วันที่ 15 ส.ค. 2568 พลเอก พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านเคมี ชีวะ รังสีและนิวเคลียร์ จากสหประชาชาติ และเป็นผู้ตรวจอาวุธเคมี ณ ประเทศอิรัก ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 ได้แถลงบนเวทีของกองทัพบก
โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับ ท่าทีของฝ่ายกัมพูชาที่กล่าวหาไทยเรื่อง “การใช้อาวุธเคมี” แต่กลับไม่มีการทำเรื่อง หรือส่งหลักฐานในเวทีนานาชาติ เพื่อให้มีการตรวจสอบอย่างถูกต้อง มีแต่การปั่นข่าว-ส ร้างข่าวปลอม เพื่อก่อให้เกิดความตื่นตระหนกไปทั่ว ไม่เว้นแม้แต่สถานทูตกัมพูชาในบางประเทศ ที่ก็ทำหน้าที่ช่วยเผยแพร่ข่าวปลอมเหล่านั้นด้วย
---
เมื่อปีพุทธศักราช 2534 ผมได้รับการแต่งตั้งจากองค์การสหประชาชาติ ให้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านอาวุธเคมี และได้เป็นผู้ตรวจอาวุธเคมี ณ ประเทศอิรัก ตั้งแต่ปี 2534 แล้วก็มาจบสิ้นเอาเมื่อประเทศอิรักถูกโจมตี แล้วก็เปลี่ยนรัฐบาล อันนี้คือประสบการณ์ของผมในเวทีระดับโลก
ผมจะท้าวความนิดนึงว่า อาวุธเคมีนั้นเป็นหนึ่งใน “อาวุธที่มีอำนาจทำลายสูง” หรือภาษาอังกฤษเรียกว่า Weapon of Mass Destruction (WMD) อาวุธเหล่านี้มีกฎหมายระหว่างประเทศควบคุมอยู่
สำหรับอาวุธเคมี มีอนุสัญญาห้ามอาวุธเคมีหรือภาษาอังกฤษเรียกว่า Chemical Weapon Convention ควบคุมอยู่ ซึ่งทั้งกัมพูชาและไทย ต่างเป็นรัฐภาคีของอนุสัญญา อนุสัญญาฉบับนี้มีสาระสำคัญ คือ ห้ามผลิตห้ามสะสม และให้ทำลายอาวุธเหล่านี้เสียถ้ามี
กฎหมายระหว่างประเทศอีกฉบับหนึ่งคือ พิธีสารเจนีวาคริสต์ศักราช 1925 ว่าด้วยการห้ามใช้อาวุธเคมี องค์การสหประชาชาติ ถือว่าชาติที่เป็นสมาชิกองค์การสหประชาชาติ จะต้องปฏิบัติตามพิธีสารเจนีวา 1925 ถึงจะเป็นรัฐภาคี หรือไม่ก็ตาม แต่ไทยเป็นรัฐภาคีมานานแล้ว เมื่อเป็นดังนี้แล้วก็ไม่น่าจะมีอาวุธเคมีหลงเหลืออยู่ใน 2 ประเทศนี้ ประเทศไทยไม่มีแน่ เพราะเราปฏิบัติตามกฎระเบียบเหล่านี้อย่างเคร่งครัด
ทหารกัมพูชากล่าวหาว่า ทหารไทยโจมตีทหารกัมพูชาในแนวด้วยอาวุธเคมี โดยมีภาพประกอบเป็นเครื่องบินไอพ่น 2 เครื่องยนต์ “โปรยของเหลวสีแดงลงมา” ในภายหลังถูกจับได้ว่าเป็นภาพที่นํามาจากต่างประเทศเป็น “การดับไฟป่า” ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา ที่มลรัฐแคลิฟอร์เนีย เพราะใต้ภาพที่กัมพูชาตัดทิ้งไปเป็นบ้านเรือนฝรั่ง ซึ่งต่างกับบ้านเรือนแถบนี้ ต้นไม้ใบหญ้าก็ต่างกัน
ในที่สุดก็ถูกจับได้ว่าเป็นความเท็จ ซึ่งเรื่องก็น่าจะจบไป แต่ปรากฏว่าเรื่องเหล่านี้ยังคงวนเวียนอยู่จนกระทั่งทุกวันนี้ ระยะหลัง วันสองวันนี้จะเห็นได้ว่ามีทหารกัมพูชาใส่หน้ากากออกมาถ่ายรูป หรือว่าถ่ายทำคอนเทนต์ โดยอ้างว่ายังมี “ความกลัว” อยู่ เพราะฉะนั้นตรงนี้ก็เหมือนกับว่าการรื้อฟื้นเรื่องเก่า ซึ่งถูกตีตกไปแล้ว นํามากล่าวหาเพิ่มเติม หรือว่าอ้างว่ายังเค้ายังกลัวอยู่ ในเวทีต่างประเทศ
ประเทศไทยก็ถูกรบกวนในเรื่องนี้ ว่าเราเป็นผู้ใช้อาวุธเคมีจริงหรือไม่ ทีนี้ผมจะเรียนต่อไปในประเด็นที่ว่าถ้ามีการใช้มีการ “กล่าวหาว่ามีการใช้” จะต้องทําอย่างไร ในวิธีที่ถูกต้อง
เมื่อกัมพูชา เป็นรัฐภาคีอนุสัญญาห้ามอาวุธเคมีเช่นเดียวกับไทย ช่องทางที่ถูกต้อง กัมพูชาจะต้องร้องเรียนไปที่องค์การห้ามอาวุธเคมี ภาษาอังกฤษ ใช้ว่า Organization for The Prohibition of Chemical Weapon (OPCW) ซึ่งมีที่ตั้งอยู่ ณ กรุงเฮก ราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ ตามวิธีปฏิบัติในอนุสัญญาได้กำหนดไว้
แต่กัมพูชาหาได้ทำเช่นนั้นไม่ เพราะถ้าสมมติว่ากัมพูชาใช้ช่องทางนั้นในการกล่าวหาไทย ซึ่งมีสถานะเป็นรัฐภาคีด้วยกัน ก็เหมือนกับการขึ้นศาล กัมพูชาจะต้องหา “หลักฐาน” มาประกอบการกล่าวหา
ยกตัวอย่างเช่น (นอกจากรูปภาพ ที่ถูกจับได้ว่าปลอมไปแล้ว) จะต้องมีทหารที่บาดเจ็บหรือป่วยจากสารเคมี ซึ่งจะเป็นหลักฐานทางการแพทย์ บันทึกว่ามีอาการป่วยอย่างไร มีการเสียชีวิตอย่างไร ต้องมีการเก็บตัวอย่ างโลหิต ปัสสาวะ หรืออะไรก็แล้วแต่ ไปตรวจในห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ เพื่อจะพิสูจน์ยืนยัน (Verified)
นอกจากนั้น กัมพูชาจะต้องส่งหลักฐาน ที่เป็นตัวอย่างจากสภาพแวดล้อม เช่น ดิน น้ำ ต้นไม้ใบหญ้า หรืออะไร ก็ตามที่เปรอะเปื้อนสารเคมี แล้วอาจจะมีสารเคมีตกค้างอยู่ จะต้องถูกส่งไปตรวจ ณ ห้องปฏิบัติการทางเคมีที่ได้รับการยอมรับ หรือได้รับการขึ้นทะเบียนไว้ว่า สามารถจะวิเคราะห์หรือตรวจสอบได้อย่างแม่นยํา อันนั้นคือหลักฐานที่กัมพูชาจะต้องส่งไป
องค์การห้ามอาวุธเคมี จะหันมาถามประเทศไทยว่า “เป็นจริงตามที่กล่าวหาหรือเปล่า ตามที่มีหลักฐานมารึเปล่า” ถ้าคําตอบของประเทศไทยเป็นที่พอใจแก่องค์การห้ามอาวุธเคมี เค้าก็จะยุติเรื่องแค่นั้น ว่าเราไม่ได้ทำตามที่กล่าวหา แต่ถ้ายังมีข้อสงสัยยังติดใจอยู่ เขาจะต้ องส่งผู้ตรวจอาวุธ มายังประเทศไทย เพื่อจะค้นหาความจริง
เป็นการตรวจชนิดที่เค้าเรียกว่า “การตรวจตามคํากล่าวหา” หรือ Challenge Inspection นี่คือภาษาอังกฤษที่ใช้ในตัวอนุสัญญา เมื่อเขาส่งมาแล้ว ประเทศไทยก็มีหน้าที่พาไปยังที่เกิดเหตุ กรณีถ้าอยู่ในประเทศไทย แต่ถ้าไม่อยู่ในไทย เขาจะเข้าไปตรวจในประเทศกัมพูชา ซึ่งก็จะต้องได้รับเชิญหรือได้รับอนุญาตจากประเทศกัมพูชาเสียก่อนถึงจะเข้าไปได้ เพราะมิฉะนั้นแล้ว อาจจะไม่ได้รับประกันความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่
เห็นไหมครับ มันมีขั้นตอนการปฏิบัติเป็นขั้นๆ ไป แต่กัมพูชาไม่เคยทำอย่างนี้เลย ได้แต่กล่าวหาลอย ๆ สร้างความตื่นตระหนกตกใจให้กับทั้งประชาชนเขตไทยและเขตกัมพูชาเอง
กัมพูชาควรจะปฏิบัติตามครรลองครองธรรม แต่มิได้ปฏิบัติ เพียงแต่ได้เผยแพร่คํากล่าวหานี้ทั่วไปแม้กระทั่งในต่างประเทศ แม้กระทั่ง หน่วยสถานทูตกัมพูชาในบางประเทศก็ได้กล่าวหาขึ้นมาครับ
ในประเด็นข้อกล่าวหาเรื่องการใช้อาวุธเคมีระหว่างไทยและกัมพูชา ส่วนสำคัญที่ต้องเข้าใจคือกฎหมายระหว่างประเทศที่กำกับดูแลอาวุธชนิดนี้อย่างเคร่งครัด อนุสัญญาห้ามอาวุธเคมี (Chemical Weapon Convention - CWC) ที่ประเทศไทยและกัมพูชาต่างเป็นรัฐภาคี ร่วมถึงพิธีสารเจนีวา 1925 ว่าด้วยการห้ามใช้อาวุธเคมี ต่างมีผลทางกฎหมายที่บังคับให้ประเทศสมาชิกต้องปฏิบัติตามอย่างเข้มงวด หากมีการกล่าวหาเรื่องการใช้อาวุธเคมีอย่างเป็นทางการ กัมพูชาต้องยื่นเรื่องร้องเรียนต่ อองค์การห้ามอาวุธเคมีสากล (Organization for the Prohibition of Chemical Weapons - OPCW) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ได้รับหน้าที่ตรวจสอบและประเมินสถานการณ์อย่างมืออาชีพโดยมีสำนักงานใหญ่ที่กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ นอกจากการร้องเรียนยังต้องแนบหลักฐานชัดเจน เช่น ทหารที่ได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิตจากสารเคมี พร้อมผลการตรวจวิเคราะห์จากห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองระดับสากล รวมถึงตัวอย่างสิ่งแวดล้อมที่ปนเปื้อนสารเคมี เพื่อความน่าเชื่อถือและการตรวจพิสูจน์ที่เป็นกลาง หากหลักฐานมีน้ำหนักพอ OPCW จะดำเนินการส่งเจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบตามคำกล่าวหา (Challenge Inspection) เพื่อค้นหาความจริง โดยจะมีการประสานและได้รับอนุญาตจากประเทศที่เกี่ยวข้องเพื่อความปลอดภัยและความเหมาะสมของการตรวจสอบขั้นสูงสุด ในทางกลับกัน หากไม่มีหลักฐานยืนยันเพียงพอ OPCW ก็อาจยุติเรื่องไว้เพียงเท่านั้น กรณีในปัจจุบันที่มีการใช้อ้างอิงภาพหรือข้อมูลปลอมเป็นหลักฐาน อาจสร้างความตื่นตระหนกและความเข้าใจผิดในประชาชนและเวทีระหว่างประเทศ ซึ่งถือเป็นเรื่องร้ายแรงและส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ของสองชาติ ดังนั้นการปฏิบัติตามมาตรฐานและขั้นตอนทางกฎหมายระหว่างประเทศจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งในการแก้ไขข้อพิพาท การรักษาความสงบและส่งเสริมความร่วมมือด้านความมั่นคงและมนุษยธรรมระหว่างชาติ จะต้องอยู่บนพื้นฐานข้อมูลที่ถูกต้อง มีความน่าเชื่อถือ และยึดถือหลักนิติธรรมระหว่างประเทศ ซึ่งช่วยเสริมสร้างความไว้วางใจและความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างไทยและกัมพูชาในระยะยาว
