มองความเป็นไปได้ ‘ดวงอาทิตย์ดับแสง‘ ผ่าน ‘Project Hail Mary’
🚀 ช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ภาพยนตร์ไซไฟ-ผจญภัยเรื่อง ‘Project Hail Mary’ ซึ่งดัดแปลงจากนวนิยายชื่อเดียวกันของ Andy Weir ได้ออกฉายสู่สายตาผู้ชม (และแฟนคลับ Ryan Gosling) กันไปแล้ว เชื่อว่าหลายคนที่ได้อ่านหนังสือหรือชมภาพยนตร์ คงจะมีคำถามกันข้อหนึ่งว่า “ดวงอาทิตย์ของเรามีโอกาสดับแสงแบบในนิยาย/หนังมากแค่ไหน ?”
.
สำหรับผู้ที่ยังไม่รู้จัก Project Hail Mary หรือ ‘ภารกิจกู้สุร ิยะ’ ท้องเรื่องคร่าว ๆ ส่วนหนึ่งแบบไม่สปอยล์มีอยู่ว่า สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวชื่อแอสโทรเฟจ (Astrophage) ไปกินพลังงานของดวงอาทิตย์ และขยายพันธุ์บนดาวต่าง ๆ มีการประเมินว่า ภายใน 30 ปี ดวงอาทิตย์จะอ่อนแสงลงจากกิจกรรมของแอสโทรเฟจ จนทำให้อุณหภูมิโลกลดฮวบ ส่งผลกระทบต่อการผลิตอาหาร และประชากรโลกนับล้านต้องล้มตาย แต่ดาวเทาเซติ (Tau Ceti) เป็นดาวดวงเดียวที่ไม่เสื่อมสภาพลงแม้ติดเชื้อแอสโทรเฟจ ทีมนักวิทยาศาสตร์จึงต้องส่งคนไปศึกษาดาวเทาเซติ เพื่อหาคำตอบและหาทางกำจัดแอสโทรเฟจให้ได้
.
แม้ในความเป็นจริง จะ (ยัง) ไม่พบแอสโทรเฟจหรือสิ่งมีชีวิตอื่นใดกัดกินดวงอาทิตย์ หรือสามารถอยู่รอดบนพื้นผิวอุณหภูมิร้อนจัดได้ แต่ใช่ว่าดวงอาทิตย์จะไม่มีวันดับแสงไปหลังจากดำรงอยู่ในระบบสุริยะมาแล้ว 4.6 พันล้านปี แล้วอนาคตของดวงอาทิตย์จะเป็นอย่างไร อีกทั้งมนุษย์ศึกษาดาวดวงนี้ในยุคการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในทิศทางใดบ้าง ? สำรวจเรื่องนี้ไปพร้อมกันกับ Thai PBS Sci & Tech
.
🔗 อ่านบทความได้ที่: www.thaipbs.or.th/now/content/3793
.
🌎 “รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” กับ Thai PBS Sci & Tech
.
ถ้าคุณกำลังหา “หนังอวกาศ” ที่ดูสนุกแต่ได้ตั้งคำถามจริงจังกับวิทยาศาสตร์ด้วย Project Hail Mary (หลายคนเรียกสั้น ๆ ว่า Hail Mary หนัง) เป็นเรื่องที่ตอบโจทย์มาก เพราะพล็อตหลักไม่ใช่แค่ไปอวกาศเท่ ๆ แต่โยนคำถามชวนคิดว่า “ถ้าวันหนึ่งดวงอาทิตย์ของเราอ่อนแสงลง โลกจะพังแค่ไหน” ในเรื่องจะมีสิ่งมีชีวิตชื่อ Astrophage ที่ไปกินพลังงานจากดวงอาทิตย์ ทำให้แสงอาทิตย์ลดลงเรื่อย ๆ จนกระทบอุณหภูมิโลกและการผลิตอาหาร จุดนี้ทำให้หลายคน (รวมถึงฉัน) เผลอเอาไปเชื่อมกับความจริงทันทีว่า แล้วในโลกจริงมีโอกาสเกิดแบบนั้นไหม? เท่าที่อ่าน/หาข้อมูลต่อ “ดวงอาทิตย์ดับแสง” แบบถูกดูดพลังงานทันทีนั้นยังเป็นแนวไซไฟอยู่ เพราะเรายังไม่พบสิ่งมีชีวิตหรือวัตถุที่ทำงานแบบ Astrophage จริง ๆ แต่ข่าวดีคือดวงอาทิตย์ไม่ได้สว่างคงที่เป๊ะตลอดเวลาเหมือนหลอดไฟ—มันมีวัฏจักรกิจกรรมราว 11 ปี (เช่นจำนวนจุดบนดวงอาทิตย์เพิ่ม-ลด) ซึ่งส่งผลต่อสภาพอวกาศและดาวเทียมมากกว่า และโดยทั่วไป “ไม่ทำให้โลกลดอุณหภูมิฮวบในเวลาไม่กี่สิบปี” แบบที่เรื่องเล่า แล้วดวงอาทิตย์จะ “ดับ” จริงเมื่อไหร่? ในทางดาราศาสตร์ ดวงอาทิตย์มีอายุราว 4.6 พันล้านปี และยังอยู่ในช่วงเผาไหม้ไฮโดรเจนค่อนข้างเสถียร อีกหลายพันล้านปีข้างหน้ามันจะค่อย ๆ สว่างขึ้น ไม่ใช่ดับลงทันที ก่อนจะเข้าสู่ช่วงดาวยักษ์แดงในอนาคตไกลมาก ๆ ดังนั้นถ้ากังวลระยะสั้น ปัญหาใหญ่ของโลกจริงยังเป็นเรื่องสภาพภูมิอากาศจากกิจกรรมมนุษย์มากกว่า ไม่ใช่ดวงอาทิตย์จะหมดไฟแบบฉับพลัน สิ่งที่ฉันชอบใน Project Hail Mary คือมันทำให้ “วิทยาศาสตร์ดูมีเดิมพัน” และชวนเราไปต่อยอด เช่น ลองสังเกตว่าทำไมภารกิจต้องพุ่งไปดาว Tau Ceti (ในเรื่อง) หรือทำไมการรู้ค่าพลังงานแสงอาทิตย์สำคัญต่อการคาดการณ์อุณหภูมิโลก ในโลกจริง นักวิทยาศาสตร์ติดตามดวงอาทิตย์ด้วยดาวเทียมและกล้องโทรทรรศน์ตลอด เพื่อดูการปะทุสุริยะ ลมสุริยะ และผลกระทบต่อโลก—แม้จะไม่ได้ถึงขั้น “กู้สุริยะ” แต่ก็เป็นการเฝ้าระวังที่สำคัญกับระบบสื่อสารและโครงสร้างพื้นฐาน ส่วนคำว่า “posledná šanca” ถ้าคุณเจอในผลค้นหา มันเป็นชื่อแนว “โอกาสสุดท้าย/Last chance” ในบางภาษา ซึ่งมักถูกโยงกับเรื่องเอาชีวิตรอดหรือภารกิจเดิมพันสูง คล้ายธีมของ Project Hail Mary นี่แหละ ถ้าใครจะเริ่มดูเป็นหนังอวกาศสำหรับมือใหม่ แนะนำดู/อ่านแบบตั้งใจเก็บรายละเอียดด้านวิทย์ (พลังงาน แสง การเดินทางอวกาศ) แล้วค่อยไปอ่านบทความอธิบายต่อ จะสนุกขึ้นมาก และได้คำตอบว่าอะไรเป็น “ไซไฟ” อะไรเป็น “วิทย์จริง” แบบพอดี ๆ ไม่ทำลายอรรถรส
แม้ในความเป็นจริงแต่ยังไม่ถึงเวลาที่มันจะเกิดหรือสิ่งมีชีวิตอื่นใดกัดกินดวงอาทิตย์หรือสามารถอยู่รอดบนผิวอุณหภูมิร้อนจัดได้แต่ใช่ว่าดวงอาทิตย์จะไม่มีวันดับแสงไป สักวันคงจะไม่มีแสงสว่างจากดวงอาทิตย์ก็ได้ทำให้มืดมิดไปทั่วโลกหลังจากดำรงอยู่ในระบบสุริยมาประมาณ สี่ 6,ล้าน ปีแล้วอนาคตของดวงอาทิตย์จะเป็นอย่างไรอีกมนุษย์ศึกษาดาวดวงนี้ในยุคการเปลี่ยนแปลงสภาพพูมิอากาศในทิศทางใดบ้างสำรวจเรื่องนี้ไปพร้อมกัน เหตุการณ์ประหลาดเกิดขึ้นกับดวงอาทิตย์แต่ก็ไม่รู้เมื่อไหร่เหมือนกันฉันไม่เคยเรียนศึกษาเรื่องนี้มาก่อนเลยแต่เห็นกับเขาพูดว่าดวงอาทิตย์มันจะเกิดขึ้นจะทำให้มืดไปหลายวันแข่งก็เรียกไม่ถูกว่ามันเกิดอะไรนักก็ไม่รู้ว่าจะต้องมานั่งศึกษาเกี่ยวกับดวงอาทิตย์ก็เลยไม่ได้ จดจำได้แต่ฟังข่าวเท่านั้นเองก็ตอบรายละเอียดไม่ได้มากกว่านี้นะคะตัวฉันเองก็ไม่แน่จะมีคำถามแบบนี้มาถามก็เลยไม่ได้เตรียมคำถามไว้ตอบขอโทษด้วยนะคะขอบคุณที่สนับสนุน