•แฟรงเกนสไตน์_แมรี เชลลีย์
•ประสิทธิ์ ตั้งมหาสถิตกุล แปล
__
“ความกระหายใคร่รู้อย่างไร้สติจะชักนำคุณไปทางไหน…”_น.205
เพราะมนุษย์เป็นเผ่าพันธุ์ผู้สู่รู้ เหิมเกริม ล้ำเส้นกฎของธรรมชาติ ลุ่มหลงใคร่รู้บางสิ่งอย่างจนละเลยความยั้งใจตระหนักรู้ ผลที่ตามมาจึงควรค่ากับการเพิกเฉยต่อกฎเกณฑ์ เฉกเช่นแฟรงเกนผู้สร้างสิ่งมีชีวิตผิดธรรมชาติการก่อกำเนิด
สร้างได้แล้วยังไง ภูมิใจว่าตัวเองนั้นโกงกฎความเป็นไปของธรรมชาติได้ ก็เพียงเท่านั้น หลังจากนั้นกลับไม่รับผิดชอบกับสิ่งที่ตัวเองสร้างชีวิตขึ้น ไม่พอ ถึงขั้นหวาดกลัวรังเกียจสิ่งที่ตัวเองสร้างมากับมือ
เปรียบเทียบได้กับพ่อแม่ผู้สร้างเลือดเนื้อเชื้อไขลูกแล้วปฏิเสธความรับผิดชอบ ไม่อบรมเลี้ยงดูปล่อยปละละเลยให้เรียนรู้ชีวิตเองผิดถูกตามแต่นึกเอา ชีวิตที่ถูกสร้างล้วนโหยหาความรักการปกป้องดูแลจากผู้สร้างฉันใดก็ฉันนั้น การถูกปฎิเสธจากผู้สร้างถูกกันออกนอกครอบครัวจากสังคมย่อมไม่แผกว่าคุณได้สร้างปีศาจขึ้นมาตัวหนึ่ง
ปีศาจผู้โกรธแค้นผู้สร้าง โกรธแค้นสังคมเท่านั้นเอง
“ความชั่วร้ายคือผลผลิตของความโดดเดี่ยวอ้างว้างที่ข้าแสนชิงชัง หากข้ามีโอกาสได้สมาคมกับผู้คนอย่างเสมอภาค ความดีงามขอ งข้าก็จะเติบโตอย่างมิต้องสงสัย ข้าจะสัมผัสได้ถึงความรักใคร่ของสิ่งมีชีวิตผู้อ่อนไหว ข้าจะกลายเป็นห่วงโซ่หนึ่งของการดำรงชีวิต และความเป็นไปต่างๆ ที่ข้าถูกเสือกไสออกมา”_น.142
ก็แล้วทำไมเมื่อคิดจะสร้างทำไมถึงไม่สร้างให้หน้าตาดีเล่าวิคเตอร์ อย่างน้อยเมื่อมีรูปเป็นทรัพย์เสียแล้วการเข้าสังคม หรือความวางใจจากคนแปลกหน้าย่อมมีชัยไปกว่าครึ่ง อย่างที่ว่าเมื่อคุณหน้าตาดีโลกจะใจดีกับคุณ(เกินปกติ)นั่นไง
ปอลิง.
ฉันผู้เข้าใจมาตลอดว่า แฟรงเกนสไตน์ คือชื่อของสิ่งที่ถูกสร้าง😑
หลายคน (รวมถึงฉันด้วย) โตมากับภาพจำว่า “แฟรงเกนสไตน์” คือชื่อปีศาจ แต่พอได้อ่านต้นฉบับของแมรี เชลลีย์จริงๆ ถึงรู้ว่าชื่อนี้คือ “วิกเตอร์ แฟรงเกนสไตน์” ผู้สร้างต่างหาก ส่วนสิ่งมีชีวิตที่ถูกสร้างในเรื่องมักถูกเรียกว่า “สิ่งมีชีวิต/อสุรกาย” มากกว่า ประเด็นนี้พอไปดูเวอร์ชันหนังแฟรงเกนสไตน์ทีไร มักจะยิ่งทำให้คนสับสน เพราะหลายเรื่องตั้งชื่อเล่นให้จำง่าย หรือเน้นภาพปีศาจจนชื่อแฟรงเกนสไตน์ไปผูกกับตัวที่ถูกสร้างโดยอัตโนมัติ ถ้าคุณเสิร์ชเจอคำว่าแฟรงเกนสไตน์ netflix หรือแฟรงเกนสไตน์ 2025 แล้วลังเลว่าจะเริ่มจาก “หนัง” หรือ “หนังสือ” ดี ส่วนตัวแนะนำให้เริ่มจากหนังสือก่อน (หรืออย่างน้อยอ่านสรุปธีมหลักก่อนดู) เพราะใจความของแฟรงเกนสไตน์ไม่ใช่แค่เรื่องสยอง/ไล่ล่า แต่คือคำถามเรื่อง “มนุษย์กับขอบเขตของการใคร่รู้” และ “ความรับผิดชอบหลังการสร้าง” แบบเจ็บๆ สิ่งที่หนังหลายเวอร์ชันชอบขยายคือภาพความน่ากลัวภายนอก แต่ในหนังสือมันคมตรงที่ทำให้เราคิดว่า ‘ปีศาจ’ อาจไม่ได้เกิดจากร่างกายที่น่ากลัว แต่อาจเกิดจากการถูกทอดทิ้ง ถูกผลักออกจากสังคม และการไม่ยอมรับของผู้สร้าง ประโยคแนวๆ ว่า “ความชั่วร้ายคือผลผลิตของความโดดเดี่ยว” ทำให้ฉันอ่านแล้วสะดุดมาก เพราะมันโยงกับโลกจริงง่ายเกินไป—เวลาใครสักคนถูกปฏิเสธซ้ำๆ สุดท้ายความอ่อนโยนก็อาจกลายเป็นความโกรธแค้น อีกจุดที่อ่านแล้วอยากชวนคุยคือเรื่อง “หน้าตา” กับโอกาสในสังคม ในเรื่องมันเหมือนตั้งคำถามว่า ถ้าผู้สร้างตั้งใจให้สิ่งมีชีวิต ‘ดูน่ารังเกียจ’ ตั้งแต่แรก ต่อให้เขาอยากเป็นคนดีแค่ไหน สังคมจะยอมให้เขาเป็นไหม? ประเด็นนี้พอเทียบกับหนังแฟรงเกนสไตน์หลายเรื่อง จะเห็นเลยว่าหนังมักใช้ความน่ากลัวเป็นสัญลักษณ์ แต่หนังสือจะทำให้เราเห็นชัดว่าอคติทำงานยังไงในชีวิตประจำวัน สำหรับใครอยากอ่านฉบับไทย ฉบับแปลของ “ประสิทธิ์ ตั้งมหาสถิตกุล” ที่ขึ้นปกว่าเป็น “วรรณกรรมคลาสสิก โพรมีธีอุสยุคใหม่” ให้ฟีลจริงจังและได้บรรยากาศคลาสสิกดีมาก แนะนำอ่านช้าๆ แล้วจดคำถามระหว่างทาง เช่น “ใครกันแน่คือปีศาจ” “ผู้สร้างมีหน้าที่แค่ไหน” จากนั้นค่อยไปดู Netflix/หนังเวอร์ชันต่างๆ จะสนุกขึ้น เพราะเราจะจับได้ว่าแต่ละเวอร์ชันตีความธีมและความผิด-ชอบชั่ว-ดีต่างกันตรงไหน
