สัดส่วนผสมปูน ทราย หิน แบบเข้าใจง่าย!

หลายคนถามผมบ่อยสุดคือ “ปูน 1 ถุงใช้ทรายหินเท่าไหร่” เพราะเวลาซื้อของหน้างานอยากกะให้พอดี ไม่เหลือเยอะและไม่ขาดกลางคัน ผมสรุปวิธีกะคร่าว ๆ แบบช่างใช้งานจริงให้ครับ (เน้นเข้าใจง่ายและปรับตามหน้างานได้) 1) เริ่มจากรู้ก่อนว่า “สัดส่วน” ที่ใช้บ่อยมีอะไรบ้าง - คอนกรีตทั่วไป: ปูน 1 : ทราย 2 : หิน 3 - เทพื้นที่รับแรงเยอะ: ปูน 1 : ทราย 1.5 : หิน 3 - ปูนก่ออิฐ: ปูน 1 : ทราย 3–4 (ไม่มีหิน) - ปูนฉาบ: ปูน 1 : ทรายละเอียด 2.5–3 (ไม่มีหิน) - ปูนปรับระดับพื้น: ปูน 1 : ทราย 2 (ไม่มีหิน) 2) วิธีคิด “ปูน 1 ถุง ใช้ทราย/หินเท่าไหร่” แบบกะหน้างาน ปูนถุงที่เจอบ่อยคือ 50 กก. เวลาเราพูดสัดส่วน 1:2:3 ส่วนใหญ่ช่างจะกะเป็น “ส่วน” ด้วยภาชนะตวง เช่น ปี๊บ/ถัง/กะบะ/บุ้งกี๋ ให้ใช้ใบเดียวกันตลอด จะคุมสัดส่วนได้ง่ายที่สุด - ถ้าคุณตวงปูน = 1 ถัง - สูตร 1:2:3 หมายถึง ทราย 2 ถัง + หิน 3 ถัง - สูตร 1:1.5:3 หมายถึง ทราย 1.5 ถัง + หิน 3 ถัง - สูตรก่อ 1:3–4 หมายถึง ทราย 3–4 ถัง ถ้าอยากแปลงเป็น “จำนวนถุง” แบบหยาบ ๆ: ปูน 1 ถุง (50 กก.) โดยเฉลี่ยจะผสมได้ราว ๆ 0.10–0.12 ลบ.ม. ของคอนกรีต (ขึ้นกับความชื้นทราย/หิน และใส่น้ำมากน้อย) ดังนั้นงานเทพื้นเล็ก ๆ ควรเผื่อวัสดุ 5–10% กันขาด 3) ทราย/หินแบบไหนถึงผสมแล้วงานสวย - เทคอนกรีต: แนะนำหิน 3/4 ตามที่ช่างนิยม เนื้อคอนกรีตแน่น อัดแล้วเต็มแบบ - งานฉาบ: ใช้ “ทรายละเอียด” จะได้ผิวเนียน ลดปัญหาฉาบแล้วเป็นเม็ด/เป็นคลื่น - อย่าลืมดูทรายสะอาดด้วย ถ้าทรายมีดินปนเยอะ การยึดเกาะจะตก ฉาบแล้วร่อนง่าย 4) จุดที่ทำให้คนพลาดบ่อย (แล้วโทษสัดส่วนทั้งที่จริง ๆ มาจากอย่างอื่น) - ใส่น้ำเยอะเกิน: ปูนจะเหลว ทำงานง่ายจริง แต่กำลังอัดตก พื้นร้าวง่าย - ผสมทิ้งไว้นาน: ปูนเริ่มก่อตัวแล้วค่อยเติมน้ำทีหลัง งานจะไม่แข็งเท่าที่ควร - เทแล้วไม่บ่ม: โดยเฉพาะช่วงแดดจัด ควรพรมน้ำ/คลุมผ้าเปียกเป็นระยะ ลดรอยแตกลายงา ถ้าคุณบอก “งานที่จะทำ” (เทพื้นหนากี่ซม. พื้นที่กี่ตร.ม. หรือก่ออิฐ/ฉาบกี่ตร.ม.) ผมช่วยกะจำนวนปูน ทราย หินให้ใกล้เคียงหน้างานได้เลยครับ