การดูลักษณะกริชซ่อนคตถือเป็นศาสตร์ที่มีความลึกซึ้งและซับซ้อน ซึ่งผมได้มีโอกาสเรียนรู้จากอาจารย์เจตส์ ตรังเค ที่มีประสบการณ์และความรู้เชิงลึกเกี่ยวกับงานช่างกริชแบบดั้งเดิม อาจารย์เน้นให้เราเข้าใจถึงความแตกต่างระหว่างแบบสมมาตรและอสมมาตร ซึ่งมีผลต่อความงดงามและคุณค่าทางวัฒนธรรมของกริช แบบสมมาตรจะมีการออกแบบที่สมดุลกันทั้งสองข้าง สื่อถึงความสง่างามและความลงตัว ส่วนแบบอสมมาตร จะมีความโดดเด่นและแปลกตา อาจสื่อถึงเรื่องราวเฉพาะหรือความคิดสร้างสรรค์ของช่างที่ประดิษฐ์สร้างขึ้น ตัวผมเองเมื่อได้ฝึกสังเกตและวิเคราะห์ลักษณะเหล่านี้ ก็ได้ซึมซับความรู้และชื่นชมในศิลปะไทยที่ซ่อนอยู่ในกริชอย่างลึกซึ้ง นอกจากนี้ การเรียนรู้กับอาจารย์ยังเปิดโอกาสให้ผมเห็นถึงความสำคัญของการรักษาสืบสานงานช่างดั้งเดิม ซึ่งไม่ใช่แค่เรื่องของรูปลักษณ์ แต่ยังเป็นการส่งต่อจิตวิญญาณและสัญลักษณ์ของชุมชนเมืองกรัง การมาศึกษาและทดลองดูลักษณะต่างๆ ร่วมกับการพูดคุยแลกเปลี่ยนกับช่างฝีมือชั้นครู ทำให้ผมเข้าใจว่าทุกลวดลายที่เราเห็น ไม่ได้เป็นแค่ความสวยงาม แต่ยังบอกเล่าเรื่องราวและภูมิปัญญาชาวบ้านที่มีคุณค่าอย่างแท้จริง การเรียนรู้ศิลปะดูลักษณะกริชจึงเป็นประสบการณ์ที่มีค่ามากสำหรับผม และเป็นสิ่งที่อยากแนะนำให้คนรุ่นใหม่ให้ความสนใจ เพื่อต่อยอดและอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมนี้ไว้ให้อยู่กับบ้านไม้เรือนไทยเมืองกรังและชุมชนอื่นๆ อย่างยั่งยืนต่อไป