒนาศักยภาพอย่างเต็มที่และเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาชาติในอนาคต
