จากขุนเขาอมก๋อย…ถึงเกาะมายอร์กา
กระเป๋าใบเล็กในพระหัตถ์ “พระราชินีสุทิดา”
ที่บรรจุเรื่องราวอันยิ่งใหญ่ของภูมิปัญญาไทย
กระเป๋าใบนี้มิได้โดดเด่นด้วยความหรูหราฟุ่มเฟือย
หากงดงามด้วยเส้นฝ้ายทุกเส้น
ซึ่งผ่านสองมือของช่างทอจากชุมชนบนขุนเขา
ตามข้อมูลของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ
สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี
ทรงถือกระเป๋าผ้าฝ้ายฝีมือสมาชิกศิลปาชีพชาวกะเหรี่ยง
อำเภออมก๋อย จังหวัด เชียงใหม่
บนตัวกระเป๋าปรากฏลวดลายที่เรียกว่า
“ป่อก่อเดอ”
ตามคำอธิบายของนางเอ้ย ดาแคะฮะ
สมาชิกศิลปาชีพบ้านห้วยปูลิง
ลวดลายดังกล่าวหมายถึง “รัง” หรือ “ใยแมงมุม”
เส้นสายที่ประสานเกี่ยวโยงกัน
สะท้อนวิธีที่ช่างทอพื้นถิ่นเฝ้ามองธรรมชาติ
แล้วถ่ายทอดสิ่งรอบตัวให้กลายเป็นภาษาบนผืนผ้า
ชื่อของลวดลายอาจแตกต่างกันไปในแต่ละชุมชน
แต่ลายใยแมงมุมนับเป็นหนึ่งในกลุ่มลายโบราณ
ที่ปรากฏอยู่ในงานทอของชาวกะเหรี่ยงหลายกลุ่ม
และได้รับการถ่ายทอดจากบรรพบุรุษสู่คนรุ่นหลังมาอย่างยาวนาน
กระเป๋าทรงถือใบนี้ปรากฏระหว่างที่
สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี
เสด็จพระราชดำเนินเยือนราชอาณาจักรสเปนเป็นการส่วนพระองค์
ระหว่างวันที่ 26 สิงหาคม–4 กันยายน พุทธศักราช 2567
ในการเสด็จพระราชดำเนินครั้งนั้น
พระองค์ทรงร่วมการแข่งขันเรือใบรายการ
Puerto Portals 52 SUPER SERIES Sailing Week
ณ ท่าจอดเรือ Puerto Portals
บนเกาะมายอร์กา ราชอาณาจักรสเปน
ทรงร่วมแข่งขันกับทีมวายุ หมายเลขเรือ THA27
และทรงปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่ง Strategist
ทรงพิจารณาทิศทางลมและทรงร่วมวางยุทธศาสตร์การแข่งขัน
ท่ามกลางเรือใบ 13 ทีมจาก 9 ประเทศ
แม้การเสด็จพระราชดำเนินครั้งนั้นจะเป็นการส่วนพระองค์
แต่การที่งานฝีมือจากชุมชนห่างไกลของไทย
ได้ปรากฏในงานกีฬานานาชาติบนเกาะมายอร์การ
ย่อมทำให้งานหัตถศิลป์จากอมก๋อย
ได้รับการมองเห็นไกลเกินกว่าพรมแดนของหมู่บ้าน
นี่จึงมิใช่เพียงเรื่องราวของ “กระเป๋าหนึ่งใบ”
หากเป็นภาพเชื่อมโยงระหว่าง
ช่างทอบนขุนเขา
ภูมิปัญญาที่บรรพบุรุษส่งต่อ
การสร้างรายได้แก่ครอบครัวในชนบท
และการนำงานพื้นถิ่นมาใช้ในวิถีชีวิตร่วมสมัย
สอดคล้อง กับพระราชปณิธานอันเป็นรากฐานของงานศิลปาชีพ
ซึ่งริเริ่มขึ้นเพื่อช่วยให้ราษฎรมีอาชีพเสริม
พร้อมกับอนุรักษ์งานหัตถกรรมของแต่ละท้องถิ่น
มิให้สูญหายไปตามกาลเวลา
จากเส้นฝ้ายบนขุนเขา
สู่กระเป๋าทรงถือในพระหัตถ์
ความงดงามของกระเป๋าใบนี้
จึงมิได้อยู่เพียงที่สีสันหรือลวดลาย
แต่อยู่ที่เรื่องราวของผู้คน
ซึ่งถูกถักทอไว้ในทุกเส้นใย
และได้รับการนำพาออกไปให้โลกได้มองเห็นอย่างสง่างาม
Cr: เพจบุพเพสันนิวาส
การได้เห็นงานหัตถกรรมไทยที่ถ่ายทอดภูมิปัญญาและวัฒนธรรมพื้นบ้านลงบนผืนผ้าฝ้ายโดยชาวกะเหรี่ยงจากอมก๋อย ปรากฏอยู่ในกระเป๋าใบเล็กที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีสุทิดาทรงถือขณะเสด็จไปยังเกาะมายอร์กา ถือเป็นภาพสะท้อนถึงความงดงามและความหมายลึกซึ้งของงานหัตถศิลป์ที่มีมากกว่าความสวยงามภายนอก ลาย “ป่อก่อเดอ” หรือใยแมงมุมบนผืนผ้านี้ ไม่เพียงสะท้อนภูมิปัญญาการทอผ้าของชาวกะเหรี่ยงเท่านั้น แต่ยังบอกเล่าวิธีที่ช่างทอได้ใช้สายตาที่คมชัดจับภาพธรรมชาติและรังสรรค์ลวดลายอันซับซ้อนลงบนเส้นด้ายจนเกิดเป็นภาษาบอกเล่าประวัติศาสตร์ชุมชน ความเชื่อ และการดำรงชีวิตร่วมกับธรรมชาติอย่างกลมกลืน ในฐานะผู้ที่เคยสัมผัสงานหัตถกรรมชนเผ่าจากภาคเหนือ พบว่าผลงานเหล่านี้ไม่ใช่แค่ผลิตภัณฑ์ศิลปะ แต่ยังเป็นเสมือนชีวิตและจิตวิญญาณที่ช่างฝีมือได้ถ่ายทอดผ่านกาลเวลา การที่กระเป๋าเหล่านี้ได้ปรากฏบนเวทีนานาชาติผ่านพระหัตถ์พระราชินี เป็นการให้โอกาสชุมชนท้องถิ่นได้เผยแพร่และสร้างรายได้จากผลงานของตนอย่างต่อเนื่อง ในยุคปัจจุบัน งานหัตถกรรมที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมเหล่านี้อาจเสี่ยงต่อการเลือนหายไปตามยุคสมัย การสนับสนุนและอนุรักษ์โดยหน่วยงาน เช่น มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ จึงมีบทบาทสำคัญที่ช่วยยกระดับคุณค่าของงานฝีมือ พร้อมทั้งเป็นแรงบันดาลใจให้คนรุ่นใหม่รู้จักและรักษาภูมิปัญญาของตนไว้เพื่ออนาคต การที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีทรงเลือกใช้กระเป๋าผ้าฝ้ายจากชาวกะเหรี่ยงไม่เพียงทำให้เกิดความภูมิใจในวัฒนธรรมไทย แต่ยังช่วยเน้นย้ำถึงความงดงามของความเป็นไทยที่สามารถอยู่ร่วมกับโลกสมัยใหม่ได้อย่างสง่างามและมีคุณค่า นับว่าเป็นบทเรียนเรื่องการอนุรักษ์ท้องถิ่นและการเริ่มต้นสร้างภาพลักษณ์วัฒนธรรมที่ชัดเจนผ่านแฟชั่นและไลฟ์สไตล์ในยุคโลกาภิวัตน์
