#ประโยชน์ปูนแดง#ปูนแดงเคี้ยวหมาก #สาระดีๆประจำวัน
ปูนแดง หรือที่หลายคนรู้จักกันดีว่า “ปูนกินหมาก” เป็นแร่ธาตุจากหินปูนที่ผ่านกระบวนการเผาและแช่น้ำจนเกิดปฏิกิริยาเคมี ทำให้ได้เนื้อปูนสีขาวอมชมพูเล็กน้อย เนื้อเนียนละเอียด มีกลิ่นเฉพาะตัว และมักใช้ในภูมิปัญญาไทยมานานหลายร้อยปี
ประโยชน์รอบด้านของ “ปูนแดง” ที่ควรรู้
ปูนแดง สมุนไพรพื้นบ้านสารพัดประโยชน์ ที่ไม่เพียงใช้ในครัวเรือน แต่ยังมีสรรพคุณด้านการแพทย์พื้นบ้านและภูมิปัญญาชาวบ้านอีกมากมาย
1. ถนอมอาหาร
เมื่อผ่าฟักหรือฟักทองแล้วยังใช้ไม่หมด ให้นำ ปูนแดงทาบริเวณรอยตัด เพื่อป้องกันเชื้อราขึ้น เมื่อต้องการนำกลับมาใช้ เพียงฝานส่วนที่ทาปูนออกแล้วล้างให้สะอาดก็สามารถปรุงอาหารได้ตามปกติ
2. ห้ามเลือด
หากโดน ปลิงหรือทากกัด สามารถใช้ปูนแดงทาบาดแผลเพื่อช่วยห้ามเลือด เหมาะสำหรับพกติดตัวเมื่อเดินทางเข้าป่าหรือพื้นที่ชื้นแฉะ
3. แก้พิษแมลงกัดต่อย
ใช้ ปูนแดงแต้มบริเวณที่บวมแดง จากพิษแมลง จะช่วยลดอาการปวด บวม และคันได้อย่างดี
4. ลดอาการแพ้น้ำลายยุง
เมื่อโดนยุงกัดจนเกิดตุ่มคันหรือบวมแดง ให้แต้ม ปูนแดงเล็กน้อย บริเวณ นั้น จะช่วยลดอาการคันและไม่ทิ้งรอยแดงไว้
5. ดับพิษแมงกะพรุน
น้ำปูนใสจากปูนแดงสามารถใช้ ราดหรือทาบริเวณที่โดนแมงกะพรุนกัด เพื่อบรรเทาอาการแสบร้อน ลดพิษ และช่วยให้แผลไม่ลุกลาม
6. กำจัดลูกน้ำยุงลาย
ภูมิปัญญาชาวบ้านใช้ ปูนแดงผสมน้ำขิง คลุกให้เข้ากันแล้วปั้นเป็นก้อนขนาดลูกปิงปอง ตากให้แห้งประมาณ 3 วัน ก่อนนำใส่โอ่งน้ำ จะช่วยกำจัดลูกน้ำโดยไม่ทำให้น้ำมีกลิ่น สามารถใช้อาบหรือดื่มได้
7. ล้างผักและผลไม้
น้ำปูนใสมีคุณสมบัติเป็นด่างอ่อน ๆ จึงช่วย ล้างสารเคมีตกค้างและโลหะหนัก บนผักผลไม้ได้ แต่ไม่ควรแช่นานเกินไป เพราะอาจทำให้ผิวแข็งกระด้าง
8. ใช้แต้มสิว ลดรอยแดง
นำปูแดงผสมน้ำทาบาง ๆ ตรงรอยสิว หรือทาบาง ๆ ตรงรอยแ ดง
ปูนแดงไม่ได้มีดีแค่ใช้ในครัวหรือเป็นสมุนไพรไทยเท่านั้น แต่ยังมีคุณประโยชน์ต่อการดูแลต้นไม้และสวนอีกมากมาย ซึ่งเกษตรกรและคนรักต้นไม้สามารถนำมาใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน เช่น ปรับสภาพดินให้เหมาะกับการปลูก ป้องกันเชื้อราในดินและรากพืช ใช้กำจัดมด ปลวก และแมลงบางชนิด ใช้ฟื้นต้นไม้ที่รากเน่า
หลายคนเรียก “ปูนแดง” ว่า “ปูนกินหมาก” แต่เวลาเสิร์ชจะเจอทั้งคำว่า ปูนแดง/ปูนขาวกินหมาก ปนกันไปหมด เลยขอสรุปแบบเข้าใจง่ายจากที่เคยใช้ในบ้านค่ะ ปูนกินหมากโดยทั่วไปทำจากหินปูน (แคลเซียมคาร์บอเนต) นำไปเผาให้เป็นปูน แล้วแช่น้ำให้เกิดปฏิกิริยา กลายเป็นปูนที่มีความเป็นด่าง เวลาเอามาทำ “น้ำปูนใส” จะได้น้ำใส ๆ ด้านบน และมีตะกอนขาว/อมชมพูอยู่ก้นภาชนะ (บางบ้านใช้ภาชนะดินเผาและมีที่คนปูนแบบโบราณ) คำถามที่เจอบ่อยคือ “ปูนแดง ภาษาอังกฤษ” ส่วนมากจะอธิบายเป็น betel lime หรือ slaked lime (calcium hydroxide) ใช้คู่กับหมากพลูในวัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่ถ้าเป็น “หินปูน” จะใกล้กับ limestone (calcium carbonate) ซึ่งเป็นวัตถุดิบตั้งต้น คนละขั้นกันนิดหน่อย เวลาอ่านฉลากหรือหาข้อมูลจะได้ไม่สับสน วิธีใช้ที่คนสนใจมากคือด้าน “สรรพคุณทางยา/ใช้ภายนอก” เช่น แต้มยุงกัดหรือแมลงกัดต่อย: ที่บ้านจะผสมปูนแดงกับน้ำสะอาดนิดเดียวให้เป็นครีมเหลว ๆ แล้วแต้มบางมาก ๆ เฉพาะจุด ทิ้งไว้สักพักค่อยล้างออก ช่วยลดคันได้ไว แต่ควรเลี่ยงบริเวณผิวถลอก รอบตา ปาก และผิวเด็กเล็ก เพราะความเป็นด่างอาจทำให้แสบหรือระคายเคืองได้ ถ้าแต้มแล้วร้อนผ่าวให้ล้างออกทันที ส่วน “ห้ามเลือดจากปลิง/ทาก” หลักการคือแต้มให้ปลิงหลุดและช่วยให้เลือดหยุดง่ายขึ้น แนะนำให้ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดก่อน แล้วแต้มปูนแดงบาง ๆ เฉพาะบริเวณ จากนั้นล้างออกอีกครั้งและทำแผลตามปกติ หากเลือดไม่หยุดหรือแผลอักเสบควรพบแพทย์ อีกเรื่องที่คนค้นหาเยอะคือ “ปูนเคี้ยวหมากทำมาจากอะไร” และ “ที่ใส่ปูนกินหมากโบราณ” ถ้าเป็นสายสะสมของเก่า จะเจอภาชนะใส่ปูน (ตลับปูน/ที่ใส่ปูนกินหมาก) ทำจากโลหะ เงิน ทองเหลือง หรือดินเผา มักมีไม้/เหล็กเล็ก ๆ สำหรับคนปูนให้เข้ากันก่อนป้ายลงบนใบพลู การใช้งานในครัวที่ทำตามได้ง่ายคือ “น้ำปูนใสล้างผักผลไม้” เราจะละลายปูนแดงปลายช้อนในน้ำสะอาด พักให้ตกตะกอนแล้วตักแต่น้ำใสด้านบนมาใช้ แช่ผักผลไม้แบบไม่นาน (ไม่ต้องนานมากเพราะผิวอาจแข็ง) แล้วล้างน้ำไหลหลาย ๆ รอบอีกครั้ง วิธีนี้ช่วยลดสิ่งสกปรกและคราบบางอย่างได้ แต่ไม่ได้แทนการล้างให้สะอาด และไม่ควรใช้กับผักผลไม้ที่บอบบางนานเกินไป สุดท้าย ข้อควรระวังสำคัญ: ปูนแดงมีความเป็นด่าง ควรใช้ “บาง ๆ และเฉพาะจุด” เสมอ ไม่ควรทาทั่วหน้า ไม่ใช้กับแผลลึก/แผลไหม้ และเลือกปูนกินหมากที่สะอาด เก็บในภาชนะปิดสนิทกันชื้น จะได้หยิบมาใช้ในบ้านได้อย่างปลอดภัยและคุ้มค่าค่ะ
