จากกรณีที่สังคมเคยตั้งคำถามอย่างหนักถึงความคุ้มค่าในการใช้งบประมาณของหน่วยงานรัฐเพื่อจัดทำ "ปฏิทินแจกฟรี" ซึ่งครั้งหนึ่งประเด็นนี้เคยถูกจุดประกายและวิพากษ์วิจารณ์อย่างดุเดือดโดย "ไอซ์-รักชนก ศรีนอก" สส.กทม. พรรคประชาชน ที่เคยตั้งคำถามถึงการใช้งบประมาณของสำนักงานประกันสังคม
ล่าสุด ประเด็น "ปฏิทินแ จกฟรี" ได้กลับมาเป็นที่ถกเถียงอีกครั้ง แต่คราวนี้สปอตไลต์ส่องไปที่ผู้บริหารท้องถิ่นจากค่ายการเมืองเดียวกันอย่าง "วีระเดช ภู่พิสิฐ" นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ลำพูน ที่ต้องออกมาชี้แจงถึงความจำเป็นในการจัดทำ "ปั๊กกะตืนล้านนา" หรือ ปฏิทินล้านนา
เมื่อสังคมตั้งคำถามว่า ในยุคที่สมาร์ทโฟนอยู่ในมือทุกคน การที่ท้องถิ่นยังคงเจียดงบประมาณมาพิมพ์ปฏิทินกระดาษแจกจ่ายนั้น ถือเป็นความล้าหลังและสิ้นเปลืองหรือไม่?
ด้าน วีระเดช ภู่พิสิฐ นายก อบจ.ลำพูน ได้ให้สัมภาษณ์โดยยืนยันชัดเจนว่า สำหรับบริบทของพื้นที่ภาคเหนือ การจัดทำปฏิทินล้านนายังคงเป็นเรื่อง "จำเป็น"
นายก อบจ.ลำพูน อธิบายถึงความแตกต่างทางโครงสร้างข้อมูลระหว่างปฏิทินทั ่วไปกับปฏิทินล้านนาว่า ปั๊กกะตืนล้านนาไม่ได้มีหน้าที่แค่บอกวันเดือนปี แต่เป็นเครื่องมือที่ยึดโยงกับวิถีชีวิตและคติความเชื่อของคนในพื้นที่ โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุและชาวบ้านในชุมชน
"ลองเปิดโทรศัพท์ ไม่ว่าจะ iPhone หรือ Samsung คุณหาฤกษ์งามยามดี ปลูกข้าว ลงเสาเอก ขึ้นบ้านใหม่ ไม่ได้หรอกครับ ปฏิทินล้านนาจะมีการระบุวันดี วันเสีย วันเน่า วันพญาวัน ซึ่งเป็นข้อมูลที่ปฏิทินทั่วไปที่แจกในภาคกลางหรือภาคอีสานไม่มี" วีระเดช กล่าว
นอกจากนี้ เขายังชี้ให้เห็นถึงปัญหาเชิงโครงสร้างของตลาดสินค้าประเภทนี้ว่า ปฏิทินล้านนาที่มีขายตามแผงหนังสือทั่วไปมักหาซื้อยาก หรือหากมีก็มักจะไม่ได้คุณภาพ พิมพ์ด้วยกระดาษสีเดียวและอ่านยาก การที่ อบจ. เข้ามาอุดช่องโหว่นี้ด้วยการจัดทำปฏิทินที่สวยงาม ได้มาต รฐาน จึงเป็นการตอบสนองความต้องการของประชาชนในพื้นที่ที่ยังคงพึ่งพาความเชื่อเหล่านี้ในการดำเนินชีวิต
จากประสบการณ์ส่วนตัวที่เคยใช้ปฏิทินล้านนาโดยเฉพาะในช่วงเทศกาลและพิธีกรรมต่าง ๆ พบว่าปฏิทินชนิดนี้มีบทบาทสำคัญมากกว่าปฏิทินบนสมาร์ทโฟนทั่วไป เพราะนอกจากจะบอกวันเดือนปีแล้ว ยังบอก "วันดี วันเสีย วันเน่า วันพญาวัน" ตามความเชื่อที่คนในท้องถิ่นใช้ประกอบการตัดสินใจเรื่องสำคัญในชีวิต เช่น การปลูกข้าว ขึ้นบ้านใหม่ หรือการจัดงานบุญต่าง ๆ แม้ในยุคดิจิทัล แต่กลุ่มผู้สูงอายุและชาวบ้านบางส่วนยังไม่สะดวกหรือไม่มีทักษะในการใช้เทคโนโลยีมือถือ ทำให้การมีปฏิทินกระดาษที่พิมพ์อย่างสวยงามและมีข้อมูลครบถ้วนเหมือนปฏิทินล้านนา ถือเป็นสิ่งจำเป็นที่ช่วยสนับสนุนการดำเนินชีวิตประจำวัน นอกจากความเชื่อและวิถีชีวิตแล้ว ปฏิทินล้านนายังเป็นเครื่องมือส่งเสริมวัฒนธรรมพื้นบ้านให้คงอยู่ เพราะแต่ละปีมีการออกแบบให้สอดคล้องกับศิลปะและลวดลายล้านนาแบบดั้งเดิมด้วย การที่ อบจ.ลำพูน เข้ามาจัดทำปฏิทินคุณภาพสูงและแจกฟรี ช่วยแก้ปัญหาการหาซื้อปฏิทินล้านนาที่มีคุณภาพในตลาดได้ยาก รวมถึงลดความสิ้นเปลืองงบประมาณจากการซื้อปฏิทินด้อยคุณภาพจากแผงขายหนังสือทั่วไป โดยรวมแล้ว "ปฏิทินล้านนา" จึงไม่ใช่แค่ของแจกโฆษณารัฐบาล แต่เป็นสื่อที่ตอบโจทย์ทางวัฒนธรรมและสังคมในพื้นที่ภาคเหนืออย่างแท้จริง และยังช่วยส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นให้คงอยู่ต่อไปในโลกยุคใหม่
ดูความคิดเห็นเพิ่มเติม