หลายคนทักมาถามว่า “สกลนครพูดภาษาอะไร” จริงๆ ในสกลนครมีหลายกลุ่มภาษาเลยค่ะ ทั้งอีสาน (ลาว) ผู้ไท และภาษาไทยกลางตามบริบท แต่ถ้าถามถึง “ภาษาภูไทสกลนคร” ส่วนใหญ่หมายถึงสำเนียง/คำพูดของคนผู้ไทที่อยู่แถบสกลนคร ซึ่งจะมีคำเฉพาะบางคำ และจังหวะการเว้าฟังนุ่มน่ารัก (หลายคนเลยค้นว่า “ภาษาภูไท น่ารัก”) ภาษาภูไทคืออะไร? ถ้าอธิบายแบบเข้าใจง่าย ภาษาภูไทเป็นภาษาถิ่น/กลุ่มภาษาในภาคอีสาน พบได้ทั้งสกลนคร นครพนม และจังหวัดใกล้เคียง คำบางคำใกล้กับอีสานทั่วไป แต่มีคำเรียกคน เรียกของ และสำนวนที่เป็นเอกลักษณ์ ถ้าเพิ่งเริ่ม “พูดภูไท” แนะนำให้เริ่มจากประโยคสั้นๆ ที่ใช้ได้จริงก่อนค่ะ ตัวอย่าง “ภาษาภูไท ประโยค” ที่เอาไปใช้ได้ในชีวิตประจำวัน (ปรับใช้ได้ตามบ้าน/สำเนียงนะคะ) - ทักทาย: “สบายดีบ่?” = สบายดีไหม - ตอบรับ: “สบายดี” / “บ่สบาย” = สบายดี / ไม่ค่อยสบาย - ขอบคุณ: “ขอบใจหลาย” = ขอบคุณมาก - ขอโทษ/ขอทาง: “ขอโทษเด้อ” = ขอโทษนะ - ชวนกินข้าว: “มากินเข้าแน” = มากินข้าวด้วยกัน - ถามอยู่ไหน: “อยู่ไส?” = อยู่ที่ไหน - ไปก่อนนะ: “ไปก่อนเด้อ” = ขอตัวก่อน สอนพูดภาษาภูไทให้ได้ไว (จากที่เราฝึกเอง) 1) ฟังสำเนียงก่อนคำ: เปิดคลิปคนผู้ไทพูดช้าๆ แล้วจับ “จังหวะ” ให้ได้ สำเนียงจะช่วยให้พูดแล้วฟังเป็นธรรมชาติ 2) ใช้ประโยคเดิมซ้ำๆ: เลือก 5–7 ประโยคที่ใช้ทุกวัน (เช่น ทักทาย/ขอบคุณ/อยู่ไส) แล้วตั้งใจพูดให้ติดปาก 3) ฝึกกับคนสกลนคร: ถ้ามีเพื่อนสกลหรือคนผู้ไท ให้ลองทักสั้นๆ วันละประโยค เขาจะช่วยแก้คำให้เราเอง 4) จดคำที่ได้ยินบ่อย: พอได้คำใหม่ให้จดไว้ แล้วลองแต่งประโยคสั้นๆ 1 ประโยคต่อคำ หลายคนถามเรื่อง “คำด่าภาษาภูไท” ด้วย แต่ส่วนตัวเราว่าเริ่มจากคำสุภาพและคำใช้จริงในชีวิตประจำวันก่อนจะน่ารักกว่า เวลาไปเที่ยวสกลนครหรือนครพนมก็เอาไปใช้ทักทายได้เลย พูดได้คำสองคำ คนท้องถิ่นยิ้มให้แน่นอนค่ะ