การรบทางบกจะส่งผลต่ออาณาเขตทางทะเลหรือไม่

ในเหตุการณ์ความขัดแย้งระหว่างไทย-กัมพูชา ที่กองทัพของทั้ง 2 ประเทศต่างเข้าปะทะกัน และมีการแย่งชิงพื้นที่พิพาทระหว่างกันตามแนวชายแดนนั้น ได้สร้างกระแสความกังวลว่า การรบทางบก จะส่งผลกระทบต่อพื้นที่อาณาเขตทางทะเลของไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล (CAO) หรือไม่

พลเรือเอกพัลลภ ตมิศานนท์ อดีตเสนาธิการทหารเรือและอดีตสมาชิกวุฒิสภากล่าวว่า ตัวหลักเขตสำคัญ ที่จะเกี่ยวโยงกับพื้นที่ในทะเลก็คือหลักเขตสุดท้ายที่อยู่ที่บ้านหาดเล็ก จังหวัดตราด ก็คือหลักเขตที่ 73 ซึ่งในหลักเขตที่ 73 ก็คือ ในสนธิสัญญาสยาม-ฝรั่งเศส ระบุอยู่แล้วว่าจะอยู่ตรงไหนบนชายฝั่ง และก็อาจจะมีการขยับตามความเหมาะสม

แต่ประเด็นในขณะนี้อยู่ที่ว่าหลักเขตที่ 73 มันก็ต่อเชื่อมโยงมากับหลักเขตทางบก ซึ่งจะต้องมีการปักปันกันตาม MOU 43 ซึ่งในเวลานี้ หลักเขตที่ 73 นั้นมีการกฎอยู่ที่นี้มานานแล้ว ดังนั้น ถ้าการปักปันเขตแดนทางบก ไม่มากระทบเกี่ยวข้องกับหลักเขตที่ 73 ก็จะไม่มีผลกระทบกับเส้นเขตแดนในทะเล ที่มีการอ้างสิทธิทับซ้อนกัน และไม่มีผลกระทบกับพื้นที่ OCA

สำหรับหลักเขตที่ 73 นั้น ในเวลานี้มีการออกประกาศที่ทำให้เกิดการอ้างสิทธิทับซ้อนกัน และทับซ้อนกันตั้งแต่ส่วนที่เป็นทะเลอาณาเขตอธิปไตย ซึ่งเป็นพื้นที่บังคับใช้อำนาจศาลและการบังคับใช้กฎหมาย 100% ดังนั้นต้องเร่งแก้ไขปัญหาในส่วนนี้ให้เร็วที่สุด

ซึ่งในส่วนของไทยนั้น ไทยอ้างสิทธิด้วยการใช้หลักการของเส้นมัธยัสถ์ (เส้นที่ทุกจุดบนเส้นนั้นมีระยะห่างเท่ากันจากจุดที่ใกล้ที่สุดบนเส้นฐานของรัฐชายฝั่งทั้งสองประเทศ ที่อยู่ตรงข้ามกัน) ก็คือลากออกมาจากหลักเขตที่ 73 แล้วอยู่ห่างจากปลายเกาะกูดของไทย และเกาะกงของกัมพูชาเท่า ๆ กัน

แต่กัมพูชานั้น ลากจากหลักเขต 73 ไปผ่ากลางเกาะกูดเลย ซึ่งอันนี้ไม่ถูกต้อง ซึ่งเราต้องรีบเจรจากันภายใต้กรอบของ MOU44 หรือกรอบของกฎหมายทะเล (อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล - UNCLOS) ก็ได้

แต่ประเด็นที่น่าห่วงในขณะนี้คือ ฝ่ายกัมพูชามีการสร้างเขื่อนหินทิ้งใกล้หลักเขตที่ 73 ซึ่งตามกฎหมายทะเลแล้ว เขื่อนถือเป็นส่วนหนึ่งของชายฝั่ง ซึ่งเขื่อนของกัมพูชานี้ เสมือนว่ากัมพูชาได้ชายฝั่งทะเลยาวขึ้นอีกนิดหนึ่ง ทีนี้ในอนาคต รุ่นลูก รุ่นหลานของเรา ถ้าจำเป็นจะต้องมาแบ่งเส้นเขตแดนในทะเล ไทยจะเกิดความเสียเปรียบ เพราะว่าเราจะถูกผลักออกมา

สำหรับทางแก้นั้น หน่วยงานของเราได้ทำการแจ้งเตือนไปหลายครั้งแล้ว ตั้งแต่ที่กัมพูชาสร้างในปี 2541 แต่ในขณะนี้ยังไม่มีการดำเนินการรื้อถอนแต่อย่างใดทั้งสิ้น และยังสามารถมองเห็นได้จาก Google Maps ซึ่งถ้ากัมพูชารื้อถอนออกไป จนไม่กลายเป็นส่วนที่งอกออกมาจากชายฝั่ง ก็จะไม่มีปัญหา

หรืออาจจะสร้างข้อตกลงที่คล้ายกับ MOU ที่สิงคโปร์ และมาเลเซีย ทำกับอินโดนีเซียว่า พื้นที่ที่มีการถมทะเลออกมา จะไม่ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของชายฝั่ง ที่จะทำให้ทะเลอาณาเขตถูกขยายออกมา ซึ่งถ้าหากว่าไทยสามารถทำข้อตกลงกับทางกัมพูชาว่า ส่วนที่เขาสร้างจะไม่ถือว่าเป็นชายฝั่ง ก็จะแก้ไขปัญหานี้ได้

เมื่อถามถึงปัญหาในการดำเนินการตาม MOU 43 และ 44 ระหว่างไทยกัมพูชา พลเรือเอกพัลลภกล่าวว่าผู้นำกัมพูชานั้น ครองอำนาจมาอย่างยาวนาน มีส่วนร่วมทั้งใน MOU 43 และ 44 และถ้าดูจากพฤติกรรมของเขา จะเห็นได้ว่าเขาเป็นคนที่ศึกษาในเรื่องของแผนที่ และกฎหมายทะเล

จึงเป็นไปได้ว่าใน MOU ทั้ง 2 ฉบับอาจจะมีการซ่อน หรือแผงเอาไว้ด้วย ซึ่งจะทำให้เราค่อนข้างจะเสียเปรียบ อย่างเช่น MOU43 กัมพูชาไปยึดโยงกับแผนที่ 1 ต่อ 2 แสน ส่วน MOU44 เขาไปอ้างอิงว่าเรายอมรับเส้นประกาศไหล่พื้นที่ของเขา ที่มาลากผ่านเกาะกูด ซึ่งในระยะยาวเราจะเสียเปรียบ เพราะ MOU 44 นั้นเป็นกับดักที่วางเอาไว้ให้ไทยเสียดินแดนไปในอนาคต

จึงควรเร่งดำเนินการให้เสร็จสิ้น โดยการดำเนินการแบ่งเส้นเขตแดนเหนือเส้นละติจูดที่ 11 และการแบ่งปันทรัพยากรในพื้นที่ใต้เส้นละติจูดที่ 1 ตามข้อตกลงใน MOU44 นั้นจะต้องดำเนินการควบคู่กันไป จะแบ่งแยกมิได้

แต่ที่ผ่านมา กัมพูชาจะขอแบ่งทรัพยากรอย่างเดียว ซึ่งถ้าหากรัฐบาลยังคงมุ่งไปที่เรื่องการแบ่งทรัพยากร โดยที่ไม่เจรจาในเรื่องของการแบ่งเขตแดนให้แล้วเสร็จ ก็คือเป็นการดำเนินการที่ไม่ถูกต้อง เพราะจะทำให้ไทยเราเสียเปรียบ

เนื่องจากฝ่ายกัมพูชาลากเส้นอ้างสิทธิเกินไปจากสิทธิตามกฎหมาย (Over Claim) ในขณะที่ของไทยเราลากเส้นตามกฎหมายทะเล จึงมีส่วนที่กัมพูชาไม่มีสิทธิในทรัพยากรเลยกว่า 12,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งจะเป็นส่วนที่ทำให้ไทยเสียเปรียบ

“ดังนั้น ถ้าจะเจรจาตาม MOU44 ถ้ารัฐบาลไม่ยกเลิก ก็เจรจา ก็เร่งเจรจาให้แล้วเสร็จ แต่ถ้าเดินหน้าไม่ได้ เพราะว่ามันติดขัดด้วยว่าการเจรจาแบ่งเขตเหนือละ(ติจูดที่) 11 และแบ่งทรัพยากรใต้ละ(ติจูดที่) 11เดินหน้าไม่ได้ ก็ควรจะต้องยกเลิก MOU44 โดยที่เสนอรัฐสภา

ซึ่งผมได้ทราบมาว่าทางพรรคการเมืองก็ได้เสนอให้มีการประชุมร่วมกัน 2 สภาในเร็ว ๆ นี้ เพื่อพิจารณาในเรื่อง MOU 43 (และ) 44 เพราะฉะนั้นคงจะมีการพูดคุยให้ชัดเจนอีกทีว่า ในส่วนของรัฐสภา เรามีความเห็นในเรื่องนี้อย่างไร ถ้าจะคิดว่าเราเดินหน้าไปแล้วจะไม่เกิดประโยชน์ เราก็ควรจะยกเลิกครับ” พลเรือเอกพัลลภกล่าว

---

สำหรับการสัมภาษณ์พลเรือเอกพัลลภในครั้งนี้นั้น ทีมงาน The Structure และ Radio Free Asia ได้รับเกียรติในการร่วมสัมภาษณ์พลเรือเอกพัลลภ เมื่อวันที่ 4 ส.ค. 2568 เนื่องในโอกาสที่พลเรือเอกพัลลภ เป็นประธานในงานสัมมนาโครงการเตรียมการจัดทำแผนที่บูรณาการสถานการณ์ทางทะเล (One Marine Chart) ซึ่งจัดโดยคณะโลจิสติกส์ มหาวิทยาลัยบูรพา ร่วมกับ ศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล (ศร.ชล.)

โดยในงานสัมมนาในครั้งนี้เป็นการเปิดรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วนที่มีความเกี่ยวข้องกับการรักษาผลประโยชน์ทางทะเลมูลค่า 24 ล้านล้านบาทต่อปี โดยมีการนำเสนอให้มีการจัดทำแผนที่บูรณาการสถานการณ์ทางทะเล ที่มีการรวมข้อมูลในทุก ๆ ด้านจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับการรักษาผลประโยชน์ของชาติ ทั้งในด้านความมั่นคง-เศรษฐกิจ-สิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกัน

ซึ่งแผนที่ดังกล่าวนั้นจะมีการแสดงภาพแผนที่ (Visualization) ที่มีการระบุถึงทั้งเรือสินค้า เรือประมง แนวปะการัง และทรัพยากรทางทะเลต่าง ๆ อีกทั้งยังมีการระบุถึงพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการถูกคุกคามโดยโจรสลัด และพื้นที่เสี่ยงต่อการใช้แรงงานที่ผิดกฎหมายอีกด้วย

ถือเป็นแนวคิดที่น่าสนใจ ในการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีสารสนเทศแบบดิจิทัล มาใช้ประโยชน์ในการบริหารจัดการการรักษาผลประโยชน์ทางทะเลของชาติได้แบบเกือบ Real Time ทำให้หน่วยงานภาครัฐสามารถตอบสนองต่อภัยคุกคามต่าง ๆ ได้อย่างรวดเร็ว และมีประสิทธิภาพ

ผู้ดำเนินการสัมภาษณ์

ศิราวุธ ภุมมะกสิกร - คอลัมนิสต์ The Structure

ภิมุข รักขนาม – ผู้สื่อข่าวและที่ปรึกษาบรรณาธิการพิเศษ Radio Free Asia

#TheStructure

#TheStructureEssay

#ชายแดนไทยกัมพูชา #MOU44

#พลเรือเอกพัลลภ