เศรษฐบุตร
พระยาภิรมย์ภักดี (บุญรอด เศรษฐบุตร) เกิดเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2415 ณ บ้านปลายสะพานยาว วัดบพิตรพิมุข (เชิงเลน) ปากคลองโอ่งอ่าง ตำบลจักรวรรดิ อำเภอสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร เรียนหนังสือกับบิดาตอนยังเด็ก พออายุ 11 ปี เรียนกับพระอาจารย์เนียม วัดเชิงเลน ได้ 1 ปีเศษ ก็เรียนฝึกหัดวาดเขียนที่บ้านหลวงฤทธิ์ฯ และเรียนหนังสืออังกฤษกับท่านอาจารย์หมอ เอ.ยี.แมคฟาแลนด์ ที่โรงเรียนหลวงสวนอนันต์ ได้ประมาณ 2 ปี โรงเรียนก็ย้ายมาสอนที่สุนันทาลัย สามารถสอบไล่ได้ที่ 1 ในทุกวิชาของโรงเรียน และในปี พ.ศ. 2433 ได้เป็นครูสอนนักเรียนในโรงเรียนสุนันทาลัย ต่อมาก็ได้ไปเป็นครูสอนเด็กที่โรงเลี้ยงเด็กอนาถา
ในปี พ.ศ. 2435 เจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) เสนาบดีกระทรวงธรรมการ ได้ทดลองให้ทำหน้าที่ตำแหน่งเลขานุการกระทรวงธรรมการ เมื่อจะลาออกแต่ครูใหญ่ไม่ให้ออก จึงตัดสินใจไม่เอาทั้ง 2 อย่าง จากนั้นทำงานเป็นเสมียนโต้ตอบจดหมายภาษาอังกฤษที่โรงเลื่อยของห้างกิมเซ่ง หลี และห้างเด็นนิมอตแอนด์ดิกซัน จนเห็นลู่ทางธุรกิจจึงมาเริ่มมาเป็นเจ้าของกิจการค้าไม้ เดินเรือโดยสารในแม่น้ำเจ้าพระยา เรียกว่า เรือเมล์ขาว โดยตั้งเป็น บริษัทบางหลวง จำกัด แต่เนื่องจากเริ่มมีคู่แข่งมากขึ้นจากเบนเข็มทำธุรกิจอื่น พระยาภิรมย์ภักดีได้พบเอมิล ไอเซินโอเฟอร์ ผู้จัดการห้างเพาส์ปิกเคนปัก และได้ลิ้มรสเบียร์เยอรมันจนถูกใจ จึงคิดว่าน่าจะทำขายในเมืองไทยได้ ได้ยื่นหนังสือขออนุญาตตั้งโรงต้มกลั่นเบียร์แห่งแรกของประเทศไทยในปี 2473[1] และก่อตั้งโรงงานผลิตเบียร์แห่งแรกขึ้นในประเทศไทยในปี 2476[2]
เนื่องจากในสมัยนั้นยังไม่มีนโยบายเรื่องการจัดตั้งโรงงานผลิตเบียร์มาก่อน จึงยุติลงที่การอนุมัติโรงเบียร์แห่งแรกรัฐบาลไทยอนุมัติให้พระยาภิรมย์ภักดีผลิตเบียร์ เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2476 โดยมีโรงงานตั้งอยู่บนเนื้อที่ 9 ไร่ ริมแม่น้ำเจ้าพระยาย่านบางกระบือ ด้วยทุนจดทะเบียนเริ่มแรก 6 แสนบาท ในปี พ.ศ. 2477 พระยาภิรมย์ภักดีก็ได้นำเอาเบียร์สดใส่ถังไปเปิดให้ผู้คนดื่มฟรีในงานสโมสรคณะราษฎร ปรากฏว่าเป็นที่พอใจกันยิ่งนัก ข่าวได้แพร่สะพัดออกไป มีลูกค้าจับจองสินค้าออกสู่ตลาด จนได้จำหน่ายเบียร์รุ่นแรกเมื่อ วันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2477 มีตรายี่ห้อต่าง ๆ กัน ทั้งตราว่าว ตราพระปรางค์ ตรากุญแจ ตรารถไฟ ตราหมี ปรากฏว่าเบียร์ตราสิงห์ได้รับความนิยมมากที่สุด ต่อมาจึงค่อยๆ หยุดผลิตยี่ห้ออื่นไป จนเหลือเพียงเบียร์สิงห์
ท่านมีความรู้ความสามารถ แต่งตำราการคิดคำนวณ หน้าไม้สำเร็จรูป แต่งตำราว่าวพนัน ได้โปรดเกล้าเป็นนายเรือตรีราชนาวีเสือป่าและกัปตันเรือเดินทะเล ได้เป็นกรรมการสโมสร และสนาม และยังบำเพ็ญประโยชน์ต่อสังคมอย่างเช่น ได้ถวายตัวเป็นสมาชิกเสือป่า สร้างศาลาท่าน้ำ สร้างกระโจมแตรในสวนลุมพินี สร้างโรงเรียนอนาถา เป็นต้น ได้รับโปรดเกล้าฯ เป็นหลวงภิรมย์ภักดี มีตำแหน่งราชการในกรมท่าซ้าย ถือศักดินา 400 เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 [3] ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทยชั้นที่ 5 เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2456 และได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาภิรมย์ภักดี ถือศักดินา ๑๐๐๐ เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2467[4]จนถึงวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2485 จึงได้รับพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากบรรดาศักดิ์[5]
พระยาภิรมย์ภักดี ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2493 สิริอายุรวม 77 ปี[6]
ถ้าใครค้นหา “พระยาภิรมย์ภักดี คือใคร” หรือ “บุญรอด เศรษฐบุตร ประวัติ” ฉันแนะนำให้เริ่มจากการจับ “ไทม์ไลน์” ก่อน จะอ่านง่ายมาก เพราะชีวิตท่านมีหลายบทบาท ตั้งแต่ครู เสมียน จนมาเป็นผู้ประกอบการ และสุดท้ายกลายเป็นผู้ก่อตั้งโรงเบียร์แห่งแรกของประเทศไทย ไทม์ไลน์แบบสั้น (อ้างอิงจากข้อมูลในบทความนี้) - เกิด 13 ตุลาคม พ.ศ. 2415 แถบวัดบพิตรพิมุข (วัดเชิงเลน) ย่านปากคลองโอ่งอ่าง กรุงเทพฯ - ช่วงวัยเรียน: เรียนกับบิดา/พระอาจารย์เนียม และต่อยอดภาษาอังกฤษ จนสอบได้ที่ 1 ของโรงเรียน - เคยเป็นครูที่สุนันทาลัย และเคยทำงานเกี่ยวกับกระทรวงธรรมการในบทบาทเลขานุการทดลองงาน - หันมาทำงานเอกชนและทำธุรกิจของตนเอง ทั้งค้าไม้และเดินเรือโดยสาร “เรือเมล์ขาว” - จุดเปลี่ยนสำคัญ: ได้ลองเบียร์เยอรมันและเห็นโอกาส จึงยื่นขออนุญาตตั้งโรงต้มกลั่นเบียร์ (พ.ศ. 2473) และก่อตั้งโรงงานผลิตเบียร์ในไทย (พ.ศ. 2476) - โรงงานตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ย่านบางกระบือ บนพื้นที่ประมาณ 9 ไร่ ทุนเริ่มแรก 6 แสนบาท - เบียร์ออกสู่ตลาดจริงจังช่วง พ.ศ. 2477 และสุดท้าย “เบียร์สิงห์” เป็นแบรนด์ที่ได้รับความนิยมที่สุด - ถึงแก่อนิจกรรม 23 มีนาคม พ.ศ. 2493 สิริอายุ 77 ปี หลายคนมักสับสนคำว่า “เจ้าพระยา/พระยา ภิรมย์ภักดี” ขอสรุปแบบที่ฉันใช้ทำความเข้าใจ: ชื่อที่คนค้นหาบ่อยคือ “พระยาภิรมย์ภักดี” ซึ่งเป็นบรรดาศักดิ์ (ตำแหน่ง/ยศในสมัยนั้น) ส่วนชื่อจริงคือ “บุญรอด เศรษฐบุตร” เวลาเสิร์ชในกูเกิล ถ้าอยากได้ผลลัพธ์ครบ ให้ใช้คู่กัน เช่น “พระยาภิรมย์ภักดี (บุญรอด เศรษฐบุตร)” อีกคำถามที่เจอบ่อยคือ “ผังตระกูลภิรมย์ภักดี / แผนผังตระกูลภิรมย์ภักดี มีใครบ้าง” จากประสบการณ์อ่านบทความตระกูลต่าง ๆ ฉันมักแยกเป็น 2 ส่วนเพื่อไม่ให้หลงทาง: (1) รุ่นผู้ก่อตั้ง คือ บุญรอด เศรษฐบุตร (2) สายทายาทที่ใช้นามสกุล “ภิรมย์ภักดี” ในยุคถัดมา ซึ่งมักถูกพูดถึงในบริบทธุรกิจบุญรอดฯ และแบรนด์สิงห์ ทิปเล็ก ๆ สำหรับคนที่อยากนำไปใช้อ้างอิงทำรายงาน/ทำคอนเทนต์: ให้ใส่ปี พ.ศ. คู่กับเหตุการณ์หลัก 4 จุดนี้จะช่วยให้ข้อมูลแน่นขึ้นมาก คือ “เกิด 2415”, “เริ่มขออนุญาตโรงเบียร์ 2473”, “รัฐบาลอนุมัติผลิต 4 ส.ค. 2476”, “จำหน่ายรุ่นแรก 7 ก.ค. 2477” และ “เสียชีวิต 2493”
