ระยะของการคลอด ตามหลัก Friedman ‘s phase✨
เวลาอ่านเรื่อง “ระยะของการคลอด 4 ระยะ” เรามักงงที่สุดตรง “ระยะที่ 1 ของการคลอด” เพราะมีทั้ง latent phase/active phase แล้วยังแยก active เป็น 3 ระยะย่อยตาม Friedman’s phase อีก เลยขอสรุปแบบที่เราใช้ทบทวนก่อนสอบค่ะ 1) ระยะของการคลอด 4 ระยะ (ภาพรวม) - ระยะที่ 1: ปากมดลูกเปิดจาก 0 → 10 ซม. (แบ่ง latent + active) - ระยะที่ 2: ปากมดลูกเปิดครบ 10 ซม. → ทารกคลอด - ระยะที่ 3 (ระยะหลังคลอดช่วงรก): ทารกคลอด → รกลอกตัวและคลอด - ระยะที่ 4: 2 ชั่วโมงแรกหลังรกคลอด เฝ้าระวังตกเลือด/การหดรัดตัวของมดลูก 2) Latent phase คืออะไร? (ระยะ latent phase) - ความหมาย: ช่วงเริ่มเจ็บครรภ์จริง ปากมดลูก “บางลง (effacement)” และ “เริ่มเปิด” แต่ยังเปิดช้า - เกณฑ์ที่มักจำ: ปากมดลูกเปิดประมาณ 0–3 ซม. (บางตำราจะใช้ถึง 4 ซม.) - อาการที่เจอบ่อย: เจ็บครรภ์ยังไม่ถี่มาก แรงไม่สม่ำเสมอ บางคนยังคุย/เดินได้ - Latent phase กี่ชั่วโมง? โดยทั่วไปครรภ์แรกมักนานกว่าครรภ์หลัง และเป็นช่วงที่ “แปรผันได้มาก” (บางคนไม่กี่ชั่วโมง บางคนยาวเป็นสิบชั่วโมง) ถ้าจะตอบแบบปลอดภัยในการอ่านสอบ ให้จำว่า latent phase มักยาวที่สุดของระยะที่ 1 และครรภ์แรกนานกว่าครรภ์หลัง 3) Active phase (ระยะ active phase) ตาม Friedman’s phase เมื่อเข้าสู่ active phase ปากมดลูกจะเปิดเร็วขึ้นชัดเจน โดยใน Friedman จะแบ่งย่อยเป็น 3 ช่วง: - Acceleration phase: ช่วงเร่งตัว เริ่มเปิดเร็วขึ้น - Phase of maximum slope: ช่วงที่เปิด “เร็วที่สุด” (เส้นกราฟชันที่สุด) - Deceleration phase: ช่วงชะลอ ก่อนจะเปิดครบ 10 ซม. ภาพรวมที่ช่วยจำ: active phase จะเป็นช่วงที่การหดรัดตัวถี่ขึ้น แรงขึ้น และปากมดลูกเปิดเป็นเซนติเมตรแบบเห็นความคืบหน้าชัด 4) ทิปเล็กๆ ตอนตอบคำถาม “ระยะการคลอด latent phase/active phase” - ถ้าคำถามเน้น “ปากมดลูกเปิดกี่ซม.” ให้ตอบเป็นช่วง: latent ~0–3 ซม., active เริ่มราว 4 ซม. ไปจน 10 ซม. (ขึ้นกับเกณฑ์สถาบัน) - ถ้าคำถามเน้น “ระยะหลังคลอด 3 ระยะ” หลายคนหมายถึงการแบ่งหลังคลอดเป็น: ระยะรก (third stage), 2 ชั่วโมงแรกหลังคลอด (fourth stage) และระยะหลังคลอดต่อเนื่อง (puerperium) แต่ในทางสอบ/คลินิกให้ยึดการแบ่ง 4 ระยะของการคลอดก่อน แล้วค่อยอธิบายต่อว่าหลังคลอดยังต้องเฝ้าระวังอะไรบ้าง 5) สิ่งที่ควรสังเกตระหว่างระยะที่ 1 (ใช้ได้ทั้งอ่านสอบและฝึกคิดคลินิก) - ความถี่/ความแรง/ระยะเวลาการหดรัดตัวของมดลูก - การเปิด-การบางของปากมดลูก และ station ของส่วนนำ (ถ้าอาจารย์ถามเรื่อง “ระยะฟีตัส/ส่วนนำ” จะโยงมาที่การเคลื่อนต่ำ) - สัญญาณเตือนที่ควรรีบประเมินเพิ่ม เช่น น้ำคร่ำมีขี้เทา เลือดออกมาก เจ็บถี่แต่ปากไม่เปิด หรือ FHR ผิดปกติ หวังว่าสรุปนี้ช่วยให้จำ Friedman’s phase ได้เป็นภาพ และตอบได้ครบทั้ง “latent phase คืออะไร” “ระยะที่ 1 ของการคลอด” และ “latent phase กี่ชั่วโมง” แบบไม่หลุดประเด็นค่ะ
